This blog is dedicated to my home town Negombo, its people, its history, culture, its life, politics and the norms and the values which I learned from them.

Sunday, 10 June 2018

පලාත්පාලන චන්දයෙන් පසු පුරපති දයාන් ලාන්සා යටතේ මීගමුවේ අනාගතය කෙසේවිය හැකිද?

පසුගිය පළාත්පාලන මැතිවරණයේදී අප පෙනී සිටියේ මීගමුවේ ලාන්සා පාලනය පරාජය කිරීමට බව කිසිවෙකුට රහසක් නොවේ. ඒ වෙන කිසිවක් නිසා නොව නගරාධිපතිවරයකු, පළාත් සභා මන්ත්‍රීවරයෙකු සහ ඇමතිවරයෙකු ලෙස මෙන්ම, පාර්ලි‌‌මේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු සහ නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයෙකු වශයෙන් කටයුතු කල නිමල් ලාන්සා මහතා යටතේද, හිටපු නියෝජ්‍ය නගරාධිපතිවරයා ලෙස කටයුතු කල දයාන් ලන්සා මහතා යටතේද මීගමුවට සිදුව තිබු හානි නිසාය.  එම හානි අතර..

1.විශේෂයෙන්ම හිටපු අමාත්‍ය, මීගමුවේ හිටපු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ සංවිධායක, සරත් කුමාර ගුණරත්න මහතා සහ නිමල් ලාන්සා මහතා අතර පැවති බල අරගලය මුළු මීගමුවේම නම කෙලෙසෙන තත්වයක් බවට පත්ව තිබුණි. සරත් කුමාර ගුණරත්න මහතාට පැහැදිලි දේශපාලන අභියෝගයක්වූ නිමල් ලාන්සා මහතාව දේශපාලනවශයෙන් මෙන්ම පෞද්ගලිකවද විනාශකර දැමීමේ නින්දා සහගත දේශපාලනයක  අමාත්‍ය සරත් කුමාර ගුණරත්න මහතා නිරතවෙමින් සිටියේ යැයි නිමල් ලාන්සා මහතා දක්වා තිබුණි. ඒ සරත් කුමාර ගුණරත්න මහතා ජාතික මෙන්ම ප්‍රදේශීය පුවත්පත්වලට ලබාදුන් සම්මුඛ සාකච්ඡාවලදී "මෙහෙම ගියොත් මීගමුව කුඩු පුරයක්වේ යැයි"  දක්වා තිබීමට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙනි. දෙදෙනාගේ මෙම එදිරිවාදීකම් මහින්ද රාජපක්ෂලාගේ තක්කඩි පවුල්පාලනයට හොද මෙවලමක්විය. එක් රාජපක්ෂ සහෝදරයෙක්වන බැසිල් රාජපක්ෂ මහතා නිමල් ලාන්සා මහතාට උදව්කරන අතර අනෙක් පසින්  ගෝඨාභය රාජපක්ෂ යට‍තේ ඔහුගේ නිවස නීතිවිරෝධී ද්‍රව්‍ය සොයා වැටලීමකට ලක්කලේය. අනතුරුව මහ රාජපක්ෂ, මහින්ද රාජපක්ෂ, හෙලිකොප්ටරයකින් මීගමුවට බැස නිමල් ලන්සා මහතාව සනසන්නට විය. මීගමුවේ 'කුඩු දේශපාලනය' ලෙස අප හැදින්වූ මෙම දේශපාලනය පැහැදිලිවම අවසන් කලයුතුවිය. 

2. ඒ අන් කිසිවක් නිසා නොව "මීගමුවේ ඉන්නේ  රහමෙර ටිකටයි, ඌරු මස් ටිකටයි, පෘතුගීසින්ගේ තාන්නමාන්නවලටයි, තුවක්කුවටයි, ජාතිය, ජම්මය, ආගම පවාදුන්, ගෙරිමස් බුදින,  බාල් නටන, කසිප්පු පෙරන, සුරුට්ටු-සිගරට්-අරක්කු-බියර් බොන ගෑනුන් පවා සිටින, සංකර, අවලම් බටහිර ගතිපැවතුම් ඇති කලවම්'' ජනවර්ගයක් යැයි පියදාස සිරිසේන 1920 ගණන්වල ලියු 'චින්තා මාණික්යය රත්නය', 'වාසනාවන්ත විවාහය සහ අවාසනාවන්ත විවාහය' ආදී නවකතාවල  සිට  අනගාරික ධර්මපාලතුමාගේ  මගගත් සිංහල-බෞද්ධ ජාතිකවාදීන් මීගමුව ගැන කියූ අවලාද වලට ''කුඩු' නාමයද එකතුවූ නිසාය. මීගමුවේ නම 'කුඩු' කල මෙම දේශපාලනය අවසන්කල යුතුවිය. 

3. නිමල් ලාන්සා මහතා යටතේ මීගමුවට නවීන බස් නැවතුම් පොලක්, නව අධිකරණ පද්ධතියක්, පොළට වහලයක්, කලපුවට නව තොටුපලක්, නව මාළු වෙළදපොලක්, මාර්ග නවීකරණයක් සිදුවුවද මීගමුවේ අනන්‍යතාවයේ විවිධ සංකේත සහ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම් ඇති ස්ථාන රාශියක් විනාශවිය. මීගමුව මහ නගර සභාවේ පැරණි නගර ශාලාව මෙන්ම පැරණිම සිනමාශාලාවක්වූ මීපුර පුරහල කඩා දමන ලදී.  මීගමුව කොටුව නොසලාහැර තිබුණි. කොටුව කඩාවැටීමට ආසන්න මට්ටමක පැවතියා පමණක් නොව එහි කොටසක් මීගමුව පැරණි අධිකරණ පද්ධතියේ විනිසුරුවන්ට, නීතීඥයින්ට රථගාලක් ලෙස භාවිතා කිරීමට ඉඩ දී මීගමුව කොටුව මහජන අවකාශයෙන් දුරස්කරන ලදී.  බ්‍රිතාන්‍යය 5වන ජෝර්ජ් රජ කුමාර වියේදී ද,  දෙවන එලිසබෙත් රැජින මහ රැජින ලෙසද, ග්ලොස්ටර් ආදිපාදයා ඇතුළු ප්‍රභූන්ද, ලෝපතල විද්‍යාඥයෙක් වන ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ආදී සුපතලයන්ද  පැමිණි අත්‍ය අලංකාර  මීගමුව වෙරළ කරෝල  මුදලාලිලාට බදු දී  මුළු මීගමුව නගරයම කරෝල ගදට සහ අපිරිසිදුකමට යටකරන ලදී. දිවංගත හිටපු ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතා නිවාස සහ  නාගරික  සංවර්ධන ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කරන සමයේ මීගමුව නගරයේ සංස්කෘතික සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරම් සදහා  එළිමහන් පිටියක් ලෙස භාවිතාකිරීමට වෙන්කර දුන් මීගමුව ග්‍රීන් පාර්ක් පිටිය කෑලි කෑලිවට කඩා පෙට්ටිකඩ පිටියක් බවට පත්කර මීගමුව නගරයට ඇතුල්වන එක් ප්‍රදේශයක් තමිල්නාඩුවේ නගරකොනක්  වැනි තැනක්  බවට පත්කළේය. 

4. එමෙන්ම, යටත්විජිත පාලකයන් විසින් මීගමුවට උරුමකරදුන් ගෝලීය, නවීන, නානාජාතික, විශ්වදේශි (cosmopolitan)  සංස්කෘතියකින් යුතු මීගමුවේ එකී සුවිශේෂි බහුවාර්ගික අනන්‍යතා සහ ගෘහ නිර්මාණ ලක්ෂණ යටින්හරා බිද දමා විකාර රූපී, පසුගාමී, ඔද්දල් අනන්‍යතාවයක් ගොඩනැංවීමට කටයුතු කරන රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට, ජාතිකවාදීන්ට, ආගමීක නායකයින්ට කිසිදු විරෝධයකින් තොරව ක්‍රියාත්මකවීමට ඉඩදී තිබුණි. ඔවුන්ගේ පාලන සමයේදී මීගමුව කාමච්චිඕඩයේ පිහිටි සිය ගණනකට සෙවනදිය හැකි සුවිසල් නුගගහ වටකර කාමච්චි කෝවිලක් ඉදිවිය. ස්පාඤ්ඤ ලක්ෂණ සහිත වසර 200කට වඩා පැරණි මීගමුව වැල්ලවීදිය කනත්තට ඇතුල්වෙන දොරටුව කඩා දැමීමට දගදැරූ මහාමාර්ග ඉදිකිරීම් නිලධාරියාට මෙන්ම මහවීදිය පල්ලිය ඉදිරිපිට තිබු  සා. සෙබස්තියන් ගොඩනැගිල්ල කඩා දැමීමට වැල්ලවීදිය පල්ලියේ ස්වාමිට ඉඩදී බලාසිටියහ. මීගමු දිස්ත්‍රික් මහ රෝහලේ රථගාල මත විශාල බුදුමැදුරක් ඉදිකර මීගමුව රෝහලට පැමිණෙන වාහන මීගමුව-හලාවත පාර අවහිරකර නවතා තැබීමට විරුද්ධව කිසිවක් නොකරන ලදී. එමෙන්ම මීගමුව දුම්රිය ස්ථානය අසල තිබු බෝගස වටා බුදුමැදුරක් ඉදිකර පාර අවහිර කිරීමට විරුද්ධවද කිසිවක් නොකරන ලදී. මීගමුවේ ප්‍රකට අගුරුකාරමුල්ල පන්සලේ හෝ පොඩි පන්සලේ ස්වාමීන්වහන්සේලාට වඩා   මීගමුවේ කඩොල්කැලේ අනවසරයෙන් ඉදිකළ දුටුගැමුණු විහාරයේ දහමට වඩා අණවින-කොඩිවින වැනි මිත්‍යාව ගැන උනන්දු හාමුරුදුවන්ට  මුල් තැනක් දෙන තත්වයක් දක්නට ලැබුණි. 

5. ඒ සියල්ලටම වඩා මීගමුව මහ නගර සභාවට විශාල ආදායමක් ලැබිය හැකි බීච් පාර්ක් වැනි මහජන දේපල සහ ආයතන සිය පවුලේ අයට සහ හිතවතුන් අතරට පත්කර ඉන් අයථා ආදායමක් ලබන බවට දැවැන්ත චෝදනා එල්ලවන්නට විය. 

මෙම කරුණු නිසා මීගමුවේ ලාන්සා පාලනය අවසන්කල යුතුයයි අපි යෝජනාකළේය. 

එහෙත්, ලාන්සලා පරාජයකර මහජනයාට ඉදිරිපත්කල හැකි පැහැදිලි යහපත් විකල්පයක්  අපිට නොතිබිණි. විරුද්ධ පක්ෂයෙන් තරග කල එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ රොයිස් විජිත ප්‍රනාන්දු මහතාද නරකට ප්‍රසිද්ධවුවෙකු විය. කප්පම් ගැනීම සහ චන්ඩිකම් ගැන කුප්‍රකට නමක් පමණක් නොව මීගමුව ජුවෙල් ලංකා ආයතනය මංකොල්ලාකෑමට සැලසුම් කිරීම සම්බන්දයෙන් බන්ධනාගාරගත කිරීම්ද, ඒ සම්බන්දයෙන්  අධිකරණයේ විභාගවන නඩුවක්ද ඔහුට විරුද්ධව ඉදිරිපත්වී තිබුණි. එහින් ලන්සාට නොදී රොයිස්ට දෙමුදැයි අපෙන් ඇසූවන්ට අපට දීමට උත්තර නොවිණි. 

අපට කීමට හැකිවුයේ රොයිස්ට පැවැත්ම ඇත්තේ ඔහු UNPයේ සිටින තාක් පමණක් බවත්, ඉන් එහාට ඔහුට පැවැත්මක් නැති බවත්, එහින් රෝයිස්ව පාලනය කිරීමට කිසියම්ම හෝ ක්‍රමවේදයක් ඇති බවත්, එහෙත් ඒ පැත්තෙන් හෝ මේ පැත්තෙන් හෝ කුමන පක්ෂයකින් හෝ ඉල්ලා දිනිය හැකි ලංසලාව පාලනය කලහැකි කිසිදු ක්‍රමවේදයක් නැතිබවත්, එය ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පාලනයකට හිතකර නොමැති බවත් පමණි. 

දේශපාලන තර්ක කෙසේවුවද, ජව සම්පන්න බව අතින් ලාන්සලා පසුවූයේ රෝයිස්ලාට සහ මීගමුවේ UNPයට ගව්ගානක් ඉදිරියෙනි. ඔවුන් දිනූ මීගමුව මහනගර සභාවේ බලය පිහිටවීමටවත් ඔවුනට නොහැකිවිය. තනා නිමකර තිබු දුන්ගල්පිටිය මාතෘ නිවාසයවත් වීවෘතකිරීමට ඔවුන්ට නොහැකිවිය. ඔවුන්ගේ ආණ්ඩුවේම ඇමතිවරයාවූ අකිල විරාජ් කාර්යවසම් මහතා අපේ ඉල්ලීම කරුණු කොටගෙන මීගමුව කොටුව  සංරක්ෂණය කිරීමට පියවර ගත්තද එක් දවසක් හෝ එහි ගොස් වැඩ කටයුතු සොයා බැලීමට කටයුතු නොකළේය. කථාවෙන් මිස ක්‍රියාවෙන් කිසිවක් සිදු නොවිණි.  

ඒ හිඩැස දැන් දයාන් ලාන්සා වහා වහා පුරවමින් සිටී. ඔහු වචනවලින් නොව ජව සම්පන්නව ක්‍රියාවෙන්ම මීගමුවට මැදිහත්වෙමින් සිටී. ඔහු පත්වූ ආකාරය අපි විවේචනය කළේය. ඒ මීගමුවේ බහුතර ජනයා  පලාත්පාලන මැතිවරණයේදී ජන්දය දී තිබුනේ ඔහුගේ පොහොට්ටුවට නොවන නිසාය. එහෙත් නව පලාත්පාලන මැතිවරණ ක්‍රමයේ ඇති දුර්වලතා සහ යහපාලන රජයේ පක්ෂවල ඇති අභ්‍යන්තර ගැටුම් නිසා දයාන් ලාංසාට මීගමුවේ නගරාධිපතිවිය හැකිවිය. එය වලක්වාලීම රොයිස්ට හෝ මීගමුවේ UNPයට කලහැකි කිසිවක් නොවිණි. 

ඒ සියල්ල සම්බන්දයෙන් අද කිසිදු විරෝධයක් නැතිවෙන තරමටම දයාන් සහ නිමල් ලාන්සලා මීගමුව තුල ජව සම්පන්නව ක්‍රියාත්මක වෙමින් සිටී. නගරය පිළිවෙලක් කරමින් සිටී. මීගමුව තුල යම් පිබිදීමක් ඇතිකිරීමට එය සමත්වී ඇතිබව කිවයුතුමය. එය නිකලොයි මැකියාවෙලීගේ 'කුමාරයා' (1532) පොතේ දක්වන ආකාරයේ න්‍යායකට අනුව බලය අත්කරගැනීම, බලය තහවුරුකර ගැනීම සහ බලය ව්‍යාප්තකර ගැනීම සදහා භාවිතාකරන තවත් දේශපාලන උපාය උපක්‍රමයක් විය හැක. එහෙත් මීගමුවට ඉන් වැඩක් වෙන්නේ නම් අපි එය අගය කිරීමට පැකිලෙන්නේ නැත. 

මීගමුව නගරේ අනන්‍යතාවය තහවුරුකරමින් මීගමුව ලංකාවේ 04වන ප්‍රධාන නගරය ලෙස සංවර්ධනය කල හැකි නගරාධිපතිවරයෙකුගේ අඩුවක් මෙන්ම එවැනි ගමනක් යාහැකි දේශපාලකයින්ගේ අඩුවක් මීගමුවට තදින්ම පැවතී. එය ලාන්සලාට හෝ පිරවිය හැකිනම් මීගමුවේ ජනයාගේ සහයෝගය ඔවුන්ට පැහැදිලිවම හිමිවනු ඇත. එහිලා අවශ්‍යවන්නේ යහපත් චේතනාව සහ අවංක කැපවීම පමණකි. ජව සම්පන්න ලාන්සලා එවැනි ඉලක්කයක් ඇතිව වැඩකරන්නේ නම් ඔවුන්ගේ නම් මීගමුව ඉතිහාසයේ රන් අකුරෙන් ලියවෙන බව පැහැදිලිය. 

