ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු - "අනන්‍යතාවය කුමක්දැයි නොදන්නෙක්"?

බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට්ගේ රංග රීතිය පිළිබඳව ජර්මනියේදීම හැදෑරූ, නාට්‍යය හා රංග කලාව පිළිබඳ විශාරදයකු වූ, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ හිටපු ආචාර්යවරයෙකු වූ ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා අභාවප්‍රාප්ත වී ඇති බව දැනගත්තෙමි.

ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා පිළිබඳ අප මුලින්ම දැනගත්තේ 1996 වැනි කාලයේදීය. ඒ කාලයේදී ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු හා මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා අතර වූ විවාදයක් දිවයින පුවත්පතේ දිගු ලිපි පෙළක් ලෙස පළවිය. එහිදී නලින් ද සිල්වා මහතා, මයිකල් ප්‍රනාන්දු ක්‍රිස්තියානිකාරයෙකු යැයි සෘජුව නොකියමින්, “මයිකල් ප්‍රනාන්දුගේ නිවසට ඇතුළු වූ විට ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ඇණ ගසා සිටින විශාල කුරුසයක් එල්ලා තිබෙන බව” සඳහන් කරමින් අදහස් පළ කළේය.

නම ඇසූ පමණින්ම ඔහු ක්‍රිස්තියානිකාරයෙකු බව පෙනී ගියද, එවකට ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රබලයකු මෙන්ම එම පක්ෂය විසින් පළ කළ ‘ඇත්ත’ පුවත්පතේ කතුවරයා ද වූ ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා හා ක්‍රිස්තියානි ආගම අතර තිබූ හෝ තිබෙන සම්බන්ධය කුමක්ද යන්න පිළිබඳ කිසියම් ආකාරයක කුතුහලයක් අප අතර එකල ජනිත විය.

එවකට නලින් ද සිල්වා මහතාගේ කතිකාවත්, ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දුගේත් ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්නගේත් ප්‍රතිචාර පිළිබඳව නිතර සාකච්ඡා වූ ස්ථාන අතර, හිටපු කතෝලික පියතුමෙක් වූ ලීනස් ජයතිලක මහතා කාර්යාලයක් ලෙස භාවිත කළ කොම්පඤ්ඤවීදියේ බැරැක්ක පටුමගෙ අංක 17 ද, ආචාර්ය වික්‍රමබාහුගේ කිව් පාරේ පිහිටි නව සම සමාජ පක්ෂ කාර්යාලය ද විශේෂයෙන් සඳහන් කළ හැකිය.

ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතාගේ දේශපාලනික, ආගමික හා ශාස්ත්‍රීය සම්බන්ධතා පිළිබඳව අප මුලින්ම පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබාගත්තේ, කිව් පාරේ සහ බැරැක්ක පටුමගේ පැවති එම සාකච්ඡා තුළිනි.

එකල අප දැනගත් කරුණු අතර, ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා ජා-ඇල, තුඩැල්ල පිහිටි ක්‍රිස්තුස් රාජ විද්‍යාලයෙන් (Christ King College) අධ්‍යාපනය ලැබූ බවත්, තුඩැල්ල අඩක්කල දේවමාතා දේවස්ථානය (Mother of Refuge Church, Tudella) සමඟ ඔහුට කිසියම් සම්බන්ධයක් තිබූ බවත්, තුඩැල්ල අසල ගමක් වූ දෙහියගාත ප්‍රදේශයේ පදිංචිව සිටි සංගීතවේදී සුනිල් සාන්ත මහතාගේ සමීපතයෙකු වූ බවත් අසා තිබුණි.

එමෙන්ම ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ වූයේ 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව බවත්, ඊට පෙර ඔහු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයට සමීපව සිටි බවත් කියැවුණි. නාට්‍යකරුවෙකු ලෙස මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා නිර්මාණය කළ පළමු නාට්‍යය වූ “ගොළු කතගේ සැමියා” (The Tragedy of a Man Who Married a Dumb Wife) නාට්‍යයේ ප්‍රධාන නළුවා 1971 කැරැල්ලට සම්බන්ධ වූවෙකු වූ නමුත්, මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට දේශපාලන වශයෙන් සම්බන්ධ නොවූ බවද කියැවුණි.

