This blog is dedicated to my home town Negombo, its people, its history, culture, its life, politics and the norms and the values which I learned from them.

Tuesday, 7 January 2025

වෙරළ වනසා නගරයම ගදගස්සන මීගමුවේ කරවල ප්‍රශ්නයට මගේ විසදුම


පසුගිය දා මම මගේ Facebook පිටුවේ මතුකළ "Clean Sri Lanka යටතේවත් මීගමුවම ගද ගස්සන කරෝල මුදලාලිලාගෙන් මීගමුව සුද්ද පවිත්‍ර කරන්නේ කවදා ද?" යන විමසුමට ප්‍රතිචාර දක්වමින් පසුගිය මහා මැතිවරණයට ජාතික ජනබලවේගය (මාලිමාව) නියෝජනය කරමින් මීගමුව ආසනයෙන් ඉදිරිපත් වු දොස්තර Henry Rosariyo Fernando මහතා එහිලා "ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අදහස් හා යෝජනා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. එමඟින් ඔවුන්ගේ උත්සාහයන් සාර්ථක කර ගැනීමට පහසු වෙනු ඇතැයි ද දක්වා තිබුනි (Marcus Priyantha Perera, I request you everyone to publish your suggestions and values practically possible to implement, that’ll make us easy to succeed our efforts)

මීගමුවේ සමාජ, දේශපාලන හා සංස්කෘතික අවශ්‍යතා සම්බන්ධයෙන් නායකත්වය දිය හැකි, මිගමුවේ ජනයාට කිසියම් හෝ සුබවාදී බලාපොරොත්තුවක් තැබිය හැකි, මීගමුවේ අනාගත දේශපාලනඥයෙකු හා ජන නායකයෙකු ලෙස මතුවිය හැකි, දොස්තර හෙන්රි රොසයිරෝ මහතා දක්වා ලූ එම ප්‍රතිචාරය අගය කරමින්, මුළු මීගමුවම දුගන්දයෙන් පිරි අපායක් බවට පත්කර ඇති, මීගමුව කොටුව වෙරළ ආශ්‍රිතව සිදුකරණ කරෝල සැකසීමේ ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ හැකි ක්‍රියාමාර්ග දෙකක් ඉහත ප්‍රශ්නයට විසදුම ලෙස මම ඉදිරිපත් කළෙමි.

මගේ විසඳුම ප්‍රවේශ දෙකක් මත පදනම් විය. පලමු වැන්න නම් (1) නැවත බෙදාහැරීමය (redistribute) දෙවැන්න නම් (2) පරිමාණය අඩු කිරීමය (scale down).

1) නැවත බෙදාහැරීම (redistribute) යන්නෙන් මා අදහස් කලේ, දැනට ක්‍රියාත්මකම වෙන මීගමුව වෙරළේ මාළු කැපීම, පිරිසිදු කිරීම, ලුණු දැමීම සහ වියලීම යන සියල්ලම එකම ස්ථානයක සිදුවෙමින් පවතින ඉතා අපිරිසිදු, අවට පරිසරය විනාශ කරන සහ දුගන්දයෙන් පිරුනු කරෝල සැකසීමේ ක්‍රියාවලිය අඩුම වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදා හැරීමය.

විශේෂයෙන්ම කිසිදු පරිසර නීතියක් සැලකිල්ලට නොගනිමින් වෙරළේ ඔහේ සිදුකරන මාළු කැපීම, පිරිසිදු කිරීම සහ ලුණු දැමීම ආදිය එතනින් ඉවත් කර පරිසර හිතකාමී පහසුකම් සහිත වෙනත් ස්ථානයකට ගෙන ගියහොත් මෙම වෙරළ පරිශ්‍රය මීට වඩා පිරිසිදු වනු ඇත.