ඔවුන් මීගමුව කොටුව අවට ප්‍රදේශය අලංකාර ලෙස ගොඩනන්වා, නගරය පිළිවෙලක් කර, නගරයේ ජනයාගේ ප්‍රශ්නවලට නිසි පිළිතුරු සපයාදී, මීගමුව වෙරළ කරෝල මුදලාලිගෙන් මුදාගෙන, එහි පැවති අලංකාරය නැවත මතුකර, මීගමුව කලපුව අවට ජලතීරය චිත්‍රාකර්ෂනීය පෙදෙසක් බවට පත්කර, මීගමුව ග්‍රීන් පාක් පිටිය පවරාගෙන නත්තලට නත්තල් ගසක් තැනිය හැකි, වෙසක්වලට විශාල කූඩුවක් තැනිය හැකි, 'මාවතේ අපි' වැනි කළාකරුවන්ට, මැජික්කරුවන්ට, වීදී සංදර්ශකයින්ට සංදර්ශන පෙන්විය හැකි අලංකාරවත්  එලිමහන් පිටියක් බවට පත්කල හැකි නම්, නගරයේ හැකි සෑම තැනම මල් වවා මහජනයාට විවේකීයව ඉදගෙන සිටිය හැකි බංකු  සවිකර, ආකර්ශනීය නගරයක් බවට මීගමුව පත් කරන්නේ නම්, මීගමු ජනයාගේ ගරු බුහුමන්වලට ලාන්සා නාමය ලක්වීම කිසිවෙකුට වැලක්වීමට නොහැකිවනු ඇත. 

එවැනි මීගමුවක් වූ කලී මගේ පමණක් නොව මුළුමහත් ජනතාවකගේම සිහිනයකි !!!!!

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා.
10/06/2018

Sunday, 27 May 2018

(සාරි) ඇන්දවීම සහ ගැලවීම - අධිපති දේශපාලන මතවාදය සහ රාජ්‍යයේ මැදිහත්වීම

'The sari became a signifier both of subversion and conservatism. On the one hand a signifier of nationalist resistance to colonialism and a leveller of class and caste, as its use became widespread, it remained nevertheless an instrument of male domination in its very prescriptiveness, impairing a woman's freedom of choice over her dress and body.' 
(Neloufer De Mel (2001) Women & the Nation's Narrative: Gender and Nationalism in Twentieth Century, page 84. )

ගුරුවරියන්ට ගර්භනීය සමයේදී පහසු ඇදුමකින් සැරසී සිය රැකියාවේ යෙදීමට අධ්‍යාපන ඇමති අකිල විරාජ කාරියවසම් මහතා චක්‍රලේඛනයක් මගින් ඉඩ ප්‍රස්ථාව සලසාදුන් බව වාර්තාවේ. ඔහු මීට පෙර නිකුත්කල  චක්‍රලේඛනයක් මගින් මව්වරුන්ට / කාන්තාවන්ට තම දරුවන්ගේ කුමන හෝ කටයුත්තක් සදහා පාසැලට පැමිණීමේදී සාරිය ඇද පැමිණීම අනිවාර්ය නැති බව සදහන් කළේය. 

චක්‍රලේඛන මගින් ඉහත ඉඩ ප්‍රස්ථාවන් සලසාදීමට පෙර ගුරුවරියන්ට මෙන්ම දරුවන්ගේ මව්වරුන්ට සහ භාරකාර කාන්තාවන්ට සාරි ඇදීම කුමන හෝ චක්‍රලේඛනයකින් අනිවාර්ය කර තිබුණිද? 

ගුරුවරියන්ට පමණක් නොව රජයේ කාර්යාලවල, ආයතනවල, රජයේ බැංකුවල සහ වෙනත් බොහෝ තැන්වල කාන්තාවන් එම ආයතනවල සේවයට පැමිණීමේදී සාරිය නිල ඇදුමක් ලෙස අදින්නේද? 

චක්‍රලේඛනයකින් හෝ ගැසට් නිවේදනයකින් කාන්තාවන්ට රාජකාරියට පැමිණීමේදී සාරිය ඇදීම අනිවාර්යකර හෝ ආයතන නීති සංග්‍රහය තුල ඇතුලත්කර තිබුනද, නොතිබුණද, කාන්තාවන් සාරිය ඇදීම නිල සහ නිල නොවන මට්ටමින් පිළිගත් ආයතනික ඇදුමක් (dress code) ලෙස සලකන බවක් පෙනේ. එය ආයතන පද්ධතියෙන් පරිබාහිරව එම ආයතනවලට පැමිණෙන කාන්තාවන්ට පවා බලපැවැත්වෙන ලෙස පැනවූ අවස්ථාවන් පාසැල්වලින් ඇසුනවාර අනන්තය. පාසැලට පැමිණෙන මව්වරුන්ට සහ භාරකාර කාන්තාවන්ට පවා   සාරි ඇද එන ලෙස ගම්වල පමණක් නොව අගනුවර පාසැල්වල පවා නිවේදන නිකුත්කර තිබුණි. 

අගනුවර ප්‍රසිද්ධ ක්‍රිස්තියානි පාසැලක් ලෙස සලකන සා. ජෝසප් විදුහලේ ගේට්ටුවේ එල්ලා තිබුණු දැන්වීමක දක්වා තිබුනේ විනීත ඇදුමෙන් පාසැලට පැමිණෙන ලෙසය. මෙලෙස විනීත ඇදුම් ලෙස දක්වා තිබු කාන්තා ඇදුම් අතර සාරිය විනීත ඇදුමක් ලෙස සැලකීමටත් සාය-හැට්ට, ජීන්ස් ආදිය විනීත ඇදුමක් ලෙස නොසැලකීමටත් හේතුවන්නේ කුමන පදනමක් මත සිට දැයි එහි  විස්තරකර නොතිබිණි.  

ලංකාවේ කතෝලික පල්ලිවල ඉරුදින පුජාවට පැමිනීමේදී සහ දරුවන් පල්ලියේ ඉරිදා පාසැලට යාමේදී ද, එම දහම් පාසැල්වල ගුරුවරුන්  පවා සුදු ඇදුමින් සැරසී පැමිණිය යුතුයැයි ඉල්ලා සිටි කතෝලික පුජකවරුන් ගැන පසුගිය කාලයේ මීගමුවෙන් පවා වාර්තාවිය.  සුදු ඇදුම සහ සාරිය  ආගමික වාතාවත්වලට උචිත ඇදුම ලෙස බෞද්ධ  පමණක් නොව  ලංකාවේ කතෝලික පල්ලිය සහ එහි ඇතැම් පුජකයින් පවා සලකන්නේ කුමන ආගමික සන්දර්භයක් තුල සිටද, කුමන ආගමීක ඉගැන්වීමක් පදනම් කරගෙනද යන්න ඉහත  ඔවුන් පැහැදිලි නොකරයි.   

ඇත්තවශයෙන්ම, නිල ඇදුමක් ගැන ආයතනික රෙගුලාසිවලට ආදාල නොවන  සෑම තැනම, ඇදුම සම්බන්දයෙන් ඇත්තේ නීතිමය රෙගුලාසි හෝ ආගමික ඉගැන්වීම්වලට වඩා සමාජ සම්මතයන් බව පෙනේ. 

එහෙත්  එවැනි සමාජ සම්මතයන් ගොඩනැගීමට මෙන්ම ඒවා වෙනස් කිරීමටද රාජ්‍යය මැදිහත්වූ අවස්ථාවන්ද ඒමටය. අධ්‍යාපන ඇමති අකිල විරාජ කාරියවසම් මහතා චක්‍රලේඛනයක් මගින් ගුරුවරියන්ට ගර්භනීය සමයේදී පහසු ඇදුමකින් සැරසී සිය රැකියාවේ යෙදීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව සලසාදීමද එවැන්නකි. 

එහෙත් එම වැඩසටහන හදුන්වාදීම සදහා නිකුත්කර තිබු ප්‍රචාරක දැන්වීමක දක්වා තිබුනේ 'සම්ප්‍රදාය සුරකින ප්‍රායෝගිකත්වයට ඉඩදෙන යුගයක් වෙනුවෙන්' යන්න තුල බොහෝ අදහස් ගැබ්ව ඇතිබව මගේ අදහසයි. 

මෙහිදී සාරිය සම්ප්‍රදාය ලෙස පිළිගන්නා බවක්ද, එය වෙනස්කිරීමට  අවශ්‍ය නැති බවද, එහෙත් අවශ්‍යය නම් යම් යම් ව්‍යාතිරේකයන් සැපයීමට මෙන්ම සහනශීලී ඉඩ ප්‍රස්ථාවන් සැලසීමටද අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය නම්‍යශීලිය යන්න එයින් කියවේන එක් කරුණකි. ගුරුවරියන්ට කැමැති පහසු ඇදුමකින් පැමිණ ගුරු වෘත්තීයේ යෙදීමට ඉඩ ප්‍රස්ථා ඇති කිරීම වැනි සම්ප්‍රදාය අභිබවා යන රැඩිකල්  වෙනස්කම් කිරීමට ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය පමණක් නොව අධ්‍යාපන ඇමතිවරයාද  සුදානම් නැතිබවත්, ඊට වඩා සම්ප්‍රදාය සුරකිමින් යම් යම් වෙනස් කම් කිරීමට පමණක් ඉදිරිපත්වෙන බවක්ද ඉන් කියවෙයි. 

එය අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා නියෝජනය කරන එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මතවාදය බවදය. එක්සත් ජාතික පක්ෂය යනු ගතානුගතික සම්ප්‍රදායින් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින දක්ෂිණාංශික පක්ෂයක් බව අලුතින් කීමට අවශ්‍ය නොවන බව මගේ අදහසයි. අද අප රටේ මුල් බැසගෙන ඇති බොහෝ සම්ප්‍රදායන් ඇතිකිරීමට, තහවුරුකිරීමට සහ ඒවා යලි යලිත් ස්ථාපිත කිරීමට එක්සත් ජාතික පක්ෂය පැහැදිලිවම සම්බන්දය. 

අනෙක් අතට, සමාජයේ රැඩිකල් වෙනස්කම් සිදුකිරීමට සමාජය සුදානම් නැති නිසා  දැනට සිදුකල හැක්කේ සීමිත වෙනස්කම් කිහිපයක් පමණක් යැයි යන්නද ඉහත 'සම්ප්‍රදාය සුරකින ප්‍රායෝගිකත්වයට ඉඩදෙන යුගයක් වෙනුවෙන්' යැයි හදුන්වාදෙමින් ගුරුවරියන්ට ගර්භනීය සමයේදී පමණක් පහසු ඇදුමකින් සැරසී සිය රැකියාවේ යෙදීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව සලසාදීම තුල කියවේ. 

එනම් රජයේ බොහෝ ආයතන තුල රැකියා කරන කාන්තාවන්ගේ ඇදුම සාරිය බව නොනිල මට්ටමින් පිළිගැනීම නැවත තහවුරු කිරීමක්ද සිදුකර ඇත.

ඉහතින් දැක්වූ Neloufer De Melගේ (2001) රචනය ඇසුරෙන් පමණක් නොව, නීරා වික්‍රමසිංහගේ (2001) රචනයන් ඇසුරෙන්ද පශ්චාත් යටත්විජිත යුගයේදී සාරිය ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තාවන්ගේ නොනිල ජාතික ඇදුම බවට පත්වූ බව දක්වා තිබේ. 


තවද, සාරිය යනු මෙරට කාන්තාවන්ගේ ඇදුමක් නොව ඉන්දියාවේ කාන්තාවන්ගේ ඇදුමක් ලෙස වර්ධනයවී පසුව මහනුවර යුගයේදී නායක්කාර වංශිකයන්ගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රවර්ධනයවූ බවත්, එය  අනගාරික ධර්මපාලතුමාගේ බෞද්ධ පුනර්ද ව්‍යාපාරය විසින් ජාතික ඇදුමක් ලෙස කාන්තාවන්ට හදුන්වාදුන් බවද එම රචනාවලින් කියවේ. එමගින් ජාතික අනන්‍යතාවයක් තහවුරු කිරීමේ නාමයෙන් ලාංකීය  කාන්තාවන්ට සිය කැමැත්ත අනුව කැමති ඇදුමක් තෝරාගැනීමේ ඔවුන්ගේ අයිතිය පමණක් නොව ඔවුන්ගේ කැමැත්ත මත මතවාදී බලහත්කාරයක් බල පැවැත්වීමක් ලෙසද එම රචනාවලින් තර්කකරයි.   

මීට අමතරව අපි සාරිය ජාතික අනන්‍යතාවයේ කොටසක් ලෙස තෝරාගැනීම තුල සිදුකර ඇත්තේ බටහිර ඇදුම් පැළදුම් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ අරමුණින් ඉන්දියානු ජාතික අනන්‍යතාවය අපේ ජාතික අනන්‍යතාවය ලෙස පිළිගැනීමක් නොවේද? ඉන්දියානු සංස්කෘතික ව්‍යාප්තියට හිතසිතින් නතුවීමක් නොවේද? යන්න ද මතුවෙන ගැටලුය.  ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට ඉන්දියාව විසින් සිදුකරන දේශපාලන මැදිහත්වීම්, දේශපාලන අත පෙවීම් සහ ඉන්දියානු ව්‍යාප්තවාදය ගැන ප්‍රශ්න කරන කිසිවෙක්, දකුණු ආසියාව තුල බලපවත්වන දැඩි ඉන්දියානු සංස්කෘතික ආධිපත්‍යය ගැන ප්‍රශ්න නොකිරීම පුදුමය. සාරිය ද එහිම කොටසක් නොවේදැයි යන්න  ගැන ප්‍රශ්න නොකිරීම පුදුමය.

ඇත්තවශයෙන්ම සිදුවිය යුත්තේ කාන්තාවන්ට/පුද්ගලයාට කැමති ඇදුමක් ඇදීමට ඇති නිදහස තහවුරු කිරීමය. 

පැහැදිලිවම, ගුරුවරියන්ට ගර්භනීය සමයේදීවත් පහසු ඇදුමකින් සැරසී සිය රැකියාවේ යෙදීමට අවස්ථාවක් සලසාදීම අගය කල යුතුයමය. 

එම අයිතිය  සෙසු රජයේ සේවයේ නියුක්ත සෙසු කාන්තාවන්ට අත්කර දිය යුතුය. 

එමෙන්ම සාරිය මෙන්ම වෙනත් ඇදුම්-ආයිත්ම්ද, ජාතික අනන්‍යතාවයේ කොටසක් ලෙස සලකන්නේ ඇයි? එවැනි ඇදුම් සමාජය තුල ස්ථාපිතවී එහිලා පොදු එකගතාවයන් ගොඩ නැගුනේ කෙසේද? අදත් කිසිදු ප්‍රශ්න කිරීමකින් තොරව එම ඇදුම් 'අපේ සම්ප්‍රදායික විනීත ඇදුම්' ලෙස අපි බාරගන්නේ ඇයි? සාරිය වැනි ඇදුමක් කාන්තාවන්ගේ  ජාතික ඇදුම ලෙස සහ නිල හෝ නොනිල මට්ටමින් පිළිගත් රාජකාරී අඩුම ලෙස පිළිගැනීම තුල ඇයගේ/පුද්ගලයාගේ  නිදහස් කැමැත්තට එල්ලකරන බලපෑම කවරාකාරද? යන්න පිලිබදව පුළුල් කතිකාවක් සමාජය තුල මේ මොහොතේ මෙම නව චක්‍රලේඛනය ඇසුරින්වත්  ඇතිකළ යුතුය. 

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා
(27/05/2018).

Monday, 21 May 2018

හැරී සහ මේගන්ගේ විවාහය ආදර අන්දරයක්ද? රාජකීය විජ්ජාවක්ද?

හැරී සහ මේගන්ගේ විවාහය හුදෙක් පිරිමියෙක් සහ ගැහැණියක් අතර  සිදුවූ විවාහයක් හෝ බ්‍රිතාන්‍ය රජ පවුලේ තවත් තැනැත්තෙක්ගේ විවාහයකට වඩා එහා ගිය දෙයක් බව දැන් ලියවෙන, කියවෙන දේවල් අතරින් පෙනීයයි. 