ඊට හේතු වූ කරුණු අතර, එවකට සම සමාජ-කොමියුනිස්ට් පක්ෂ ප්‍රමුඛ ලංකාවේ  සම්ප්‍රදායික වාමාංශික පක්ෂ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ යනු “සුළු ධනේශ්වර පක්ෂයක්” ය යනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ විග්‍රහය ඔහු විසින් පිළිගැනීමද ඇතුළත් වූ බව සඳහන් විය.

බැරැක්ක පටුමගේ සහ කොළඹ කිව් පාරේ පැවති සාකච්ඡා අතර, “මයිකල් ප්‍රනාන්දු දිවයින පුවත්පතේ නලින් ද සිල්වා සමඟ විවාද කළද, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය තුළ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ශිෂ්‍ය ව්‍යාපාරයට එරෙහිව නලින් ද සිල්වාගේ නඩය සමඟ එක්ව කටයුතු කළේය” යන චෝදනාවක්ද එල්ල විය.

මෙම සියලු චෝදනා වල පදනම වූයේ දිවයින පුවත්පතේ නලින් ද සිල්වා හා මයිකල් ප්‍රනාන්දු අතර පැවති විවාදයයි. එම විවාදයේදී, “මයිකල් ප්‍රනාන්දු අනන්‍යතාවය යනු කුමක්දැයි නොදන්නෙකුය” යනුවෙන් නලින් ද සිල්වා අදහස් පළ කළේය. කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රබලයෙකු වූ මයිකල් ප්‍රනාන්දුගේ නිවසේ ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ඇණ ගසා සිටින විශාල කුරුසයක් එල්ලා තිබූනි යැයි නලින් ද සිල්වා සඳහන් කළේ එම සන්දර්භය තුළය.

මෙම විවාදය මතු වූයේ, නලින් ද සිල්වා “සිංහල-බෞද්ධ අනන්‍යතාවය ද්විත්ව නිෂේධනයක්” ලෙස විග්‍රහ කළ අදහස ඇසුරිනි. නලින් ද සිල්වා මයිකල් ප්‍රනාන්දු මෙන්ම වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතාද සලකුණු කළේ, ‘ග්‍රීක-යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි’ අනන්‍යතාවය නියෝජනය කරන, සිංහල-බෞද්ධ විරෝධී “බටහිර සංස්කෘතියේ” නියෝජිතයන් ලෙසය.

එහෙත්, නලින් ද සිල්වා කියූ පරිදි, ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු සැබවින්ම ‘ග්‍රීක-යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි’ අනන්‍යතාවය නියෝජනය කළ සිංහල-බෞද්ධ විරෝධී බටහිර සංස්කෘතියේ නියෝජිතයෙක්ද?

ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු ඇරිස්ටෝටලියානු ග්‍රීක නාට්‍ය සම්ප්‍රදායට ප්‍රතිමුඛ බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට්ගේ දුරස්ථ (Epic / Alienation) රංග රීතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියෙකි. බටහිර ධනවාදී ආර්ථික ක්‍රමයට එරෙහිව, මාක්ස්වාදී සමාජවාදී ආර්ථික ක්‍රමය වෙනුවෙන් ඔහු පෙනී සිටියේය. එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර ගේ මනමේ නාට්‍යය පිළිබඳවද විවිධ විවේචන ඉදිරිපත් කළ, සිංහල-බෞද්ධ ස්වෝත්මවාදී ප්‍රවාහයට විරුද්ධව නැගී සිටියෙකි.

යුද්ධයටත්, වර්ග සංහාරයටත් විරුද්ධ වූ ඔහු දෙමළ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් පිළිගත්තෙකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ලෙස පවත්නා වංසකථා සම්ප්‍රදාය වෙනුවට, මහාචාර්ය ලෙස්ලි ගුණවර්ධන ප්‍රවර්ධනය කළ කාලානුක්‍රමික (Periodization) ඉතිහාස විවරණය පිළිගත් අයෙකි.

එහෙත්, එසේ වූව ද නලින් ද සිල්වා දැක්වූ පරිදි, ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු ‘ග්‍රීක-යුදෙව්-ක්‍රිස්තියානි’ අනන්‍යතාවයක් නියෝජනය කළ සිංහල-බෞද්ධ විරෝධී නියෝජිතයෙක්ද?

ඇත්ත වශයෙන්ම ඔහු එවැනි ස්ථාවර අනන්‍යතාවයක් නියෝජනය කළ පුද්ගලයෙකු නොවීය. 