මගේ යෝජනාව නම් කරෝල නිෂ්පාදකයින්ට මීගමුව වෙරළ භාවිතා කිරීමට අවශ්‍ය නම් එය හුදෙක්ම කරෝල වේලීමට පමණක් සීමා කළ යුතුය යන්නය. එය ද, සීමිත ප්‍රදේශයකට පමණක් සීමා කළ යුතුය. බල්ලන්ට, බළලුන්ට, මළ මුත්‍රා කළ නොහැකි මැස්සි හෝ රාක්ක මත සිදුකරන්නේ නම් එය වඩාත් සනීපාරක්ෂක වනු ඇත. දැනටමත් ත්‍රිකුණාමලයේ කින්නියා ප්‍රදේශයේ කරෝල සැකසීමේ ක්‍රියාවය සිදුවන්නේ ඒ ආකාරයටය. 


2) දෙවන ක්‍රියාමාර්ගය නම් පරිමාණය අඩු කිරීම ය (scale down). ඉන් මා අදහස් කළේ මේ මොහොතේ, කරෝල සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය සඳහා ලබා දී ඇති ඉඩ ප්‍රමාණයට වඩා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය විශාල වී ඇති නිසා එයට ලබා දී ඇති ඉඩකඩට ගැලපෙන ලෙස කරවල සැකසීම කුඩා කිරීමය.

පැහැදිලිව දැනට මීගමුව නගරාශ්‍රිත මුහුදු වෙරළේ සිදුකරණ කරෝල සැකසීමේ ක්‍රියාවලිය සෑම අංශයකින්ම අදාල ධාරිතාව ඉක්මවා ගොස් තිබේ. කරෝල සකසන්නන් වෙරළේ ටැංකි, ගබඩා වැනි ස්ථිර ගොඩනැගිලි පවා කිසිදු අවසරයකින් තොරව ඉදිකර ඇත. පොදු මිනිස් අවකාශයක් වන මීගමුව වෙරළ සහමුලින්ම කරෝල ව්‍යාපාරිකයින් සිය අභිමතය පරිදි භාවිතා කරමින් සිටී. මීගමුව නගරය ආශ්‍රිතව ඇති කුඩා වෙරළ තීරයකට මහා පරිමාණ කරෝල නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියක් දැරිය නොහැකි තරම් විශාලව පැතිර ගොස් ඇත. එම වෙරළේ සෑම ඉඩක්ම කරෝල ව්‍යාපාරිකයින්ට භාවිතා කිරීමට ඉඩ නොදිය යුතුය. එය ප්‍රමාණයෙන් කුඩා කළ යුතුය. 

මීගමුවේ මහා පරිමාණ කරෝල ව්‍යාපාරිකයන්ට මහා පරිමාණයෙන් කරෝල නිෂ්පාදනය කිරීමට අවශ්‍ය නම් එහිලා පරිසර හිතකාමී, පහසුකම් සහිත, සුදුසු ස්ථානයක් කුලියට ලබා දිය යුතුය, නමුත් මීගමුව නාගරික වෙරළ එහිලා කිසිසේත්ම සුදුසු ස්ථානයක් නොවේ.


මීගමුවේ පුරවැසියෙක් ලෙස මම ද කරෝල ව්‍යාපාරයේ වටිනාකම දනිමි. නමුත්, පරිසරය පමණක් නොව අපගේ මීගමුවේ සංස්කෘතික උරුමයන් පවා විනාශ කරමින් සිදුකරන මෙම මහාපරිමාණ කරෝල සැකසීමේ ක්‍රියාවලිය මේ ආකාරයටම සිදුවීමට දිය නොහැක. කරෝල නිෂ්පාදනය ද තිරසාර ලෙස දියුණු විය යුතුය. මුහුදු වෙරළේ පසෙක පරිසර හිතකාමී, කුඩා පරිමාණයේ කරවල සෑදීමේ ක්‍රියාවලියක් ක්‍රියාත්මක වෙනවා දැකීමට මම ද කැමැත්තෙමි, එය සංචාරකයින් පවා ආකර්ෂණය කර ගත හැකි ප්‍රදර්ශණාත්ම ලක්ෂණ සහිත ක්‍රියාවලියක් නම් වඩාත් යෝග්‍යය. එවැන්නක් ධීවර කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් සාඩම්බර ඉතිහාසයක් සහිත මීගමුවට ආභරණයක් වනු ඇත.