බ්‍රිතාන්‍ය රජ පවුලේ කුමාරයෙකු මෙතක් සිදුකල විවාහයන්ට වඩා වෙනස් විවාහයක් හැරී කුමරු කරගෙන තිබෙන බව ඇත්තය. ඔහු විවාහවූ මේගන් මර්කල් මීට කලින් විවාහයකින් දික්කසාදවූ කාන්තාවකි. එමෙන්ම ඇය මිශ්‍ර වාර්ගික (mixed race) අප්‍රිකානු-ඇමෙරිකානු (African-American) කාන්තාවකි. ඇගේ පියා අයර්ලන්ත ජාතික සුදු ජාතිකයෙක්වෙන අතර මව අප්‍රිකානු සම්භවයකින් යුක්තය. ඇය බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික කාන්තාවක් නොව ඇමරිකානු ජාතික සාමාන්‍ය පවුලක කාන්තාවකි. මේ සියලු කරුනු අනුව හැරී කුමරු කරගෙන ඇත්තේ මෙතෙක් පැවති සම්මතයන්ට වෙනස් විවාහයක් බව පැහැදිලිය. 

අතීතයේදී නම් මෙවැනි විවාහයක් කිසිසේත්ම සිදුනොවනු ඇත. හැරී කුමරුගේ මුත්තාවූ, 5වන ජෝර්ජ් (George V) රජගෙන් පසු රජකමට පත්වූ ඔහුගේ පුතාවන, 8වන එඩ්වඩ් (Edward VIII)  රජට ඇමරිකානු ජාතික Wallis Simpsonව විවාහකර ගැනීමට (1937) බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීයන්ගෙන් ඉඩ නොලැබුණි. ඇයද විවාහ දෙකකින් දික්කසාදවූ තැනැත්තියක්වීම එයට හේතුවිය. එම නිසා 8වන එඩ්වඩ් (Edward VIII)ට රජකම පවා අතහැර ඇමරිකානු ජාතික Wallis Simpsonව විවාහ කර ගත්හ. එතැන් පටන් එඩ්වඩ් ආදිපාදයා ලෙස හැදින්වූ රජකම අත්හල එඩ්වඩ් කුමාරයාගේ සහ සිම්ප්සන් ආර්යාවගේ ආදර අන්දරය එකල මාධ්‍යයවලට රජ බොජුනක්විය. කවි, සින්දු, නවකථා, කෙටිකතා පමණක් නොව රූපවාහිනී වැඩසටහන්, නාට්‍යය,  චිත්‍රපටි පවා නිර්මාණය විය.  ඒ තරමට එය ජනාදරය දිනාගත් කථාවක් විය. එහෙත් ටික කලකින්ම දෙවන ලෝක යුද්ධය පැන නැගීම නිසා එම කථාව යටගියහ. නැවත මාධ්‍යය ඔවුන් ගැන අවධානය යොමු කරනවිට එඩ්වඩ් ආදිපාදයාගේ සෞඛ්‍ය පිරිහීමට ලක්වී තිබුණි.     

ඉන් වසර 80කට පසු ඇමරිකානු ජාතික, කලින් විවාහයෙන් දික්කසාදවූ, ඊටත් වඩා, මිශ්‍ර වාර්ගික (mixed race) කාන්තාවක් කිසිදු බාධාවකින් තොරව විවාහ කරගැනීමට හැකිවීම තුල රජ පවුල කිසියම් ආකාරයකට කලානුකූලව වෙනස්වෙමින් පවතින්නේයැයි යන හැගීමක් ඇති කිරීමට හේතුවනු ඇත.

එහෙත්, ඇත්ත කරණයවනුවේ බ්‍රිතාන්‍යයේ ඔටුන්න හිමි චාල්ස් කුමරු ගේ දෙවන දරුවාවන හැරී කුමරුට රජකම ලැබීමට ඇති අවස්ථාව දැන් ඉතා සීමිත බවය. රජකම ලැබීම සම්බන්දයෙන් 2වන එලිසබෙත් රැජිනගෙන් පසුව චාල්ස් කුමරුද, ඔහුගේ පුත් විලියම් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන් තිදෙනාද හැරී කුමරුට වඩා පිලිවෙලින් ඉදිරියෙන් සිටී. එම ලැයිස්තුවේ  හැරී කුමරු පසුවෙනුවේ 6 වෙන තැනටය. ඒහින් හැරී කුමරුට රාජකීයන්ගෙන් කිසිදු බලපෑමකින් තොරව, තමන් කැමති, තම ජීවිතයේ ඉදිරි කාලය සතුටින් ගෙවිය හැකි  තැනැත්තියක් සිය කැමැත්ත අනුව තෝරාගැනීමට පැහැදිලි ඉඩක් විවරව තිබුණි. 

එහෙත් හැරී කුමරුගේ කැමැත්ත හෝ ඔහුගේ තේරීම පිළිබද හේතු, ඔහු සිය සහකාරිය ලෙස ඇයව තෝරාගත්තේ ඇයි? වැනි පෞද්ගලික කාරණා වලට වඩා, මාධ්‍යය මගින් මෙම විවාහය ගැන  යොමුකල අවධානය මුළුමනින්ම යොමුවී තිබුනේ එය මෙතෙක් පැවති රාජකීය සම්ප්‍රදායට වඩා වෙනස්  විවාහයක්ය යන කාරණාය.

විශේෂයෙන්ම, සම්ප්‍රදායිකව සුදු ජාතිකයින්ගේන් සැදුම්ලත් (Predominantly white institution) බ්‍රිතාන්‍ය රජ පවුලට සුදු ජාතික නොවන කාන්තාවක් ඇතුල්වීමත්, ඇය පළමු විවාහයෙන් දික්කසාදවූ කාන්තාවක්වීමත්, ඇය බ්‍රිතාන්‍ය නොවන ඇමරිකානු සාමාන්‍යය කාන්තාවක්වීමත් ආදී කරුණු මාධ්‍ය වාර්තාකරණයේ මුල් තැනක් දිනාගත්හ. 

මෙම විවාහය ගැන ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකල ඇමරිකානු මාධ්‍යය එය ඔවුන් 1776 දී බ්‍රිතාන්‍යය යටත්විජිත පාලනයෙන් සහ බ්‍රිතාන්‍යය කිරීටයෙන්  නිදහස්වූ රාජ්‍යක් බවට පත්වීමෙන් අනතුරුව එරට වැසියෙකුට බ්‍රිතාන්‍යය  රාජකීයත්වය තුල සාමාජිකත්වය ලැබීම නම්වූ සුවිශේෂීත්වයක් සහිත ප්‍රවෘත්තීයක්  ලෙස වාර්තා කළේය. විවාහයෙන් අනතුරුව හැරී කුමරු සහ ඔහුගේ බිරිද The Duke and Duchess of Sussex ලෙස නිලනාමයකින් පිදුම්ලබන බැවින්, මේගන් මර්කල් යනු ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ ප්‍රථමවරට බ්‍රිතාන්‍යය රජ පවුලෙන් නිල තනතුරක් ලැබූ ප්‍රථම ඇමරිකානුවා බවට පත්විය.

ඉන්දියානුවෙකුට එම අවස්ථාව ලැබීමට තවත් කෙතරම් කල්යයි දැයි ඉන්දියානු සමාජමාධ්‍ය තුල සාකච්ඡාවට ලක්ව තිබිණි. 

අපේ රටේද මෙම විවාහය ගැන හාස්‍යයෙන්, උපහාසයෙන් මෙන්ම අතිශයෝක්තියෙන්ද  සාකච්ඡාවට ලක්ව තිබුණි. ඉන් එකකින් කියවුනේ එංගලන්තේ එහෙම වුනත් ලංකාවේ එහෙම වෙන්නෙ නෑ කියාය.

(😂..... අර විවාහය මෙහෙ සිද්ධ උනා නම්😂 රැජින(අපේ නම් ආච්චි) "ඔය මගුල කෙරෙන්නෙ මගෙ මිනිය උඩින් තමා. අපේ හත්මුතු පරම්පරාවෙ වත් වෙච්ච දේවල්ද මේ.." තාත්තා- උඹ අපේ නම්බුව කෑවා..මූනෙ දැලි ගෑවා සෙසු නෑයෝ(විශේෂයෙන්ම නැන්දලා)- මේවා දැකල අපේ ළමයිත් නරක් වෙනවා. අපේ ජාතියෙ එකියකුත් නෙවෙයිලු...! ආදී දෑද...)
තවත් ඒවායින් කියවුනේ මේගන්ගේ ඇදුම්-පැළදුම්, රූපලාවන්‍ය සහ ස්වර්ණාභරණ ගැනය. ඒවා බොහොමයක් අපේ රටේ තත්වය හා  ගැලපීමට උත්සහකර තිබුණි. එහෙත් ඇත්නම් කරුණු වැරදිය. හුදෙක් මතුපිටින් පෙනෙන කරුණු ගැන නිවැරදි අධ්‍යනයකින් තොරව ප්‍රචාරණය කරණ ලැබූ කරුණුය. උදාහරණයක් ලෙස මෙම විවාහය සරල චාම් විවාහයක් යැයි කීම වැරදිය. මෙම විවාහ මංගල්‍යය සදහා පවුම් මිලියන 36ක් වියදම් කර ඇත. ඇගේ ඇදුම සදහා පමණක් පවුම් මිලියන 3ක් වියදම් කරතිබේ. එය ප්‍රංශ සන්නා නාමයක් (brand) වන Givenchy හි අධ්‍යක්ෂිකාවක්වූ  Clare Waight Keller විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි. එම ඇදුමේ දිගු වේල්පොට පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලයට අයත් රටවල් 53කගේ මල්වලින් සකසා තිබුණි. එය සදහා පැය 100කට අදික කාලයක් ගත කර තිබේ. මෙම මල් මැසීමේදී සෑම පැය භාගයකට වරක්ම අත්සේදීමට සිදුවූ බව කියවේ.
කෙසේවුවද මෙකී සියළු පුවත්වලින් අපිට  සම්ප්‍රේක්ෂණය කරනුයේ කුමක්ද?  

ඇත්තටම,  හැරී කුමරු සහ මේගන් මර්කල් අතර ප්‍රේම සම්බන්දයක් පවතින බව බ්‍රිතාන්‍යය  පුවත්පත් වාර්තාකලේ ඔහු 'සුරූපී  තළඑළලු ස්ත්‍රියක්' (glamorous brunette) හා ප්‍රේම සම්බදයක් අරබා ඇති බවත් එය එතෙක් ඔහු ඇසුරු කළ දුබුරු පැහැති (blondies) කාන්තාවන්ට වඩා වෙනස් අත්දැකීමක් ඔහුට එකතුකරනු ඇති බවත්ය. එම වාර්තාකරණය තුලම කිසියම් සරාගීත්වයක් සහ වාර්ගික හැගීමක් මෙන්ම හැරීගේ සෙල්ලක්කාර ජීවිතයද නිරූපණය කරන්නේ දැයි යන සාකච්චාවක්ද ඇතිවිය. 

රැජිනගේ ප්‍රධානත්වයෙන්  බකින්හැම් මාලිගයේ පැවැත්වෙන වාර්ෂික නත්තල් උත්සවයට පසුගිය වසරේදී (2017) මේගන් මර්කල්ට ආරාධනා කිරීමත් සමග ඇයට  බොහෝදුරට රජ පවුලේ පිළිගැනීම හිමිවී ඇතිබව පෙනී ගියහ.

ඒ සමග බ්‍රිතාන්‍යය මාධ්‍ය මගින් මේගන් මර්කල්ගේ යටගියාව අනාවරණය කරන්නට විය. විශේෂයෙන්ම ඇයගේ පියාට හතරවටේම දරුවන් ඇති බවද, ඇයගේ කලින් විවාහයේ ජයාරූපද, කලින් පෙම්වතුන් ගැනද, ඇය රගපෑ චිත්‍රපටිවල සිපගන්නා ජයාරූපද, ඇගේ මිතුරන් කමකට නැති බවද, එක් මිතුරෙක් ඇමරිකාවේ නිත්‍යානුකූල ගංජා තවානක හිමිකරුවෙක් බවද වාර්තාකළේය. 

එහෙත් ඒ කිසිවකින් හැරී සහ මේගන්ගේ ප්‍රේම සම්බන්දය දෙකඩ නොවිණි. ඔවුන් විවාහවීමට තීරණය කලබව නිවේදනය කළේය. ඇත්ත වශයෙන්ම, හැරීගේ මගුල් ගැන එතරම් උනන්දුවක් පොදු ජනයා අතර නොතිබුන නමුත් විවාහය නිවේදනය කිරීමත් සමග මහජනයා අතර ඒගැන යම් උනන්දුවක් ඇතිවිය. මෙතෙක් කෙළිලොල් ජීවිතයක් කතාකරමින් සිටි හැරී දැන් තලත්තැනීවී සිටින බවද ඔහුගේ තට්ටය පවා දැන් පෑදෙමින් තිබෙන බවද ඉන් පසුව මධ්‍යය වාර්තාකළේය. මාධ්‍යයේ වෙනස සිදුවූයේ කෙසේදැයි ඉන් හොද හැටි බලාගත හැක. 

කෙසේවුවද, හැරී කුමරු ඇමරිකානු ජාතික, සාමාන්‍ය පවුලක, කලින් විවාහයකින් දික්කසාදවූ මිශ්‍ර වාර්ගික (mixed race) අප්‍රිකානු-ඇමෙරිකානු (African-American) කාන්තාවක් විවාහ කරගැනීම තවත් සින්ඩරේල්ලා (Cinderella)  වර්ගයේ කතාවක් හෙවත් Brian Reed ගේ Modern Enchantments: The Cultural Power of Secular Magic (2004) කෘතියේ විස්තර කරන අර්ථයෙන් තවත් ලෞකික විජ්ජාවක් (secular magic)දැයි යනුවෙන් ප්‍රශ්නකල මාධ්‍යද නොතිබුනාම නොවේ. 

මියැදෙන්නට පෙර දේශනයක් ඇසීමට තරම් අපි වාසනාන්තයන් වූ අපේ යුගයේ විශිෂ්ඨ දේශපාලන ශාස්ත්‍රඥයෙක් වූ එරික් හොබ්ස්බාවම් (Eric Hobsbawm) විසින් රචිත The Invention of Tradition (1983) කෘතියේ 102වන පිටුවේ සදහන් කල ලෙස 'නුතන සමාජයටද මිත්‍යාව සහ චාරිත්‍රවාරිත්‍රද අවශ්‍ය බවත්, රජවරුන් සහ පාලනතන්ත්‍රයන් පවතින්නේ ඒවා මහජනයාට සැපයීමෙන් බවත්' යන්න හැරී සහ මේගන්ගේ විවාහය ඔස්සේ නැවත සනාථවන්නේ දැයි Times සගරාව (17/05/2018) පවා මතුකරන ලදී. 

"The historian Eric Hobsbawm, analyzing the “secular magic of monarchy,” suggested that while it’s tempting to ask what role a royal wedding plays in a time of social change, it is often because of that change that the weddings have such significance.''

ඒ ඔස්සේ රට, ජාති, ආගම, වර්ගය, හමේ පැහැය, පන්තිය, ලිංගිකත්වය, විවාහක-දික්කසාද, සම්ප්‍රදාය-නවීන ආදී විවිධ බේදයන්ගෙන් බෙදී වෙන්වීම වෙනුවට මනුස්සකම සහ ශිෂ්ට සම්පන්න කම මුල්කරගනිමින් එක්වෙන නව සමාජයට අනුව බ්‍රිතාන්‍ය රජ පවුලද නවීනත්වයට පත්වෙමින් තිබෙන්නේ දැයි යන පණිවිඩයක් මෙම විවාහය ඔස්සේ ලබා දීමට කටයුතු කලේද? නැතහොත් තවත් රාජකීය විජ්ජාවක්දැයි? යන්න ඒ ඔස්සේ ප්‍රශ්න කෙරිණි. 

එහෙත්, මෙම විවාහයට එයට වඩා පදනමක්, බැදීමක් සහ දර්ශනයක් ඇතිබව පෙනීගියේ මුළු විවාහයේ තේමාව (theme) ලෙස ප්‍රේමය (love) යන්න තෝරාගැනීම නිසාය. මුළු විවාහය පුරාම ගායනාකල ගායනා කණ්ඩායමේ (Afro-American choir) ගීතිකා සහ ගායනාවල සිට, 19 හැවිරිදි ශෙලෝ (cello) වාදකයෙක්වූ Sheku Kanneh-Mason වාදයන් වල පවා තේමාවවුයේ ප්‍රේමයය.  (ඔහු වාදනය කලේ Franz Schubert ගේ "Ave Maria," Gabriel Fauré ගේ "Après un rêve" සහ Maria Theresia von Paradis ගේ "Sicilienne" නිර්මාණයන්ය). විවාහයේ  තේමාව වඩා හොදින් තේරුම් කරදීම සදහා සිය විවාහයේ දේශකයා ලෙස හැරී සහ මේගන් යුවල ඇමරිකාවේ සුප්‍රකට ඉවැන්ජලික් (evangelical) ක්‍රිස්තියානු  බිෂොප්වරයෙකු වූ  Michael Curryව චිකාගෝ නුවර සිට ගෙන්වා තිබුණි. 