අන්‍යෝන්‍යව රඳා පවතින, පරස්පර විරෝධී අදහස් නිරන්තරයෙන් දැකිය හැකි, නලින් ද සිල්වා මහතාගේ විග්‍රහ අනුව නම්, “මයිකල් ප්‍රනාන්දු අනන්‍යතාවය යනු කුමක්දැයි නොදන්නෙකු” ය. එනම්, ඔහු සිය අනන්‍යතාවය කුමක් දැයි හදුනා නොගත් තැනැත්තෙකි.

 

එහෙත් නලින් ද සිල්වා මයිකල් ප්‍රනාන්දු ක්‍රිස්තියානිකාරයෙකු යැයි සෘජුව නොකියා, මයිකල් ප්‍රනාන්දුගේ නිවසේ කුරුසයක් ඇතැයි කියමින් කියන්නට උත්සහ කළේ මයිකල් ප්‍රනාන්දුලාගේ ඇත්ත සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය වෙන එකක්‍ ය, එය ඔවුන් හෙලිකිරීමට අසමත් ය  යනුවෙන් සංඛේතාත්මකව සඳහන සිදු කළේය. ඇත්ත වශයෙන්ම මෙය මයිකල් ප්‍රනාන්දුට පමණක් සීමා වූ කරුණක් නොව, බොහෝ ලාංකික ක්‍රිස්තියානීන්ටද අදාළ වන්නකි. ලාංකික කිතුනුවන් බොහොමයක් සිය අනන්‍යතාවය කුමක් දැයි සොයමින්  සිටින පිරිසකි. අනෙක් අතට මාක්ස්වාදී හෝ ජාතික හා ජාතිවාදයන් හෝ  ස්වදේශීය වාදයන් හෝ කරපින්නාගත් බොහෝ ලාංකික ක්‍රිස්තියානින් බොහෝ දුරට අනන්‍යතා අර්බුදයට ලක්ව සිටී. 

එහෙත්, බොහෝ සේ සංසුන්, නිවුනු, සරල හා අල්පේච්ඡ ජීවිතයක් ගත කළ මනුෂ්‍යයෙකු වූ ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු මහතාව වෙනත් ආකාරයකින්ද තේරුම් ගත හැකිය යන්න  මගේ අදහසයි. එය නම්, එතුමා ජර්මනියේ (එවකට නැගෙනහිර ජර්මනියේ) ප්‍රගුණ කළ බර්ටෝල්ට් බ්‍රෙෂ්ට්ගේ රංග රීතිය හා ජීවන චරිතයයි.

බ්‍රෙෂ්ට් පිළිබඳ හදාරමින් ජර්මනියේ ගත කළ කාලය, ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දුගේ ජීවිතයේ අතිශය සුවිශේෂී කාලපරිච්ඡේදයක් වූ බවට සැකයක් නැත. බ්‍රෙෂ්ට්ගේ ගමේම ජීවත්වෙමින්, “සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක්” පැවති බව සඳහන් නැගෙනහිර ජර්මනියේ, දුරස්ථ රංග රීතිය ප්‍රගුණ කරමින්, සිය චින්තනය ගොඩනගා ගනිමින්, සියල්ලෙන් විගලිතව හා දුරස්ථව සිටීම ඔහු විසින් සවිඥානිකව තෝරාගත් ජීවන රටාවක් විය හැක.

ඒ අර්ථයෙන්, ක්‍රිස්තියානි ඇතුළු බොහෝ අනන්‍යතාවයන්ගෙන්ද දුරස්ථව සිටීමට ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු ප්‍රිය කළා විය හැක. එහෙත්, අනන්‍යතාවයන් යනු පුද්ගලයා මිය ගිය පසුවද ඔහුගෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත්ව යන්නක් නොවේ. පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ ආචාර්ය මයිකල් ප්‍රනාන්දු යන නාමය ඇසෙත්ම ඔහුගේ අනන්‍යතාවය ඒ සමග නැගී සිටී.

"A person is really dead only when nobody thinks of him anymore." - Bertolt Brecht

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා 

01/02/26

නදීක ගුරුගේගේ කතාව: උපහාරයක් ද, දේශපාලන ප්‍රකාශයක් ද?

නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොලගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී පැවැත්වූ කතාව සම්බන්ධයෙන් මේ වනවිට යම් සාකච්ඡාවක් ආරම්භ වී තිබේ. බොහෝ දෙනා උත්සාහ කරන්නේ, එම කතාව ද මාලනී ෆොන්සේකාගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී සෞම්‍ය ලියනගේ කළ කතාවට සමාන ලෙස, සමාජයේ බහුතරයකට තේරුම් ගත නොහැකි ‘බර වචන’ සහිත, කථිකයාගේ වාග්කෝෂය හෝ ශාස්ත්‍රීය දැනුම ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස විවේචනය කිරීමටය. 