එහෙත් දැන් මීගමුව කොටුව ආශ්‍රිතව සිදුකරමින් ඇත්තේ, මුළු මීගමුව ගද ගස්සන, මීගමුවේ මහජන අවකාශය, පරිසරය හා මීගමුවේ සංස්කෘතික උරුමයන් පවා විනාශ කරණ, කිසිදු නීතියක් නොසලකන, මහජන සෞඛ්‍යයට පවා අහිතකර, කරෝල සැකසිමේ ක්‍රියාවලියකි. එය කිසියම් සමාලෝචනයකට හා සම්මුතියකට ලක් කළ යුතුමය.

දොස්තර හෙන්රි රොසයිරෝ මහතාගේ විමසුමට ඉහත කරුණු යොමුකළේ පහතාකාරයෙනි:

(Henry Rosariyo Fernando - Thank you for your request) That is a really good approach. I really appreciate it.

My solution is based on two approaches. First, redistribute. Second, scale down.

1) What I mean by redistribute is currently, fish-cutting, cleaning, salting, and drying are all happening in the same place, which is very unhygenic, environmentally unfriendly and putrid. If we remove the fish-cutting, cleaning and salting out of the premise and move it to a different location with environmental friendly facilities, this would be much cleaner. My suggestion is if they want to use Negombo beach, use it for fish-drying only and on a rack. That will be more hygienic.

2) What I mean by scale down is at the moment, the dry fish making process is larger than the space provided for it. It is out of the capacity allocated on the beach. They've even built storage spaces on the beach. This is too much and too large for a small beach like Negombo beach. Don't allow the businessmen to use every space of the beach. Scale it down. If they want to do it on an industrial level, rent them a suitable place, but not the Negombo City beach.

I know the value of this business but we cannot allow it to destroy our Negombo heritage. I am not against the dry fish industry, but I think that industry must evolve sustainably. I don't mind a small scale dry fish making process to operate on a side of the beach, then that would be nice display for tourists and good for Negombo's fishing history.

Hope you will consider this and that it will help you.

Marcus Priyantha Perera
මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා
06/01/25

Sunday, 5 January 2025

චෙක් රටේ ප්‍රාග් නුවර අවුරුදු 600ක් පැරණි ඔර්ලෝසුව නැරඹීමට ගියෙමි



Prague astronomical clock - මධ්‍යයම යුරෝපයේ පිහිටි චෙක් රටේ, ප්‍රාග් අගනුවර ඇති මෙම ඉපැරැණි ඔර්ලෝසුව ගැන මම මුලින්ම දැනගත්තේ 1980 ගණන්වල මුද්දරයකිනි. මුද්දර එකතු කිරීම එකල මගේ විනෝදාංශයක් විය. රට රට වල විවිධ අරුත් හා තේමා රැගත් මුද්දර එකල අපිට ලෝකය දැකීමට විවිර කළ කුඩා දොරටු බදු විය. දැන් මා සතුව එතරම් මුද්දර ප්‍රමාණයක් නොමැත. බොහොමයක් මුද්දර නැති වී ඇත. දැන් මා සතුව ඇත්තේ එම මුද්දර ගැනත්, ඒවා එකතු කරපු ආකාරය ගැනත් ඇති මතකය පමණි. මුලින් දැක්වු පරිදිම චෙක් රටේ, ප්‍රාග් නුවර පිහිටි මෙම පැරණි ඔර්ලෝසුව ගැන මම මුලින්ම දැනගත් මුද්දරය චෙක් රටත්, ස්ලෝවැක් රටත් එකට එක්ව තිබුන පැරැණි චෙකොස්ලොවේකියානු රාජ්‍යය විසින් නිකුත් කරනු ලැබූවකි.