ඔහුගේ දේශනය හැරී කුමරුගේ සහ මේගන්ගේ මුළු විවාහයම ඒකාලෝක කළේය.  බිෂොප්වරයා දැක්වුයේ ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ මුළුමහත් ඉගැන්වීමේ හරය ප්‍රේමය බවය. ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ ප්‍රේමයේ ඉගැන්වීම මුළු මිනිස් ලෝකය පුරාම නොනවතින විප්ලවීය ක්‍රියාවලියක නිරතවූ බවත්, මාටින් ලුතර් ඇමරිකාවේ කළු ජනයාගේ අයිතිවාසිකම් දිනාගත්තේද ප්‍රේමයේ බලය (power of love) තුලින් බවත් දැක්වීය. සිය දේශනය අවසන් කිරීමට ප්‍රංශ ජේසු නිකායික කතෝලික පියතුමෙකු මෙන්ම  ශාස්ත්‍රඥයෙක් සහ විද්‍යාඥයෙක්වූ Pierre Teilhard de Chardin (1881-1955)ගේ රචනයක් ගෙන හැරපෑහ. ඉන් කියවුනේ මිනිසා ගින්දර සොයාගනිමින් සිය මුළු ඉතිහාසයම වෙනස් කරගත්තා සේ ප්‍රේමයේ ගින්න දල්වා ගතහොත් ලෝකයේ යුද්ධ, සාගින්දර, දිලිදිකම ආදිය සදහටම වදවී යන බවය:
  
"de Chardin said fire was one of the greatest discoveries in all of human history. "And he then went on to say that if humanity never harnesses the energy of fire again, if humanity ever captures the energy of love - it will be the second time in history that we have discovered fire. "(Dr King was right:) We must discover love - the redemptive power of love. And when we do that, we will make of this old world, a new world." 

හැරී කුමරුට සහ එම ආර්යාවට සිය ජීවිත ඇසුරෙන් මෙන්ම සිය සේවය තුලින්ද ලෝක ප්‍රජාව තුල ප්‍රේමයේ ගින්න දැල්විය හැකිනම් මෙම විවාහය ලෝකයට කෙතරම් වැදගත් නම් විය හැකිද?
මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා.
21/05/2018

Sunday, 13 May 2018

වෙසක් දේශපාලනය

මෙවර ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම මියන්මාරයද (බුරුමය) වෙසක් දිනය සමරුවේ අප්‍රියෙල් 29වෙනිදා වූ අතර කාම්බෝජය, වියට්නාමය සහ ලෝකයේ වෙනත් බෞද්ධ රටවල් වෙසක් දිනය සමරනුයේ මැයි 29වෙනි දිනය. ලෝකයේ වෙනත් බෞද්ධ රටවලට වෙනස්ව ලංකාව අප්‍රියෙල් 29 දිනය වෙසක් දිනය ලෙස නම් කලේ ඇයි? එහිලා තීන්දු-තීරණ ගත් කමිටුවේ අරමුණ කුමක්වීද? මියන්මාරයද ලෝකයේ අනෙකුත් බෞද්ධ රටවලට වෙනස්ව සිය වෙසක් දිනය ලෙස අප්‍රියෙල් 29වෙනි දිනය යොදාගත්තේ, ලංකාව අනුව යමින්ද? නැතහොත් ලංකාව සිය වෙසක් දිනය තීරණය කිරීම සදහා අදාල කරගත්තේ මියන්මාරයද? යන්න ගැන සාකච්ඡා කිරීම මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ. 

ලංකාව සිය වෙසක් දිනය ලෙස අප්‍රියෙල් 29 දිනය යොදාගැනීමත්, ඒහා සමග දියත්වෙන වෙසක් සතිය මැයි 02 දින දක්වා දිවයෑමත් නිසා ශ්‍රී ලංකාව 1956 සිට නිවාඩු දිනයක් ලෙස නම්කර තිබු මැයි 01 දින නිවාඩුව මැයි 7 දක්වා කල්දැමීමට රජය ගැසට් නිවේදනයක් මගින් ක්‍රියාකලේය. එම නිසා ජාත්‍යන්තර කම්කරැ දින සමරුව සහ වැඩකරන ජනයාගේ  අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් හඩ නැගෙන මැයි දින සැමරුම සදහාවූ අවධානය යටින් හරා බිද දැමීමේ (undermine) සැලැස්මක් රජයට තිබුනේද? එමගින් වැඩකරන ජනයාගේ අයිතිවාසිකම් දිනාගැනීමේ නිරන්තර අරගලය ආගමීක සහ දේශපාලන හස්තයන් මගින් යටපත් කිරීමට රජය ක්‍රියාකලේද? යන්න ගැන සාකච්ඡා කිරීමද, මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ. 

ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනයා ජීවත් නොවන කිලිනොච්චිය, මුලතිව් වැනි ප්‍රදේශවල යුද්ධ හමුදාව යොදවා බෞද්ධ කොඩි, වෙසක් සැරසිලි ආදිය ඉදිකර එම ප්‍රදේශවල නැති වෙසක් උත්සවශ්‍රීයක් එකී ප්‍රදේශවල පෙන්වීමට උත්සහ කිරීම තුල එම ප්‍රදේශවල ජීවත්වන ද්‍රවිඩ ජනයා තුල බෞද්ධ ආක්‍රමණයක් පිළිබද හීතියක් මතුවීම මෙන්ම, සිය පාරම්පරික නිජබිමේ උරුමය  උල්ලංඝනය කිරීමේ අනතුරද, සිය ජනයාගේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය මත සිංහල-බෞද්ධ අධිකාරීවාදී වෙනත් සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයක් බලහත්කාරයෙන් එම ජනයාමත ආරෝපණය කිරීම ගැන සැකයන් ජනිතවීම පිළිබද තත්වය සකච්ඡා කිරීමද, මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ.

ශ්‍රී ලාංකිකයන් උත්කර්ෂවත් ලෙස ඉතා ඉහල උත්සවත්ශ්‍රීයකින් දැන් සමරන 'වෙසක් උත්සවය' සැමරීමට පටන්ගෙන ඇත්තේ ක්‍රිස්තියානීන්ගේ නත්තල් උත්සවය, බටහිර සංස්කෘතියේ  සහ එම ශිෂ්ටාචාරයෙන් උකහාගත් දේවලින් බවත්, එහිලා මුලිකවුයේ අනගාරික ධර්මපාල තුමාගේ බෞද්ධ පුනරෝද ව්‍යාපාරය (Buddhist revival) විසින් බවත්, ඔහු ක්‍රිස්තියානි ජනයා සිය නත්තල සැමරීමට භාවිතා කරන නත්තල් සුභපැතුම්පත් (Card), කැරොල්, නේක වර්ණ සැරසිලි ආදියෙන් අභාෂය ලබා වෙසක් සුබ පැතුම් පත්, බොදු බැති ගී සහ වර්ණවත් සැරසිලි සහිත උත්සවයක් බවට වෙසක් උත්සවය පත්කළ බව රිචඩ් ගොම්බ්‍රිච් (Richard Gombrich) සහ ගනනාථ ඔබේසේකර (Gananath Obeyesekere) 1988 ලිවූ 'Buddhism Transformed: Religious Change in Sri Lanka' (page 202-242) නම් ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනයේ ඉදිරිපත්කරන කරුණු  සාකච්ඡා කිරීමද, මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ. 



තවද, බෞද්ධාගම ලංකාවට හදුන්වාදීමෙන් පසුව මෙරට පැවති ශිෂ්ටාචාරය තව තවත් වර්ධනය කිරීමෙහිලා බෞද්ධාගම ඉතාමත් ප්‍රසංසනීය ලෙස දායකවූ බව අවිවාදයෙන් පිළිගන්නා අපි, යටත්විජිත පාලනය ඔස්සේ ලංකාවට උරුමවූ ක්‍රිස්තියානි ආගමද, එහි සංස්කෘතිය සහ ඒහා මුසුවුණු බටහිර ශිෂ්ටාචාරයේ ආභාෂය ද, නුතන ලාංකීය ශිෂ්ටාචාරය ගොඩනැන්වීමට සහ එය වඩාත් ඔපවත් කිරීම සදහා අඩු-වැඩි වශයෙන්දායකවී ඇති බව වර්තමානයේ ඉතා ඉහල උත්සවශ්‍රීයකින් සමරන නුතන වෙසක් උත්සවය සම්බන්දයෙන් ගොම්බ්‍රිච් (Gombrich) සහ ඔබේසේකරයන්ගේ (Obeyesekere) ඉහත සදහන්කල කෘතියේ (1988)  කරුණු  ඇසුරින් සහ වෙනත් බොහෝ කරුණු ඇසුරින්  පෙන්වාදීමට උත්සහකිරීමද, මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ.



මා මීට පෙර ලියු (02/05/2015) වෙසක් උත්සවයට උත්සවත්ශ්‍රීය ලැබීම සහ වෙසක් මුද්දර පිළිබද කථාවක් යන ලිපියේ සදහන් කරතිබු, සිංහල-දෙමළ අළුත් අවුරුද්ද සැමරීමට එතරම් උනන්දුවක් නොදක්වන මීගමුව ප්‍රදේශයේ ක්‍රිස්තියානි ජනයා ද වෙසක් උත්සවයට කූඩු සැදීමට, සැරසිලි කිරීමට, දන්සල්දීමට, උනන්දුවක් දක්වන්නේ වෙසක් උත්සවශ්‍රිය සිය 'උත්සව සංස්කෘතිය' (festival culture) ඇසුරෙන් පැනනැගුන සහ    සමාන සංස්කෘතික සබැදියාවක් නිරූපණය කිරීම නිසා ද ගැන සාකච්ඡා කිරීම හෝ රාජ්‍යය මෙන්ම, වෙනත් දේශපාලන ප්‍රවනතාවයන් විසින්  මුද්දර නිකුත්කිරීමේ සිට වෙසක් සැමරුමට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව උත්සවත්ශ්‍රීයෙන් සැමරීමට දේශපාලන බලවේගවල පෙළගැස්ම ගැන කරුණු නැවත සාකච්ඡා කිරීමද, මෙම ලිපියේ අරමුණ නොවේ.
මෙම ලිපියේ අරමුණ එකී ජාතික සහ අභ්‍යන්තර ප්‍රවනතාවයන්  අභිබවා ගිය වර්තමාන දකුණු ආසියාවේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික දේශපාලනය තුල පවා ශ්‍රී ලංකාවේ වෙසක් උත්සවය කුමන ආකාරයේ වැදගත්කමක් දිනාගනිමින් සිටින්නේදැයි යන්න ගැන සාකච්ඡා කිරීමය.

කලින් සදහන් කල ආකාරයට 
මියන්මාරය සහ ශ්‍රී ලංකාව මේ වසරේ එකම දිනයක වෙසක් දිනය  යොදාගැනීම මෙන්ම දේශපාලන, ආගමික සහ වෙනත් සමාජ ප්‍රවණතා අනුවද මියන්මාරය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර යම් සමාන්තර  ආගමික සහ දේශපාලන ප්‍රවනතාවයන් වර්ධනය වෙමින් තිබෙන්නේදැයි යන්න සාකච්චා කරන පුවත් රාශියක්ද පසුගිය වකවානුවේ ජාත්‍යන්තර මාධ්‍යවල යම් අවධානයකට ලක්ව තිබුණි. විශේෂයෙන්ම මියන්මාරයේ රෝහින්‍යා සරණාගතයින්ට ලංකාවේ බෞද්ධ භික්ෂූන් පෙරටුකරගත් කණ්ඩායම් විසින් පහරදීමත්, එවැනිම කණ්ඩායම් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ප්‍රජාව ඉලක්ක කරගත් ප්‍රහාර දියත්වීමත් තුල ඉහත සදහන් කල මියන්මාරය සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර වර්ධනයවන යම් ආකාරයක සමාන්තර  ආගමික සහ දේශපාලන ප්‍රවනතාවයන් පිළිබද අවධානයට ලක්විය.

තත්වය මෙසේ තිබියදී, ඉන්දියාව දකුණු ආසියාවේ රගදක්වන  දේශපාලන භූමිකාව තුල විශේෂයෙන්ම ලංකාව, මියන්මාරය සහ නේපාලය තුල  බුද්ධාගම විෂය කරන්නා බව දැන් දැන් පැහැදිලිව පෙනීයමින් පවතී. එය එක්තරා ආකාරයකට බෞද්ධ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික උපායමාර්ගයක් (Buddhist diplomacy) ලෙස හදුන්වාදීමටද ඉන්දියානු විදේශ සබදතා පිළිබද රචනාවල දැන් හැදින්වීමට ලක්කර ඇත (Buddhist diplomacy has been a part of India’s repertoire - Devirupa Mitra, The Wire (07/05/2018). එම ප්‍රතිපත්තිය අනුව මෙරට බෞද්ධාමික ආයතනවලට ආධාර කිරීම, පුහුණුවැඩසටහන් දියත්කිරීම ආදි තවත් කරුණුද ඇතුලත්ය.

පසුගිය වසරේ (2017) ලංකාවේ වෙසක් උත්සවය සදහා ප්‍රධාන ආරාධිත අමුත්තා ලෙස පැමිණි ඉන්දියානු අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදි, දෙරට අතර ඇති ශිෂ්ටාචාරයේ පදනම බෞද්ධාගම බවත්, බුද්ධාගම ඉන්දියාවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ලද උතුම්ම දායාදය බවත්, එය ආරක්ෂාකර දීමට ඉන්දියාව නොපැකිලෙන බවත් දැක්වීය. එම ගමනේදීම ඔහු අනෙකුත් ආසියාතික රාජ්‍යයන්ද ඉන්දියාවේ පැනනැගුන බුද්ධාගම තුලින් සභ්‍යත්වය අත්කරගැනීම පිලිබදව අදහස් දක්වා තිබුණි. ඔහුගේ එකී අදහස් දැක්වීම ඉන්දියානු උපායමාර්ගීක ප්‍රවේශයක හැඩරුව දක්වන්නේද? එය එක්තරා ආකාරයකට එක් රාජ්‍යයක් විසින් තවත් රාජ්‍යයක ස්වෛරීභාවය ප්‍රතිලිවීමකට (overwrite) ලක්කිරීමක් නොවේදැයි යන්න ගැනද සාකච්ඡාවක්ද ඇතිවිය. පසුගිය වසරේ ඔහු දැක්වූ එකී අදහස් නැවත වරක් 30/04/18 දින ඉන්දියාවේ පැවති තවත් බෞද්ධ උත්සවයදී එක ලෙසම දක්වා තිබීම ඉන්දියාවේ බෞද්ධ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික උපායමාර්ගයක් (Buddhist diplomacy) පිළිබද අදහස නැවත මතුකර දක්වයි. 

"India has never had a history or tradition of attacking others' ideology or country. India has never been an aggressor. It has never encroached upon (the territory) of any other country....all ideologies which had originated in India were based on the welfare of humankind and the environment. The teachings of the Buddha had shaped the national character of several Asian countries....At a time when terrorism, casteism, dynasty politics appear to be overshadowing the teachings of the Buddha, the talk of affection and friendship are becoming more relevant and important..." (India has never been an aggressor nor an encroacher: PM Narendra Modi, 30/04/2018 - The Times of India).

මේ වසරේද ලංකාවේ වෙසක් සමරුව සදහාවූ  ඉන්දියාවේ උනන්දුව සමබන්දයෙන් කිසියම් හෝ අඩුවක් නොවිණි. ඔවුහු  සාරානාත් නුවර සිට ධාතූන් වහන්සේලා ලංකාවට වැඩම කරවීය. ඉන්දියාවේ සිට ධාතූන් වහන්සේලා ලංකාවට වැඩම කරවීම  කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිදුවන්නකි. 2012 දී 2600වන බුද්ධ ජයන්තිය වෙනුවෙන් කපිලවස්තු පුරයේ සිට ධාතූන් වහන්සේලා ලංකාවට වැඩම කරවීය.