මා ඒ මුද්දරය හොයාගත්තේ අපේ තාත්තාගේ ලිපි ගොනුවකිනි. ඔහු කලක් චෙකොස්ලොවේකියාවේ ඉගෙනුම ලැබූවෙකි. චෙකොස්ලොවේකියාවේ තවත් මුද්දර ද එකල මා සතුව තිබුණි. ඒවා ද මා සොයාගත්තේ අපේ තත්තාගේ ලිපි ලියකියවිලි වලිනි. මෙම ඔර්ලෝසුව ගැන තිබුන මුද්දරය මගේ මතකයේ රැදීමට තවත් හේතුවක් වූයේ අපේ නිවසේ පැවැති 'වයින්' කරන ලොකු බිත්ති ඔර්ලෝසුවය. එම බිත්ති ඔර්ලෝසුව වරින් වර ගලවා ස්‍විස් කරන අයුරු මම බලා සිට ඇත. එම නිසාම දැති රෝදවලින් කැරකෙන ලොකු ඔර්ලෝසුවක් ගැන දැක්වෙන චෙකොස්ලොවේකියාවේ එම මුද්දරය මේ මතකයේ රැදීමට ඉඩ වැඩිය.

පසු කලෙක ප්‍රාග් පැරණි ඔර්ලෝසුව ගැන විවිධ පින්තූර සහිත ලිපි කියවීමට ලැබුණි. එහෙත් එම ලිපිවල දක්වා තිබු ප්‍රාග් ඔර්ලෝසුව මම කලින් දැක තිබු චෙකොස්ලොවේකියානු මුද්දරයේ තිබු ඔර්ලෝසුවට වඩා තරමක් වෙනස් විය. එයට හේතුව ආගම සහ දේශපාලනය අතර තිබූ ගැටුම විය හැක. චෙකොස්ලොවේකියාව ඒම මුද්දරය නිකුත් කරද්දී එය කොමියුනිස්ට් පාලනයක් පැවැති රටකි. එහි කොමියුනිස්ට් ක්‍රමය 1969 සිදුවූ වෙනස්කම් වලින් පසුව තරමක් වෙනස්වී තිබුණ ද, රාජ්‍යයේ මර්දනකාරී, අධිපතිවාදී බලපෑම, කිසිසේත්ම පහව ගොස් නොතිබුණි. ප්‍රාග් ඔර්ලෝසුව ගැන මුද්දරය නිකුත්වෙද්දී පැවැති තත්වය ද එසේය. එම ඔර්ලෝසුවේ ඇති ආගමික සංකේත ඉවත් කර අදාල මුද්දරය නිකුත් කිරීමට එවකට පැවැති චෙකොස්ලොවේකියාවේ කොමියුනිස්ට් රජය ක්‍රියා කර තිබුණි.

ප්‍රාග් නුවර පැරණි ඔර්ලෝසුව කොටස් තුනකින් සමන්විතය.

මැද ඇති ඔර්ලෝසුව තප්පරයෙන් තප්පරය, විනාඩියෙන් විනාඩිය, පැයෙන් පැය දක්වයි.

එම කාල වේලාව අනුව, මැද ඔර්ලෝසුවට පහලින් පිහිටි ඔර්ලෝසුවක් වැනි රවුමේ මාසය සහ දිනය ද නිරූපනය වෙයි. ඒ අනුව සඳ සහ පෘතුවියේ පිහිටිම දක්වයි. ඍතු වෙනස්වීම සහ පූර්ණ චන්ද්‍රයා (පෝය දාට පායන සඳ) දැකිය හැකි දින ගැන ද ඒ ඔස්සේ ගණනය කර දැනගත හැකි බව එම ඔර්ලෝසුව ගැන හැදෑරූවන්ගේ මතයයි. එම කොටසේ ද ක්‍රිස්තියානි ආගමේ සාන්තුවරු, ක්‍රිස්තියානි ආගමික සංකේත නිරූපනය වේ.

මැද පිහිටි එම ඔර්ලෝසුවට ඉහලින් එනම් එම ඔර්ලෝසුවේ ඉහලින්ම කවුළු දෙකක් පවතී. සෑම පැයකට වරක්ම ඔර්ලෝසුවේ වෙලාව නාදවන විට එම කවුළු දෙක ඇරී රවුමට හැරි හැරී යන ප්‍රතිමා රාශියක් නිරූපනය වේ. ඔවුන් ක්‍රිස්තියානි ආගමේ සාන්තුවරු සහ අපෝස්තුළුවරු නිරූපනය කරති. එම කවුළු දෙක මැද පිහිටි කුකුළා ද සෑම පැයකම වරින් වර හඩලයි.

පැරණි කොමියුනිස්ට් චෙකොස්ලොවේකියාව නිකුත් කල මුද්දරයේ එකී ආගමික සංකේත ඇතුලත් කොටස් ඇතුල් කර තිබුනේ නැති බව පස්සේ කාලේක දැක්ක පින්තුරවලින් මෙන්ම සැබවින්ම දැක ගැනීමෙන් ද පසක් කර ගත්තේමි.

මෙම ඔර්ලෝසුව ඉදිකර ඇත්තේ 1410 දී. Mikuláš නම් ඔර්ලෝසු නිර්මාපකයෙක් විසිනි. ඔහු ප්‍රාග් නුවර චාල්ස් විශ්වවිද්‍යාලයේ (Charles University of Prague/University of Prague) ඉගැන්වීම් කටයුතු වල ද නිරවූවෙකි. එම කාලයේදී , එනම් ක්‍රි. ව. 1400 ගණන්වලින් පසු කාලය තුල, පෘතුවියේ වෙලාව දැක්විය හැකි ඔර්ලෝසුවක් නිර්මාණය කිරීමට යුරෝපයේ ඔර්ලෝසු නිර්මාණකරුවන් විශාල තරගයක නිරතවී සිටියහ. ඩෙන්මාර්කයේ කෝපන්හේගන් (Copenhagen) නගර ශාලාව තුල ද එම අරමුණ මුල්කරගෙන නිපදවූ පැරණි ඔර්ලෝසුවක් දැකිය හැක, මම ඒ ගැන පසුව ලියමි.

ඩෙන්මාර්කයේ කෝපන්හේගන් (Copenhagen) නගරයේ මෙන්ම චෙක් රටේ ප්‍රාග් නුවර පිහිටි මෙම පැරණි ඔර්ලෝසුව ද පිහිටා ඇත්තේ පරණි නගර ශාලාවේය. එහෙත් ප්‍රාග් නුවර නම් එය මහජනයාට පැය 24ම වෙලාව බලාගත හැකි සේ පැරණි නගර ශාලාවේ බිත්තියක, එලියට පෙනෙන සේ, නිර්මාණය කර ඇත.

අවුරුදු 600යකට වැඩි කාලයක් අව්, වැසි, හිම, කුණාටු, කැරලි, කෝලහාල, යුද්ධ වලට මැදිවෙමින්, බිදවැටෙමින්, නැවත ගොඩනගමින්, නැවතිමින්, නැවත අලුත් වැඩියා කරමින්, කෑලි හැලෙමින්, නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කරමින්, අදත් මේ ඔර්ලෝසුව විරාජමානව වැජඹිම මොන තරම් නම් ආශ්වාදයක් ද? එයත් හරියට හරි ප්‍රාග් නගරය වැනිමය!!

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා

(මුල් සටහන ලියන ලද්දේ)

06/01/24

(මම සදහන් කල මුද්දරය අන්තර්ජලයෙන් හොයාගත්තා එය ද පහලින් ඇති)