එහෙත් මේ වසරේදී ඉන්දියාව සහ පාකිස්ථානය වෙසක් සමයේදී ලංකාව තුල ධාතූන් වහන්සේලා ප්‍රදර්ශනය කිරීම සදහා තරගයක නිතරවූ බව දැක්වේ (India and Pakistan Wage 'Relic Diplomacy' in Lanka -07/05/2018). මේ පිලිබදව සකච්ඡා කරන සුප්‍රකට
 ඉන්දියානු විදෙස් කටයුතු පිළිබද සගරාවක්වන The Wire සගරාව දැක්වා තිබුනේ, කෙසේවුවද, පකිස්ථානයෙන් වැඩම කල ධාතූන් වහන්සේලාට වඩා ඉන්දියාවෙන් ලංකාවට වැඩමකල ධාතූන් වහන්සේලාට වැඩි පිළිගැනීමක් ලැබුණු බවය. මන්දයත්, පකිස්ථානයේ ධාතූන් වහන්සේලා ගැන එතරම් පිළිගතහැකි  ඉතිහාසයක් සහ මූලාශ්‍ර නොතිබීම එයට හේතුව ලෙස සදහන් කරයි. 

මේ ලිපියේ සාකච්ඡාවට ලක්කළ ඉහත කරුණු මෙන්ම, ලිපියේ මුලින් සදහන් කල නමුත් සාකච්ඡාවට ලක්නොකල, සියලු කරුණු අනුව  පෙනීයනුවේ ලංකාවේ වෙසක් සැමරුම හුදෙක් බුදු තෙමගුල සමරන ආගමික උත්සවයකට එහා ගිය, ආගමික, දේශපාලන, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික උපායමාර්ග සහ  ශිෂ්ටාචාරයේ අනන්‍යතාවය පිළිබද අවධානය යොමුකරවන  සහ හැගවුම්කාරයක් බවට එය පත්ව ඇති බවය. 

තවද, එතෙක් පැවති සම්ප්‍රදායක වෙසක් සමරුවට එහා ගිය, ඉන් බැහැරව, එයට කිසිසේත්ම අයත් නොවූ, බටහිර  ක්‍රිස්තියානි ආගමීක සහ එහි සංස්කෘතිය ආභාෂයන් අනුව යමින් වෙසක් සැමරුව ඉතා ඉහල උත්සවශ්‍රීයකින් යුතු අතිඋත්කර්ෂවත් උත්සවයක් බවට  පත්කිරීමේ  අනගාරික ධර්මපාලයන්ගේ බෞද්ධ පුනරෝද (Buddhist revival) ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකලාපයන් වෙසක් උත්සවය ආගමික, දේශපාලන ව්‍යාපෘතීන්ගේ අංගයක් බවට සහ ඉන්දියානු භූ දේශපාලන ප්‍රවනතාවයන්ගේ න්‍යාය පත්‍රයන්ට ලාංකීය ස්වෛරීභාවය අභිබවා යාහැකි අවස්ථාවක් බවට විට බුදු තෙමගුල සැමරීම පවා පත්කර ඇතිබවක්ද පෙනීයයි .

* නේපාලය සහ ලංකාවේ රාජ්‍යය තාන්ත්‍රික සබදතාවලට වසර 50ක් පිරීම නිමිත්තෙන් 2007 වෙසක් සමයේ නිකුත්කල මුද්දරයක්.

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා
13/05/2018.

Tuesday, 1 May 2018

මගේ ගම මීගමුව - ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේමිස් පීරිස්

//ඉපදුණේ දෙහිවල. ඒත් මගේ ගම මීගමුව. අපේ මහ ගෙවල් තිබුණේ මීගමුව කෙළින් වීදියේ. අපි කුරුකුලසූරිය පරම්පරාවේ.// අදටද මීගමුවට හොද මට්ටමේ සිනමා ශාලාවක්, නාට්‍ය ශාලාවක්, කලාගාරයක්, කෞතුගාරයක් සහ රංග-කලා අධ්‍යයන ආයතනක් පමණක් නොව අඩුම තරමේ විදී කලාකරුවන්ට සිය දක්ෂතා පෙන්විය හැකි විවෘත ස්ථානයක් හෝ  මීගමුව නගර මධ්‍යයේ නොතිබියද, ශ්‍රී ලංකාවට සිංහල සිනමාවක් බිහිකලේ මීගමුවෙන් බිහිවූ ශිල්පීන් විසින් බව අවිවාදිතය. සිනමාව තුල පමණක් නොව සංගීතය, රංග කලාව, චිත්‍ර ශිල්පය, කාටුන් කලාව, ඡයාරූප ශිල්පය, ආදී  ලාංකීක කලා ක්ෂේත්‍රයේ නවතම ප්‍රවනතාවයන් හදුන්වාදීමට මීගමුවෙන් බිහිවූ කලා ශිල්පීන් මුලපිරූබව නොරහසකි. එහිලා මීගමුවේ ඇති ආගමික, සංස්කෘතික සහ විශ්වදේශී (cosmopolitan) ලක්ෂණ ඉවහල්වූ බව ඉහත කී බොහෝ කෘතහස්තයන්ගේ ජීවනචරිතයන් ගැන සිදුකල විමසුම් සාකච්ඡාවන් ඇසුරෙන් පෙනීයැයි. අනෙක් අතට සිය ජීවිත කාලයෙන් සැලකියයුතු තරම් කාලයක්වත් මීගමුවේ ගෙවා නැති විශිෂ්ඨයන් පවා තමන්ට, තම පෙළපතට සහ පරම්පරාවට මීගමුවට ඇති සම්බන්දය ගෙන හැරපෑමට උනන්දුවන්නේ ලාංකීක නූතනත්වයේ  නගරය මීගමුව බව සිය සිත්සතන්වල කොහේ හෝ පැලපදියම්වී ඇති නිසාදෝ දැයි මට සිතේ. දෙදෙනාම නික්මයාමට මත්තෙන්, මීගමුවෙන් බිහිවූ විශිෂ්ඨ සිනමා මාධ්‍යවේදියෙකු මෙන්ම චිත්‍රපටි කලා විචාරකයෙකුවූ  සුනිල් මිහිඳුකුල මහතා සමග සිළුමිණ පුවත්පතට ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේමිස් පීරිස් මහතා ලබාදුන් සම්මුඛ සාකච්ඡාව එයට එක් හොද උදාහරණක් බව පෙනේ. එම සාකච්ඡාව පහතින් පලකරමි. 

***************************************************


උපන්දිනය?
1919 අප්‍රේල් 5. ඒ අනුව ඊයේට මගේ 95 වැනි උපන්දිනය යෙදී තිබුණා.

ඔබේ ගම කොහේද?
ඉපදුණේ දෙහිවල. ඒත් මගේ ගම මීගමුව. අපේ මහ ගෙවල් තිබුණේ මීගමුව කෙළින් වීදියේ. අපි කුරුකුලසූරිය පරම්පරාවේ. ජනප්‍රිය නිළි ජීවරාණි කුරුකුලසූරිය මගේ ඥාතිවරියක්.

පියා?
ජේම්ස් ෆ්‍රැන්සිස්. වෘත්තීයෙන් බටහිර වෛද්‍යවරයෙක්.

මව?
ඈන් ගර්ට්රූඩ් විනිෆ්‍රඩ් ජයසූරිය

ඔබ කතෝලික?
ඔව්. කාලයක් ශාන්ත පීතර විද්‍යාලයේ විදුහල්පති පීටර් පිල්ලේ පියතුමාට වුවමනා කළා මාව පූජකවරයෙකු කරන්න. මා පූජකවරයෙකු වෙනව නම් බෙල්ජියමට ගිහින් වැඩිදුර ඉගෙනගන්න ශිෂ්‍යත්වයකුත් හදලා දෙන්නම් කියලා උන්වහන්සේ කිව්වා. ඒත් මං ඒකට කැමැති වුණේ නැහැ.

ඔබේ පවුලේ කී දෙනාද?
හතරදෙනයි. මට අයිවන් හා නොයෙල් නමින් සහෝදරයන් දෙන්නෙකුත් එරිකා නමින් සහෝදරියකුත් හිටියා. ඒ අය දැන් ජීවතුන් අතර නෑ.

අයිවන් ප්‍රකට චිත්‍ර ශිල්පියෙක්?

අපේ පවුලේ ශ්‍රේෂ්ඨතම කලාකාරයා මං නෙමෙයි අයිවන් මල්ලි.
ඔහු ‘43 කණ්ඩායමේ’ සාමාජිකයෙක්ව හිටියා.

ඔබ ඉගෙනගත් පාසල?
මුලින් දෙහිවල ශාන්ත මේරි ප්‍රාථමික විදුහල. පසුව ශාන්ත පීතර විදුහල.

ඔබ අයිති වෙන්නේ කොළඹ නගරයේ ඉංග්‍රිසි කතා කරන ඉහළ පැළැන්තියට?
අම්මා සිංහලෙන් කතා කළේ කේන්ති ගිය විට අපිට බනින්න විතරයි. පාසලේ සිංහලෙන් කතා කළොත් අපිට දඩ කන්න සිද්ධ වුණා. කොහොම වුණත් මොරටුව පැත්තේ කෙනෙක් ගෙනැල්ල අපිට ගෙදර සිංහල උගැන්වුවා. එයාගේ නම ලුවිස් ගුරුන්නාන්සේ.

වෘත්තිය?

මුලින් මං පුවත්පත්කලාවේදියෙක්. ‘යූ.එන්.පී. ජර්නල්’, ‘කේසරි’ වැනි පුවත්පත් සඟරාවලට මං ලිව්වා. ඊට පස්සේ එංගලන්තයට ගියාම ‘ද ටයිම්ස් ඔෆ් සිලෝන්’ පත්තරේ ලන්ඩන් විශේෂ වාර්තාකරු වශයෙන් සේවය කළා.  ඔබට සිනමාව තෝරා ගැනීමට හේතු වුණේ මොකක්ද? අපේ ගෙදර ‘කොඩැක්ස්කෝප්’ නම් වූ ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍රයක් තිබුණා මං චාලි චැප්ලින්ගේ චිත්‍රපට මුලින්ම බැලුවේ එයින්.

තරුණ වියේදී අපි තවත් පිරිසක් එක්ක එකතුවෙලා ‘කලම්බු ෆිල්ම් සොසයිටි’ කියලා චිත්‍රපට සංගමයකුත් පටන්ගත්ත. ඒක ආසියාවේ ප්‍රථම චිත්‍රපට සංගමය. ඉන්දියාවේ සත්‍යජිත් රායි ‘කල්කටා ෆිල්ම් සොසයිටි’ එක පටන්ගත්තෙත් ඊට පස්සේ.

එංගලන්තයෙදි මම කෙටි චිත්‍රපට කීපයක් නිර්මාණය කළා. ඒවාට සම්මානත් ලැබුණා. ආපහු මං ලංකාවට ආවෙත් රජයේ චිත්‍රපට අංශයට. එතෙක් තමන්ගේ මුදලින් චිත්‍රපට හදපු මට මින් ඉදිරියට ආණ්ඩු‍ෙව සල්ලිවලින් චිත්‍රපට හදන්න පුළුවන් කියල හිතලයි රජයේ චිත්‍රපට අංශයට බැඳුණේ.

ඊයේට (2014 04 05) ඔබට අවුරුදු 95 යි. ඒ ගැන මොනවද හිතෙන්නේ?
හැම දෙයක්ම ඊයේ පෙරේදා සිදුවුණා වගෙ තමයි මට හැ‍ඟෙන්නේ.
දිගු අතීතයක් ගැන මට මුකුත් කල්පනා වෙන්නේ නැහැ.

සියවසකට නුදුරු කාලයක ජීවිතය දිහා
ආපසු හැරිලා බලනකොට මොකක්ද දැනෙන හැඟීම?

එක අතකට දුකක් දැනෙනවා. අනෙක් අතට සතුටක් දැනෙනවා.

ඇයි දුකක් දැනෙන්නේ?
මට වුවමනා කළේ සිනමාකරුවකු වෙන්න නෙමෙයි පත්තර වාර්තාකාරයෙක් වෙන්න. (හැබැයි කර්තෘවරයෙක් වෙන්න නෙමෙයි) ඊට පස්සේ සාහිත්‍යකාරයෙක් වෙන්න. මම තරුණ කාලේ ලේක්හවුස් එකේ ඉන්ටර්වීව් එකකටත් ගියා. මාව ඉන්ටර්වීව් කළේ ඩී.ආර්. විජයවර්ධන. අන්තිමෙට දෙන්නෙක් ඉතුරු වුණා. ඒ ෆ්‍රෙඩ් සිල්වයි මමයි. විජයවර්ධන මාව තෝරා ‍නොගෙන ෆ්‍රෙඩ් සිල්වාව තෝරගත්තා. ඒක තමයි මගේ දෛවය. හැබැයි අද මට හිතෙනවා ඒ තෝරා ගැනීම හරි කියලා. මොකද, ෆ්‍රෙඩ් සිල්වා කියන්නේ විශිෂ්ට ගණයේ පුවත්පත් කලාවේදියෙක්. ‍

‍කොහොම වුණත් එංගලන්තයට ගියාම මට පුළුවන් වුණා පත්තර වාර්තාකාරයෙක් වෙන්න. මම අවුරුදු 6 ක් ‘ටයිම්ස් ඔෆ් සිලෝන්’ පත්තරේ ලන්ඩන් කාර්යාලයේ වැඩ කළා. නමුත් මට සාහිත්‍යධරයෙක් වෙන්න බැරිව ගියා. මට ඕනැ කළේ ඉන්දියාවේ මුල්ක් රාජ් ආනන්ද් වගේ ලේඛකයෙක් වෙන්න. ‘GRASS FOR MY FEET’ (මා පයට තණනිල්ල) ලියපු ජේ. විජේතුංග එකල මගේ වීරයෙක්. එහෙත් පසුකලෙක සිනමාවට යොමු වීම නිසා මගේ අතින් එකම නවකතාවක්වත් ලියැවුණේ නැහැ. ඒ ගැන මට දුකයි.

එහෙත් ඔබ කවි පොතක් ලියා පළකළා?
ඔව්. ඒ පොතේ නම ‘CATHEDRAL AND A STAR'. ඔය පොත පළවුණු දවස්වල ශ්‍රීනේරු ලංකාවට ඇවිත් හිටියා. ඔහු නැවතිලා හිටියේ බම්බලපිටියේ දෙමළ ප්‍රභූ නිවෙසක. ඒ ප්‍රභූවරයා මගේ පියාගේ මිත්‍රයෙක්. ඒ සම්බන්ධතාව ප්‍රයෝජනයට අරන් මං ගිහින් නේරුට පොතක් පිළිගැන්වුවා.

පොත ගැන අදහස් දැන ගැනීමේ වුවමනාවෙන් මම ඔහුගේ ලිපිනය ඇහුවා. ඔහු කිව්වා නේරු - ඉන්දියාව කියල ලියන්න එතකොට තමන්ට ලැබෙනව කියලා. මගේ කවි ගැන මං පෞද්ගලිකව සෑහීමකට පත්වුණේ නැහැ. ඒ නිසා මං කවිපොතේ පිටපත් සියල්ල පුලුස්සා දැම්මා. හැබැයි එක පිටපතක් ඇපෝතිකරි මුද්‍රණාලයේ සේවකයෙක් ළඟ තිබිලා පස්සෙ කාලෙක හම්බවුණා.

ජීවිතය දිහා ආපහු හැරිලා බලද්දි සතුටකුත් ඇති වෙනව කියලා ඔබ කිව්වා?

සිනමාවෙන් මා යමක් කළා කියා හිතනවා. ඇතැමෙක් මා ‘හුදෙකලා කලාකරුවකු’ ලෙස හැඳින්වුවත් මගේ චිත්‍රපටයක් දෙකක් හැරුණුකොට අනෙක් චිත්‍රපට සියල්ල මේ රටේ පොදුජන ප්‍රේක්ෂකයන් පිළිගත්තා. මගේ චිත්‍රපට අගය කළේ කුරුඳුවත්තේ ප්‍රේක්ෂකයන් නෙමෙයි; පොදුජනතාව. ‘රේඛාව’ කොළඹ රීගල් සිනමාහලේ තිරගත වෙද්දි කුරුඳුවත්තේ ප්‍රේක්ෂකයන් කළේ සිංහල කතාකරන නළු නිළියන්ට සිනාසීම පමණයි. ඔවුන්ට චිත්‍රපටයක් දුවවන්න පුළුවන් වෙන්නේ දවස් තුනයි. නැත්නම් හතරයි. මගේ චිත්‍රපට දිව්වේ පොදුජන ප්‍රේක්ෂකයන් නිසා.

ඔබ කතෝලික වුණාට ඔබේ චිත්‍රපටවල තියෙන්නේ බෞද්ධ මුහුණුවරක්?

මම කතෝලික ආගමට බරව එකම එක චිත්‍රපටයයි කරලා තියෙන්නේ. ඒ ‘හෝම් ෆොම් ද සී’ (මුහුදින් ගෙදරට) කියන අර්ධ වෘත්තාන්ත චිත්‍රපටය. ඒක ශාන්ත අන්තෝනි මුනිඳුන් කෙරෙහි ධීවරයන් තුළ තිබෙන ආගමික භක්තිය විදහාපාන්නක්. ඒ හැරුණුකොට අන් චිත්‍රපට සියල්ලේ ම තිබෙන්නේ ඔබ කිව්වා වගෙ බෞද්ධ සමාජ පසුබිම.

‘රේඛාව’ චිත්‍රපටයේ තිබෙන මූලික දුර්වලකමක් තමයි  එහි පන්සලක් නොතිබීම.  ඒක එදා අහුවුණේ ඩී.බී. ධනපාලට විතරයි.  ‘රේඛාවේ’ පන්සලක් නොතිබුණේ  එය රූපගත කරපු වෑවල කියන ගමේ පන්සලක් නොතිබුණු නිසයි.   ‘සංදේශය’ චිත්‍රපටයේ ‘වෛරයෙන් වෛරය නොසංසි‍ඳේ’ කියන දර්ශනය චිත්‍රපටය අවසානයේ පිළිබිඹු කෙරෙනවා. බුදු දහමේ එහි අවිහිංසාව තමයි එයින් කුළුගැන්වෙන්නේ.

‘රන්සළු’ චිත්‍රපටය නම් මුළුමනින්ම බෞද්ධනේ. මැද පන්තික පවුලක තරුණ කාන්තාවකට දසසිල් මාතාවක් මුණගැසීමත් සමඟ ඇගේ ජීවිතය ආධ්‍යාත්මිකව වෙනස් වන ආකාරයනේ ඒ චිත්‍රපටයෙන් කියැවෙන්නේ.

‘අම්මාවරුනේ’ චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතයක් තරුණ බෞද්ධ භික්ෂුව.
ඒ භික්ෂුව තුළ ඇතිවන්නාවූ මානසික ගැටුමක් තමයි මුළු චිත්‍රපටය පුරාම තිබුණේ.

මේ බෞද්ධ විඥානය ඔබ වැන්නකු තුළ පහළ වුණේ කොහොමද?

ඒකට කරුණු තුනක් හේතු වුණා කියලා
අද ආපහු හැරිලා බලද්දි මට හිතෙනවා.
එකක් ‘ලයනල් වෙන්ඩ්ට් සිලෝන්’ කියන


ලයනල් වෙන්ඩ්ට්ගේ අති විශිෂ්ට ඡායාරූප එකතුවේ ආපු නිශ්චල ඡායාරූප. ඒ ඡායාරූප තමයි සිංහල ගම ගැන, බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරය ගැන මගේ ඇස් පාදන්න හේතු පාදක වුණේ.  

ලයනල් වෙන්ඩ්ට් මං හිතන්නේ ලංකාවේ එදා මෙදාතුර පහළ වූ විශිෂ්ටතම ඡායාරූප ශිල්පියා.

ඔහුගේ ‘ලයනල් වෙන්ඩ්ට් සිලෝන්’ නම් වූ අති සුවිශේෂ ඡායාරූප ග්‍රන්ථය මං දැකලා තියෙනවා.

මේ පොත පළවෙලා තියෙන්නේ 1950 දී. ආලේඛ්‍ය, භූමි ලක්ෂණ, නිරුවත්, මනඞකල්පිත යනාදී වශයෙන් වර්ග කළ හැකි ඡායාරූප රැසක් මේ පොතට ඇතුළත්. 

ලේක්හවුස් නිර්මාතෘ ඩී.ආර්.විජයවර්ධන මහතාගේ
සුප්‍රසිද්ධ ආලේඛ්‍ය ඡායාරූපයත් ලයනල් වෙන්ඩ්ට් ගත්තු එකක්. 

දෙවැනි හේතුව බැසිල් රයිට්ගේ ‘සෝන් ඔෆ් සිලෝන්’ කියන ශ්‍රේෂ්ඨ වාර්තා චිත්‍රපටය. 
සුද්දෙක් හැදුවත් ඒ චිත්‍රපටයේ බෞද්ධ මුහුණුවර හොඳහැටි පිළිබිඹු වෙලා තිබුණා. 
ඒකටත් මං හිතන්නේ හේතු වුණේ ලයනල් වෙන්ඩ්ට්.
ඔහු තමයි මේ චිත්‍රපටයේ මාර්ගෝපදේශකයා.

තුන්වැනි හේතුව
රැල්ෆ් කීන්ගේ ‘හෙරිටේජ් ඔෆ් ලංකා’ (ලංකා උරුමය) කියන වාර්තා චිත්‍රපටය.
මම තමයි මෙහි කථනය ලියා සහාය අධ්‍යක්ෂණය කළේ.
එයින් කියැවුණේ මිහින්තලේ, අනුරාධපුරය, පොලොන්නරුව හා සමනල කන්ද ගැනයි.
ඉරිදට පල්ලි ගිය, මංගල්‍යයට මඩුපල්ලි ගිය මට බෞද්ධ උරුමය ආරක්ෂා වී තිබෙන ඓතිහාසික නගරවලට යන්න ලැබුණේ මේ චිත්‍රපටය මාර්ගයෙන්.
ඔබේ චිත්‍රපට අතරින් ඔබ පෞද්ගලිකව වඩාත්ම කැමැති නිර්මාණය මොකක්ද?‍
මගේ වඩාත්ම පරිසමාප්ත නිර්මාණය විදියට
මම දකින්නේ ‘නිධානය' 
පස්සෙ කාලෙක මට චන්ද්‍රන් රත්නම් කිව්වා
‘නිධානය’ කලර් වලින් ආයේ හදන්න
එයා සල්ලි වියදම් කරන්නම් කියලා. 

ඒත් මං කොහොමද ඒ වගේ චිත්‍රපටයක් ආයේ හදන්නේ. ගාමිණි ෆොන්සේකා නැතුව ‘නිධානයක්’ තියෙනවද? ‘නිධානය’ හැරුණම ‘ගම්පෙරළිය’ ට මම කැමැතියි. ඒ වගේම ‘ගොළු හදවත’ ටත් කැමැතියි.
සත්‍යජිත් රායි මට දවසක් කිව්වා එයා ‘ගම්පෙරළිය’ ටත් වඩා ‘ගොළු හදවත’ ට කැමැතියි කියලා. 
මොකද, ‘ගොළු හදවත’ හුඟක්ම සිනමානුරූපියි.

ඔබේ චිත්‍රපට බොහෝමයක් දැනටමත් විනාශ වෙලා?
ඔව්. මං චිත්‍රපට සංරක්ෂණයක් ගැන කතා කරන්නේ 1958 දි විතර ඉඳලා. ඒත් කිසිම ආණ්ඩුවක් එය ක්‍රියාවට නැංවුවේ නැහැ. චිත්‍රපට කියන්නේ එළවළු වගෙ දෙයක්. එළවළු කුණු වෙනවා වගේ ඉක්මනට චිත්‍රපටත් නරක් වෙනවා. මෙවර මගේ උපන්දිනය නිමිත්තෙන් ජාතික චිත්‍රපට, රූපවාහිනි හා ශබ්දපට සංරක්ෂණාගාරය ඇරඹීම සතුටට කරුණක්.

ඔබ සිනමාවට කලාකරුවන් රැසක් හඳුන්වා දී තිබෙනවා. (ගාමිණි ෆොන්සේකා, තිස්ස අබේසේකර, අයිරාංගනි සේරසිංහ, ටෝනි රණසිංහ, සුමිත්‍රා පීරිස්, අනුලා කරුණාතිලක, ටයිටස් තොටවත්ත, විලී බ්ලේක් ..... වැනි) ඔවුන් අතරින් ශ්‍රේෂ්ඨයා තෝරන්නයි කිව්වොත් ඔබ ‍තෝරන්නේ කාවද?

මං තෝරන්නේ ගාමිණි ෆොන්සේකාව.
මොකද, ඒ වගෙ නළුවෙක් ආයේ මේ රටේ බිහිවෙන්නේ නැහැ.ගාමිණි ‘ගම්පෙරළියේ’ ජිනදාසට රඟපෑවා. ඒ වගේම එහි තෙවැනි කොටස වූ ‘යුගාන්තයේ’ සවිමන් කබලානටත් රඟපෑවා.
ඒත් කිසිම විදේශීය ප්‍රේක්ෂකයෙක් ‘යුගාන්තය’ බලලා මගෙන් ඇහැව්වෙ නැහැ මේ ‘ගම්පෙරළියේ’ හිටපු ජිනදාස නේද කියලා. ඒක තමයි චරිතාංග නළුවකු විදියට ගාමිණිගේ තිබුණු ශ්‍රේෂ්ඨත්වය.

ඔබ ගාමිණිගේ ‘පරසතුමල්’ චිත්‍රපටයේ යම් යම් ජවනිකා අධ්‍යක්ෂණය කළා කියලා සිනමා කර්මාන්තය තුළ ඕපාදූපයක් තියෙනවා?

ඔව්. ඒක ඇත්ත. ‘පරසතුමල්’ චිත්‍රපටයේ විශිෂ්ටතම දර්ශනය ලෙස විචාරකයන් සලකන ගාමිණි හොඳටම බීමත්ව තරප්පු පේළිය උඩ දෑත් දෙපසට විහිදුවා සිටින සෙවණැලි සහිත දර්ශනය අධ්‍යක්ෂණය කළේ මං. මොකද මං ගාමිණිට පොරොන්දු වෙලා හිටියා ඔහුට උදව් කරනවා කියලා. ‘පරසතුමල්’ මුලින්ම කරන්න භාර දුන්නේ මට. මමයි ගාමිණි කැමැති කරගෙන එහි අධ්‍යක්ෂණය ඔහුට පැවරුවේ. ඇත්තටම ඒක සුමිත්‍රාගේ යෝජනාවක්.

චිත්‍රපටවලින් ඔබ උපයාගත් දේ මොනවද?

ආර්ථිකව බැලුවොත් ඇතැම් නිෂ්පාදකවරුන් මට ගෙවලත් නැහැ. මං නම් සඳහන් කරන්නේ නැහැ ඒ මොන චිත්‍රපටද, මොන නිෂ්පාදකවරුන් ද කියලා. මම, සුමිත්‍රා චිත්‍රපට හැදුවේ අපේ ඉඩකඩම් විකුණලා. අද ඒවා කෝටි ගාණක් වටිනවා. ‘රොබට් නොක්ස්’ කරන්න ගිහිල්ලා ලක්ෂ තුනක් අපි අතින් පාඩුකර ගත්තා.

ඔබ මීට අවුරුදු 11 කට ඉහත මාත් එක්ක කිව්වා ‘චිත්‍රපටය නැතිවෙනවා සිනමාව පවතිනවා’ කියලා. දැන් ඒ අවස්ථාව එළැඹිලා තියෙනව නේද?

සෙලියුලොයිඩ් එක (දළ සේයා පට) නැතිවෙනවා කියලා මං මුලින් ම කිව්වේ මට අසූගණන්වලදී පේරාදෙණි සරසවියෙන් ආචාර්ය උපාධිය පිරිනැමුණු වෙලාවෙදි. එතකොට ඊළඟට එන්නෙ මොන තාක්ෂණය ද කියලා ඒ වනවිට මං දැනන් හිටියේ නැහැ. අදටත් මං ඩිජිටල් ගැන දන්නේ නැහැ. සුමිත්‍රා නම් එයාගේ අලුත් ම චිත්‍රපටය (වෛෂ්ණාවි) හැදුවේ සම්පූර්ණයෙන් ම ඩිජිටල්වලින්.

ලෝක සිනමාවේ වයෝවෘද්ධතම සිනමාකරුවා ඔබ වෙන්නැති?

නැහැ. පෘතුගීසි ජාතික මනුවෙල් ඩී. ඔලි වියේරා.
එයාට දැන් වයස අවුරුදු 105 යි.

ඔබ ජ්‍යෝතිෂය විශ්වාස කරනවද? තාත්තා කතෝලික වුණාට අපි කාටත් හඳහන් හදලා තිබුණා. කුඩා කාලයේ මගේ හඳහන බලපු එක්තරා දෛවඥයෙක් (ක්ලිෆඩ් පෙ‍ෙර්රා) අනාගතයේදී මා සිනමාවට යොමුවන බවට අනාවැකි පළ කළා. මට තවමත් පුදුමයි ඒකට. මොකද, ඒ වෙනකොට සිංහල සිනමාවක් කියා දෙයක් බිහිවෙලාවත් තිබුණේ නැහැ. 

සුනිල් මිහිඳුකුල 
සිළුමිණ 
06. 04. 2014
***************************************

මීගමුවෙන් බිහිවූ විශිෂ්ඨ සිනමා මාධ්‍යවේදියෙකු මෙන්ම චිත්‍රපටි කළා විචාරකයෙකුවූ  සුනිල් මිහිඳුකුල මහතා ගැන ඔහු මියයෑමට මීට පෙර මම ලියු සුනිල් මිහිඳුකුල මීගමු පුත්‍රයාට මොක්සුව පතමු යන ලිපිය ඔස්සේ කියවිය හැක. 

තවද ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේමිස් පීරිස් මහතා ඉහත ලබාදුන් සම්මුඛ සාකච්ඡාවේ කියවෙන ලෙස්ටර් ජේමිස් පීරිස්ගේ සහෝදරයන් සහ ලයනල් වෙන්ට් ආදීන් ගැන ඇතැම් කරුණු මම මීට පෙර ලියු සදාචාරවාදීන් යටපත්කල මීගමුව ගැන චිත්‍රපටි තුනක් යන ලිපිය ඔස්සේ කියවිය හැක.  

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා 
01/05/2018

Sunday, 22 April 2018

පාස්කු Facebook post එකතුව.

නිතර Facebook පිටුවල ලියන අපි, එසේ තැබූ සටහන්වල එකතුවක් පවත්වාගත හැකිනම් කෙතරම් හොදදැයි විටක සිතේ. විශේෂයෙන්ම, දවසින් දවස ඒ ලියුදෙවල් යටපත් වෙමින් අලුත් අලුත් ගොඩවල් Facebook පිටුවලට එකතුවෙන බැවින් කලින් තැබූ සටහන්වල අල්ප මාත්‍ර මතකයක් හෝ නැතිවෙන වාර අනන්තය. කුඩාවියේදී,  මුද්දර, පරණකාසි, මුදල් නෝට්ටු, Postcard, පින්තුර, පොත්පත්  එකතුකල මම දැන්වුවද ගෙදරගියවිට නැවත ඒවා දිගහැර බැලීමට, ඒ ගැන මගේ ඥාතීන් සහ මිතුරන් සමග විස්තර කතාකිරීමට ප්‍රිය කලෙමි.  ඒවා දිගහැර බලන සෑම විටම ''එහෙම විනෝදාංශ දැන් ළමයින්ට නැතැයි'' මගේ මව කියයි. එවිට මට සිතෙනුයේ ඒ අයට කුමන හෝ සතුටක් අහිමිවී ගොස් ඇති බවය. නැතහොත් මගහැරී ඇති බවය. ලිවීම රැකියාවේ කොටසක් බවට පත්ව තිබු කාලයේදී විවිධ සගරාවලට, පුවත්පත්වලට, ප්‍රකාශනවලට, newsletters සහ නිබන්දනවලට ලියු දේවල් රාශියක්ද මම එකතු කලෙමි. එහෙත් එදිනෙදා අත්දකින, කියවන, විදින, විදවන, හිතට එන, රසවිදින  බොහෝදේ අපි  Facebook පිටුවල නිතිපතා ලියූවද Facebook පිටුවල එම සටහන් තමන්ට කැමතිලෙස රැස්කර තැබිය නොහැක. බ්ලොග් අවකාශය තුල ඊට වඩා ඉඩක් ඇතැයි සිතුනි. මේ ඒ සදහා දැරූ උත්සහයකි. පසුගිය පාස්කු සමයේ Facebook පිටුවේ මා ලියූ සටහන් කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ.

1. අළු බදාදා ලිස්බන් නුවර Basilica da Estrela හීදී
==================================================
පාස්කු සමය අරබන දිනයවූ අළු බදාදා අපි සිටියේ පෘතුගාලයේ ලිස්බන් නුවරය. අපි එහි Basilica da Estrela දේවස්ථානයට ගියෙමු. 1776 දී පෘතුගාලයේ පළමුවන මරියා රැජින සිය පුත්‍රා ( Jose, Prince of Brazil) වෙනුවෙන් ඉදිකළ මෙම දේවස්ථානය ලිස්බන් නුවර ප්‍රකට පැරණි දේවස්ථානයකි. අළු බදාදා දින අළුවලින් සිය හිස් මත කුරුස සලකුණ ඇදගැනීමට බොහෝ පිරිස් එහි රැස්ව සිටියහ.




2. අපේ පලාත්වල පාස්කු නාට්‍යය රගදැක්වීම්

==============================
(Feb 23 . 2018) ආශ්චර්යමත් ක්‍රිස්තු ප්‍රතිමාව මේ වසරේදී මීගමු නගර මධ්‍යයේ පිහිටි ශා. පීතර දේවස්ථානයේ තැම්පත්කර ඇති බැවින් මෙවර මීගමු දූවේ පාස්කු සංදර්ශනය දැකීමට නොලැබෙනු ඇත. එහෙත් මෙම පාස්කු සමයේ නිතැතින්ම මතකට එන අපේ පලාත්වල පාස්කු නාට්‍යය රගදැක්වීම්වල නම් අඩුවක් නොමැත. ඉතිහාස කරුණු සහිතව ඒ ගැන පලවී ඇති ලිපියකි මේ.

කොළඹ ආර්යාවෝ රවිකිඤ්ඤා වැයූ බෝලවත්තේ පාස්කු නාට්‍ය
-------------------------------------------------------------------------
කොරොස්ම කාලය හෙවත් චතාරික සමයේ දේව ජනතාවගේ භක්ති අභ්‍යාස අතුරින් පාස්කු නාට්‍යයන්වලට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි.මධ්‍යතන යුගයේ ප්‍රංශය එංගලන්තය ජර්මනිය වැනි රටවලින් ආරම්භ වූ මෙම භක්ති අභ්‍යාස පසුකාලීනව පෙරදිග හා අපරදිග රටවලට සපැමිණි ධර්මදූතවරුන්ගේ ධර්මදානීය මෙහෙවරේ සුවිශේෂාංගයක් ලෙස නම් කළ හැකිය. පාස්කු නාට්‍ය කලාව පෘතුගීසි ආගමනයෙන් අප දේශයට සංක්‍රමණය වූ උප සංස්කෘතික ලක්ෂණයක් ලෙස නම් කළ හැකිය. එහි මූලාරම්භය ලෙස ස්පාඤ්ඤයේ වීදි සංචාරයේ කිරීමේ කිරීමේ දී රංගගත වූ ‘‘ ඕටෝස්’’ නම් කෙටි නාට්‍යය භක්ති අභ්‍යාසය නම් කළ හැකිය. පෘතුගීසි සමයේ දී මෙරට පළමු කිතුනු නාට්‍යය රග දක්වා ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 1602 දී කොළඹ අනුනායක දෙව්මැඳුර ආසිරි ගැන් වූ විට දී ය. පසුව ක්‍රි.ව. 1615 දී කම්මලේ දෙව්මැදුරේ ආසිරි ගැන්වූ විට දී ය. පසුව ක්‍රි.ව. 1615 දී කම්මල දෙව්මැඳුරේ මංගල්‍යය දින ලෝකය මැවීම ද ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ මාංශගතවීමේ සිදුවීමද රඟ දක්වා ඇත. තව ද ක්‍රි.ව. 1617 දී හලාවත කොන්ස්තන්තීනු අගරජුගේ සිත් හැරීම ද ක්‍රි.ව. 1627 මාතර දී ශු. ස්නාවක ජුවාම් මුනි චරිතය ඇසුරින් වාසප්පුවද රඟ දක්වා ඇත.
මෙකළ ප්‍රැන්සිස්කානු වාර්තාවනට අනුව මහා පාද නමස්කාරයක් 16 වන සියවසේ දී මෙරට සිදුකර ඇත. දැඩි පශ්චාත්තාපී ක්‍රියාකරමින් යාච්ඥාවෙන් හා භාවනාවෙන් ජේසු සමිඳුන්ගේ ජීවමාන ප්‍රමාණයේ ප්‍රථිමාවක් රැගෙන දුක්ප්‍රාප්ති ගීතිකා හෙවත් පසම් ගී ගයමින් ගමන් කළ බව සඳහන් වේ. පෙර කී ප්‍රථිමාව මෙරටට ගෝවෙන් රැගෙන ආ බවත් එමගින් මෙරට පාස්කු නාට්‍ය ප්‍රථමයෙන් සිදුවූ බවත් පිළිගැනේ. මෙරට ප්‍රථිමා මගින් පාස්කු රඟ දැක්වීම බෙහෙවින්ම ව්‍යාප්ත වුයේ ඕලන්ද පිඩන යුගයේ දී ය. ඒ සඳහා ගෝවේ ශාන්ත පාවුළු විදුහල මහඟු පිටුවහලක් විය. මේ විද්‍යායතනයේ අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ශු. ජුසේවාස් මුනිඳුන්ගේ හා ජාකොම් ගොන්සාල්වෙස් පියතුමන්ගේ සුවිශේෂි දායකත්වයෙන් මේ ප්‍රථිමා පාස්කු මෙරට තුළ ව්‍යාප්ත විය. ඒ ක්‍රි. ව. 1705 සිට ය. ක්‍රි.ව. 1705 දී වන්නියෙන් ආරම්භවූ පාස්කු නාට්‍ය සඳහා ප්‍රථිමාවන් ගෝවෙන් රැගෙන ආ බව සඳහන් වේ. එම ප්‍රථිමා අදත් මන්නාරමට නොදුරු පරපාන්කන්ඩල් දේවස්ථානයේ ද, පේසාලෙයි දේවස්ථානයේ ද දක්නට ඇත. දැනට ලංකාවේ ඉපැරණිම පාස්කු වන්නියෙන් ආරම්භ වූ බව පිළිගැනේ.මේ නිසාම මේ යුගවල දී වන්නිය, අලම්බිල්, කොට්ටියාර්, වහකෝට්ටේ, මහනුවර යනා දී දේවස්ථානවල ශු. සතිය පැවැත්වීමේ දී මේ ප්‍රථිමා පාස්කු රංගගත විය. මෙහි දී ශු. ජුසේවාස් පියතුමා විසින් රචිත ‘‘මහාපාදනමස්කාරය කෘතිය’’ වනාහි එකළ ගෝවේ පැවැති පාදනමස්කාරය ඇසුරින් රචනා කරන ලද්දකි. ඔරතෝරියානු වාර්තාවන්ට අනුව ක්‍රි.ව. 1705 දී මෙරට මුලින්ම පාස්කු රඟ දක්වා ඇත්තේ වන්නි ප්‍රදේශවල ය. මේ සඳහා රැගෙන එන ලද ප්‍රථිමාවන් ගෝවෙන් රැගෙන ආ බව සඳහන් වේ. මෙහි විශේෂත්වය වුයේ මෙහි ප්‍රථිමාවන් ලීයෙන් නෙලා තිබූ අතර එහි හිස, පාද, දෙඅත් පමණක් තිබීමය. සෙසු කොටස්වලට මැද ලීයක් තබා පිදුරු, පුළුන් යොදා ඇඳුම් ආයිත්තම්වලින් සරසා තබන ලදි. මුල් යුගයේ පැවැති පාස්කු දර්ශන නිහඬව ක්‍රියාකරන ඒවා විය. ජකොමේ ගොන්සාල්වෙස් පියතුමා මේ නිහැඩියාව බිඳ හැරියේ දුක්ප්‍රාප්ති ප්‍රසංගය හෙවත් දේශනා නවයේ පසම් පොත තුළිනි. එමගින් මුළු දුක්ප්‍රාප්තිය සත්සතියකට බෙදා දේශනා 09 කට සකස් කොට ඉදිරිපත් කෙරුණු අතර මේ දේශනාවෙන් උස් හඬින් උච්චාරණය කරන විට එදිනට අදාළ ජවනිකාව ප්‍රථිමාවන් මගින් (රූප විලාසය) වේදිකාවේ රංගගත කෙරිණි. මේ දේශනා බොහෝ විට උච්චාරණය කරන ලද්දේ පුජාප්‍රසාදිතුමකු විසිනි. මෙහි දී ක්‍රිස්තු චරිතය උදෙසා ප්‍රතිමා 09ක් පමණ භාවිතයට ගත් බව සදහන් වේ. ඒවා නම් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ යාච්ඤා කරමින් සිටින සුරුවම, සිරගතව සිටින සුරුවම, අඩ නිරුවත් කොට ගල්කණුවේ බැඳ දමා ඇති සුරුවම, කටු ඔටුන්න සහිත සුරුවම, පිලාත් අභිමුව සිටින සුරුවම, කුරුසේ කරගසා ගත් සුරුවම, කුරුසිය ඇණ ගසා සිටින සුරුවම, කුරුසිය මත මිය ගිය සුරුවම, කුරුසියෙන් බා මරි මවගේ උකුලේ තබා තිබෙන සුරුවම යනුවෙනි.
ක්‍රි.ව. 1743 දී ජාකොමේ ගොන්සාල්වෙස් පියතුමාගේ මරණින් පසුව ශු. සතියේ දී බෝලවත්තේ දී පාස්කු නාට්‍ය රඟ දැක්වූ ආකාරය මෙසේ විස්තර කර ඇත.
‘‘ශු. සතියේ දී පාස්කු ප්‍රදර්ශනය මෙහි පැවැත්විණි. පූජාප්‍රසාදීන් වහන්සේලා හය නමක් පැමිණ එක්කෙනෙක් දෙමළෙන් ද අනිත් අය සිංහලෙන් ද ධර්ම දේශනා පැවැත්වූහ. කොළඹින් පැමිණි ලන්දේසි ජාතික කතෝලික බවතුන් හා ඔවුන්ගේ ආර්යාවන් ද දූ පුතුන් ද පෘතුගී‍්‍රසි භාෂාව දැන සිටියෙන් ඔවුන් සඳහා එම භාෂාවෙන් ම පවත්වන්නට යෙදුණේ ය. කොලොම්පුරයෙන් ද මීගමුවෙන් ද මාතර දිසාවෙන් වැනි බොහෝ ඈත ගම්වලින් බෝලවත්තට සම්ප්‍රාප්ත වූ ජන පිරිස අසංඛ්‍යාත වූහ. ඔවුහු ගොබ් ඉරුදින පැමිණ පාස්කු ඉරිදා දක්වා එහි රැඳී සිටියෝය. ග්‍රාමයේ නිවාස මෙපමණ මහත් පිරිසකට ප්‍රමාණවත් නොවූයෙන් පොල්අතුවලින් තාවකාලිකව ආවරණ කරන ලදී. පාස්කු ප්‍රදර්ශනය ජවනිකා දොළහකින් යුක්ත විය. සමහර ජවනිකා ගැන දෙමළෙන් ද සමහර ඒවා සිංහලෙන් හෝ විස්තර දේශනයකින් ඉදිරිපත් කරන ලදී.
සියල්ලෝම පුරුෂයෝ ද ස්ත්‍රීහු ද කුඩා ළමෝ පවා දල්වන ලද ඉටි පහන් රැගෙන ඊට සහභාගී වූහ. පෙරහර ගිය එක් පිරිසක් සිංහලෙන් ද අනෙක් පිරිස දෙමළෙන් ද යාච්ඥා සිය බසින් ම පැවැත්වූ නමුත් කිසි වාදබේදයක් නැතිව සියල්ල පිළිවෙලින් හා භක්තියෙන් සිදුවිය. පෙරහර නැවත දේවස්ථානයට පැමිණි කළ එහි අංශයක සුදානම් කරන ලද ගල්ලෙනහි ස්වාමිදරුවන්ගේ ප්‍රථිමාව තැන්පත් කරන ලදී. ඉන්පසු මහජන පිරිස කාණ්ඩ දෙකකට බෙ දී සංගීත ගායනා කළහ. කොළඹ සිට පැමිණි ආර්යාවෝ රවිකිඤ්ඤා, වීණා, සිතාර් යනා දී තුර්ය භාණ්ඩ ගෙනා බැවින් ඒවා වාදනයෙන් සංගීතයට ආධාර කළහ. තව ද පෘතුගී‍සි භාෂාවෙන් ඇතැම් ලයාන්විත ගීත ගායනා කරන ලදී. ( ඔරතෝරියාන වාර්තාව - 1743)
කල්යත්ම ලන්දේසි පීඩනය නිම වී බ්‍රිතාන්‍ය යුගය ආරම්භ වූ විට පාස්කු නාට්‍ය කලාව ඉතා ශීඝ්‍රයෙන් මෙරට තුළ ව්‍යාප්ත වන්නට විය. විශේෂයෙන් මුහුදුකරයේ හලාවත, මීගමුව, පමුණුගම, පිටිපන, දූව ආදී ප්‍රදේශවල ශීඝ‍්‍රයෙන් වර්ධනය විය. දූවේ පාස්කු නාටක ඉතිහාසය වසර 400 කටත් වඩා පැරැණි ය. මේ පාස්කු සංදර්ශනය ජාකොමේ ගොන්සාල්වෙස් පියතුමාගේ දුක්ප්‍රාප්තිය ප්‍රසංගය භාවිත කරමින් ප්‍රථිමා මගින් නිරූපණය විය. ක්‍රි.ව. 1838 මාර්තු 27 වන දින ඉන්දියාවේ කොචින්හි සිට දූවට රැගෙන ආ ක්‍රිස්තු ප්‍රථිමාව මේ පාස්කු නාට්‍යයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය. මේ ප්‍රථිමාව කොචින්හි ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රථිමා ශිල්පියකු වූ ජෝකිනු මෙස්ත්‍රීගේ නිර්මාණයකි. එතැන් සිට අද දක්වාම ලෝකයේ ප්‍රකට පාස්කු නාට්‍යයන් අතරින් දූව පාස්කු දර්ශනය දෙවැනි ස්ථානය ලබා ඇත.
1939 දී මීගමුව දූව මිසම් පාලනාධිති පියතුමා ලෙස පත්වීම ලද මර්සලීන් ජයකොඩි පියතුමා එතෙක් පැවැති පැරණි ප්‍රතිමා පාස්කුව වෙනුවට දුක්ප්‍රාප්ති ප්‍රසංගය හරහා ඩොරති සේසර්ගේ Born to be a king නාට්‍යය ඔස්සේ පාස්කු නාට්‍ය පිටපතක් සම්පාදනය කරන ලදී. ක්‍රි.ව. 1859 වසරේ දී ජා-ඇල වික්ෂෝප මාතා දේවස්ථානය මුල්කරගෙන ඓතිහාසික පාස්කු දර්ශනයක් ඇරඹූ අතර අදත් මේ පාස්කු දර්ශනය නොනැසී පැවතීම සුවිශේෂී වේ. පල්ලන්සේන දේවස්ථානයේ දැනට තිබෙන ප්‍රථිමාවන් තුන ක්‍රි.ව. 1847 දී ඉන්දියාවේ සිට පැමිණි ශිල්පියකු විසින් නෙළන ලද කිතු සමිඳුන් ගල් කණුවේ බදින ලද ප්‍රථිමාව උකුත් වූ ප්‍රථිමාව හා උත්ථාන වීමේ ප්‍රථිමාව නිරූපණය කොට පාස්කු සංදර්ශන එහි දී ආරම්භ විය. මෙහි දී කිතු සමිඳුන් මරියතුමිය ජුවාම් ගෝලයා හා මරිය මදලේනා යන චරිතවලට සුරුවම් භාවිත කර ඒවාට ඇදුම් අන්දවා රූකඩ අනුසාරයෙන් රඟ දක්වනු ලැබීය. කළමුල්ලේද ක්‍රි. ව 1844 දී ගෝවෙන් රැගෙන ආ ප්‍රථිමාවන් නිසා එහි පාස්කු සංදර්ශන සුප්‍රකට විය. ක්‍රි.ව 1885 දී මෝදර සා. ජෝන් දේවස්ථානය ආශ්‍රිතව ප්‍රථිමා නිරූපණය කරමින් ප්‍රථිමා පාස්කුවක් ඇරඹූ ලංකාවේ අලංකෘතම ජේසු සමිඳුන්ගේ යාගික ප්‍රථිමාව ඔවුන් සතු වීම සුවිශේෂී වේ. ක්‍රි.ව. 1924 වසරේ දී බොරලැස්ස ග්‍රාමයේ විසු කේ. ලෝරන්ස් පෙරේරා මහතා විසින් මිනිස් නළුවන් යොදාගෙන පාස්කු දර්ශනයක් ආරම්භ කිරීම ද සුවිශේෂී වේ.
මෙලෙස සාහිත්‍යාංගයෙන් පිරි සාදාචාර සම්පන්න වූද, දේවධාර්මික අංගයන්ගෙන් සමන්විත වූ මේ භක්ති අභ්‍යාසය මඟින් ලාංකේය සංස්කෘතියට කිතුනු අපගේ දායකත්වය මොනවට කියා පායි.
අසේල දසනායක (දිනමිණ, 14/03/2016)


3. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දරුණුතම ප්‍රකාශය සහ පාදනමස්කාරය.

==========================================
(Mar 02. 2018) කලක් ශ්‍රී ලංකා ළමා රක්ෂණ අධිකාරියේ සේවය කල මගේ මිතුරෙක් මතුකළ බයිබල් පාඨයක් පසුගියදා හලාවත ඉරණවිල දරුවාගේ පාපතර ඝාතනයත් සමග මගේ මතකයට නැගුණි. 


ඉරණවිල 'ඇමරිකන් හඩ' ට විරුද්ධව පාදනමස්කාර, පෙළපාලි, උද්ගෝෂණ ආදී බොහොමයකට සම්බන්දවූ අපට හලාවත-තොඩුවාව පාරේ පිහිටි ඉරණවිල, බරුදැල්පොළ, අඔකදවිල ආදීය ඇතුලත් එම ප්‍රදේශය ගැන මෙන්ම එහි වෙසෙන ජනයාද, ඔවුන්ගේ හැදියාව, විශ්වාසය සහ මනුස්සකම් ගැනද මට හොද අවබෝධයක් විය. එම ප්‍රදේශයේ දරුවෙකුට එවැනි ඉරණමක් අත්වීම ගැන කණගාටුවූ මට, ඉරණවිල සුන්දර මුහුදු වෙරළත් එහි ගම්වැසියන් සමග අප ගතකල කාලයත්, ඒ සමග, ක්‍ෂණයකින්...මාගේ මිතුරා කලකට ඉහතදී මතුකළ බයිබල් පාඨයත් මතකයට ආහ. 

අදාල බයිබල් පාඨයෙන් කියවුනේ 'කුඩා දරුවන්ගෙන් කවරෙකු හෝ වරදයේ යොදවන කවරෙකු හෝ (බූරුවෙකු විසින් කරකවනු ලබන) විශාල ඇඹරුම් ගලක් බෙල්ලේ එල්ලා මුහුදේ හෙළීම වඩාත් යහපත්ය' යන්නය (Whoever causes one of these little ones who believe in me to sin, it would be better for him if a great millstone were hung around his neck and he were thrown into the sea - Mark 9:42). ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දැඩි සහ දරුණුතම ප්‍රකාශය මෙය විය හැක. එහෙත්, එය කෙතරම්ම දරුණු අපරාධයක්ද යන්න මතුකිරීම සදහා ජේසුස් වහන්සේ එම චචන ඒම තේරුමෙන්ම භාවිතා කල බව පැහැදිලිය. 

ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දුක් ප්‍රාප්තිය සහ මරණය ගැන මෙනෙහි කරණ මෙම කොරොස්ම හෙවත් පාස්කු හෙවත් චතාරික සමයේදී සිදුවිය යුත්තේ ජේසු ගැන තැවීමට වඩා උන්වහන්සේගේ වචනය වඩාත් අරුත් ගැන්වීම නොවේද? ක්‍රිස්තුස් වහන්ගේ ගැන තැවීමට වඩා සැබෑ කුරුසියේ පාද නමස්කාරය විය යුත්තේ එය නොවේද? (චතාරික සමයේ නිතර සිදුකරන පාදනමස්කාරය ජනවන්දනාවට එකතුවූ අයුරු ගැන පහත ලිපියෙන් කියවිය හැක.)

4. සිකුරාදාට මාළු කෑම, මස් කෑමෙන් වැළකීම
===============================

(9/03/2018)පාස්කු සමයේදී සිකුරාදාට මස් කෑමෙන් වැළකී මාළු ආහාරයට ගැනීමේ කතෝලික පල්ලියේ පැරණි රීතිය දැන් නැවතත් කරළියට ඇවිල්ලා. මාළු ගන්න පෝලිම වගේම ආපනශාලාවලත් 'Friday fish fry' දැන්වීම් පලකරන්න පටන් අරන්. ඇත්තටම අපේ ගම්වල (මීගමුව සහ ඒ අවට) මෙන්ම අපේ ගෙවල්වල නම් මේ රීතිය දිගටම ක්‍රියාවේ යෙදවූවා. එහෙත් ඇයි ආගම ක්‍රමයෙන් ගිලිහි යනවා කියන යුරෝපයේ සහ බටහිර රටවල මෙවැනි රීතින් යලි පැමිණ තිබෙන්නේ? //Abstinence from meat on Fridays is actually a rule laid out by the Vatican and remains in force today...On the anniversary of Christ’s death, the church encourages followers to abstain from eating meaty flesh of warm-blooded animals on this day.//

Why do we eat fish on Friday?
---------------------------------------
(Aisling Moloney, Metro (UK), Friday 27 Oct 2017 ලිපියක්)

Those who grew up observing traditions of the Catholic Church will know all about the meat guilt on Good Friday.The more devout followers of the religion will have had this guilt probably every Friday, and many households will still observe a fishy Friday due to the Christian tradition. Abstinence from meat on Fridays is actually a rule laid out by the Vatican and remains in force today. 

Many Christians, especially Catholics, refrain from eating meat on Friday, and this tradition is most popular on Good Friday. Jesus was executed on Good Friday and died for our sins, he sacrificed his flesh for us. On the anniversary of Christ’s death, the church encourages followers to abstain from eating meaty flesh of warm-blooded animals on this day. 

People are told to go for the alternative which is fish, as fish comes from the sea, they are cold-blooded, it is thought of as a different kind of flesh meaning it is okay for consumption on Good Friday. When Christianity was banned, fish symbols were used a secret symbol for Christians so they could identify each other. 

Many of Jesus’ close followers were fishermen, and when the lord resurrected he cooked a fish meal for his Apostles. The history of the Christain religion is fishy alright. There were plenty of meat-free days in the medieval Christian calendar: Fridays, Wednesdays, Saturdays, Advent, Lent and other holy days like Good Friday. The global fishing industry grew as a result of the increased demand for fish because of holy fasting from meat

People demanded a lot of herring, a fish that was bland but plentiful, during medieval times when they really needed to preserve fishing supplies. The masses demand fresh fish, but this was very difficult to achieve with herring, so cod became popular because it tasted better when cured and lasted longer. There was a Friday meat ban imposed by the Pope and ensured that the fishing industry was booming as a result, but in the 1960’s these laws were relaxed by Pope Paul VI, but the Friday meat ban still applies to the 40 days of the Lenten fast. Refraining from eating meat on a Friday is a small sacrifice for the major sacrifice given by Jesus when he was crucified. The McDonald’s Filet-o-Fish was invented by a franchise owner in Cincinnati, in a particularly Catholic area who struggled to sell his burgers every Friday, and came up with the Fillet-o-fish instead. The Friday abstinence rule is still in effect for Catholics, and can only be avoided each week if there is some other sacrifice in its place. 
The Apparition on the Lake of Tiberiade, from the story of Christ after the Resurrection, the verso of the Maesta altarpiece by Duccio di Buoninsegna, (c.1278-1318).



4. Seville හී වැලපෙන දේවමෑනියන්ගේ චතාරික පෙරහැර. ================================================

දකුණු ස්පාඤ්ඤයේ Seville නුවර විශේෂ චතාරික සිරිතක්වේ. ඒ පාස්කු සමයේ අවසාන සතිය වන ශුද්ධවූ සතියේදී (ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් Semana Santa) Seville නුවර ඇති වැලෙපෙන දේවමාතාවන්ගේ ප්‍රතිමාව රැගත් පෙරහැර නගරය පුරා වීදි සංචාරය කිරීමය. 

එම පෙරහරේ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ කුරුසියේ ඇනගසා සිටින ප්‍රතිමා, දුක්ප්‍රාප්තියේ දර්ශන පමණක් නොව කළු සහ සුදුලොගු ඇදගත් මුහුන වසාගත් තැතිගන්නා පෙනුමක් ඇති පිරිස්ද ගමන්කරයි. එම පෙරහැර ඔස්සේ Seville නුවර ඇති වැලෙපෙන දේවමාතාවන්ගේ ප්‍රතිමාවේ වැගිරෙන කදුළුවල අර්ථය කුමක්දැයි දක්වයි. 

සියවස් ගණනාවක් යුද්ධවලින්, ජාතිවාදී, ආගම්වාදී සහ දේශපාලන ලේවැගිරීම්වලින්, මරාදැමීම්වලින්, වධහිංසාවලින් හෙම්බත්වූ Seville වැසියන්ට දේවමාතාවන්ට සිය පුත්‍රයාවන ජෙසු අහිමිවීම හුදෙක් චතාරික වතාවත් නොව සිය ජීවන අත්දැකීම් බව පසක් කර දෙයි. 

එම පෙරහැර ආරම්භ කරනුයේද එවැනි පසුබිමක් මතය. එහෙත් චතාරික සමයේදී මරියතුමීයගේ වේදනාව ගැන කථාකරන අපි, අපේ රටේ මව්වරුන්ගේ, සහ එහි වැසියන්ගේ වේදනාව ගැන මෙනෙහි නොකරන්නේ නම් එහි අර්ථයක් නැත.


5. ගොබ් ඉරිදා - Palm Sunday: 
=====================
ලොව පුරා කිතුනුවන් සමරන බයිබලයේ සදහන් ක්‍රිස්තුන් වහන්සේ රාජ තේජ ජෙරුසලමට පැමිණීම, පාම් අතු ඔසවමින්, සළු වනමින් ජෙරුසලම් වැසියන් ඔහුව පිළිගැනීම, 4 සියවසේදී ජෙරුසලමේ වැසියන් සැමරූ ආකාරය ගැන එහි ගිය ස්පාඤ්ඤ වන්දනාකරුවෙකුගේ සටහනක්.

David Gibson (Mar 25, 2018), Stories of Palm Sunday, Herald Malaysia 

//The Palm Sunday cry of Christians, “Blessed is he who comes in the name of the Lord,” was heard many centuries ago in Jerusalem’s streets. It still is heard today. The words of this cry are so familiar that their meaning risks being overlooked or taken for granted. They hold a great challenge, however. 


Let’s visit the writing of Etheria, a woman from Galicia, a Spanish province, who travelled to the Holy Land in the fourth century. Her word images of Christian life in Jerusalem became an invaluable tool for future historians.

The Palm Sunday procession she described must have been quite a sight. It began at the Mount of Olives, with the people bearing palm and olive branches. Parents carried children on their shoulders, as the somewhat slow-moving procession made its way from the mount’s top and through the city.

It advanced slowly, Etheria explained, in order not to weary people. Her account revealed that much of the day had been, and still would be, devoted to prayer, singing and worship. These events surely fatigued many.

Notably, after the Gospel account was read aloud, of Jesus entering Jerusalem on a donkey, surrounded by children carrying branches and palms, the procession commenced.

Etheria indicates that people of all ages and ranks walked together, praying, singing and responding to each other, “Blessed is he who comes in the name of the Lord.”

This happened around the year 385, setting in motion the events of the week ahead, known to Etheria as the Great Week, known to us as Holy Week.

There can be a sense, as Holy Week begins, that light now will be cast on whatever is good and whatever detracts from the good. The week ahead, after all, recounts the passion of Jesus. Yet, it culminates on as high a note as possible, the Lord’s Resurrection.

The days of the Easter triduum, beginning on Holy Thursday and ending on Easter, are like one day in which currents of death and new life converge wondrously.

With all of that in mind, contrast Jerusalem’s Palm Sunday in 385 with the Palm Sunday of 1980 in El Salvador’s capital, San Salvador.

Blessed Oscar Romero, San Salvador’s Catholic archbishop, had been assassinated just six days earlier while celebrating Mass. Known and greatly respected for his social justice advocacy and closeness to his people, but strongly opposed by some, he had sensed that he might meet a violent death in his conflicted nation.

Palm Sunday was the day of his funeral. His casket was placed on the front steps of his cathedral. But shooting erupted in the square, and many were killed. Thousands sought protection by crowding into the cathedral.

The Archbishop’s casket was brought inside and quickly placed in the tomb prepared for him.

Archbishop John Quinn, at that time San Francisco’s archbishop, attended the funeral. He asked demandingly, “Who was responsible for this sacrilege, for this insult to humanity, for this unbelievable outrage on Palm Sunday?”

Six years later, Archbishop Quinn returned to San Salvador to deliver a speech to a World Day of Peace observance. The events of Palm Sunday 1980 represented a call to become peacemakers, he suggested.

“In its suffering, death and persecution, the Church is called to share in the mystery of the suffering and death of Christ,” said Archbishop Quinn. He stressed that “the Gospel of Christ calls, not to violence but to reconciliation.”

He insisted: “Sin and death are not the victors. The victor is Jesus Christ.”

With the start each year of Holy Week, Christians turn intently toward Jesus. Paradoxically, however, to turn toward Jesus does not require turning away from others. Instead, to be bonded with Christ is to be bonded in him with so many others and to turn toward them too!

Doesn’t the Palm Sunday cry of Christians, then, challenge every Christian and Christian community to come “in the name of the Lord”?

We know much about Jesus. He cared for the sick. He befriended the poor, instilled hope and communicated life and love. Does coming in the name of the Lord imply all of that and more?

Bishop Daniel E. Flores of Brownsville, Texas, said recently that the kingdom of the crucified and risen Christ “is not about cultivating relations with people who can profit you, it’s about being good to people who cannot pay you back.”

That suggests that those who come in the name of the Lord will find themselves running at times against society’s tide.

Love, Pope Francis remarks in his 2018 Lenten message, “is the core of the Gospel,” but love can “grow cold.” A “chill that paralyses hearts and actions” can sweep over us, he cautions. It can weaken the “sense of being members of one human family” and even result in violence when others do “not live up to our expectations.”

As Easter approaches, he encourages all to ask “how it happens that charity can turn cold within us. What are the signs that indicate our love is beginning to cool?” //






7. Happy Easter my friends, let's celebrate it !!!!!!! 
====================================
මරණයට ඔහු නැවතිය නොහැකිවිය, ඔහුද, ඔහුගේ ධර්මයද නැවත නැගීසිටියහ. Death couldn't hold him, he has risen, his teaching survives and made the world a better place !!! මෙවර පාස්කු මංගල්‍ය සැමරීම සදහා කතෝලික සභාවේ වතිකානු රාජ්‍ය විසින් ඉතා අපුරු මුද්දරයක් නිකුත්කර තිබේ. ඒ ස්පාඤ්ඤ ජාතික Raúl Berzosa Fernández ගේ ආරෝහ පරිණාහ දේහධාරී ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ චිත්‍රයක් සිය පාස්කු මුද්දරය සදහා තෝරා ගැනීමය. මෙම චිත්‍රය තෝරාගැනීමේ අරමුණ ලෙස ඔවුන් දක්වා තිබුනේ ඔහු ඇත්ත වශයෙන්ම නැගිට්ටා (''He is truly risen'') යන්න මතුකරලීමය. සම්ප්‍රදායික සීමාවන්ගෙන් මිදී සිය පණිවිඩය නව පරපුර වෙතටද ගෙන යෑමට කතෝලික පල්ලියට ඇති උවමනාව මෙම මුද්දරය මනාව කියාපායි. මෙම මුද්දරය සමග වතිකානුව නිකුත්කර ඇති නිවේදනය පහතින්වේ: 

"Today, throughout the entire world, the Church proclaims once again the wondrous news of the first disciples: "Jesus is risen!" – "He is truly risen, as he said!" The ancient feast of Passover, the commemoration of the liberation of the Jewish people from slavery, reaches its completion with the resurrection of Jesus Christ who freed us from the slavery of sin and death, and opened the way for us to eternal life. When we let sin dominate our lives, we lose our way on the right path, and we go wandering around like lost sheep. Our Shepherd, God himself, came searching for us. In order to save us, he lowered Himself to the humiliation of the cross. Today we can proclaim: "The Good Shepherd has risen, who laid down his life for his sheep, and willingly died for his flock, Alleluia!".
මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා 
22/04/2018