නමුත් මම මෙහිදී විවේචනය කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ එය නොවේ.

සෞම්‍ය ලියනගේ මාලනී ෆොන්සේකාගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී කළ කතාව සම්බන්ධයෙන් මට තිබූ ප්‍රධාන විවේචනය වූයේ, මියගිය පුද්ගලයෙකුට විශේෂ උපහාරයක් පිදීම සඳහා භාවිතා කරන eulogy නම් සම්ප්‍රදාය පිළිබඳව ප්‍රමාණවත් අවබෝධයකින් තොරව ඔහු එම කාර්යය ඉටු කළ බවයි. සෞන්දර්ය විෂය පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් හිමි, මාලනී ෆොන්සේකාගේ සිනමා දායකත්වය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනයක් කර ඇති පුද්ගලයෙකු ලෙස එම වගකීම සෞම්‍ය ලියනගේට පැවරීම සාධාරණය.

එහෙත්, සෞන්දර්යය, සිනමාව, කලාව හා සාහිත්‍යය පිළිබඳ ගැඹුරු ශාස්ත්‍රීය පසුබිමක් ඇති පුද්ගලයෙකු වුවද, eulogy සම්ප්‍රදාය පිළිබඳ මූලික අධ්‍යයනයක් තිබුණා නම්, සෞම්‍යට මාලනී ෆොන්සේකාට ඊට වඩා ගැලපෙන, සංවේදී සහ මතකයේ රැඳෙන උපහාරයක් ඉදිරිපත් කළ හැකිව තිබුණාය යන්න මගේ අදහසයි.

උදාහරණ ලෙස, මැරලින් මොන්රෝගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් Lee Strasberg කළ කතාව, ඩයනා කුමාරියගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී ඇගේ සහෝදරයා Earl Spencer කළ “She was a girl named after the ancient goddess of hunting, yet in her life she became the most hunted person of the modern age” යන ප්‍රකාශය, නැතිනම් මයිකල් ජැක්සන්ගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් Cornel West කළ “Black, tragicomic genius” යන සුප්‍රකට විග්‍රහය පමණක් වුවද සෞම්‍ය දැන සිටියා නම්, එම අවස්ථාවට වඩා උචිත කථාවක් කළ හැකිව තිබුණි.

ඇත්ත වශයෙන්ම eulogy යන්න හා ඒ තුළ අන්තර්ගත මියගිය පුද්ගලයාට උපහාරයක් පිදීමේ සංස්කෘතික සන්දර්භය තවමත් ශ්‍රී ලංකා සමාජයට සම්පූර්ණයෙන් හුරු වූවක් නොවේ. එය නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොලගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී කළ කතාවටද අදාළය. 

එහෙත්, මට නදීකගේ ලතා වල්පොල සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ එම කතාව පිළිබඳව විවේචනයක් මෙන්ම අගය කිරීමක් ද පවතී.

අගය කිරීමේ මූලික කරුණ වන්නේ, නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොල යනු ලාංකීය ගායන ක්ෂේත්‍රයේ ඉදිරි පරම්පරාවලට ද මගහැර යා නොහැකි අසහාය ගායිකාවක බව ඉදිරිපත් කළ අදහසය.

නදීකගේ අදහසට අනුව, ලතා වල්පොල ගායන ශිල්පිනිය යනු “බහුතර ශ්‍රී ලාංකිකයාගේ කණ සංගීතයට හුරු කිරීමේ ඓතිහාසික ක්‍රියාවලියට සෘජුවම මැදිහත් වූ, බරපතළ සමාජ–සංස්කෘතික ක්‍රියාදාමයක ප්‍රධාන මැදිහත්කාරිය” ය.

නදීක පෙන්වා දෙන්නේ, ශ්‍රී ලාංකිකයාගේ කණ සංගීතයට හුරු කිරීමේ මෙම කාර්යභාරය ලතා වල්පොල ඉටු කරන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් සිනමා මාධ්‍යය ඔස්සේ බවය.

නදීකට අනුව, ලතා වල්පොල සිංහල ගීතයේ දේශීය ස්ත්‍රී හඬ ලෙස නැගී එන්නේ, එවකට සිනමා මාධ්‍යය තුළ පැතිර තිබූ ඉන්දියානු ආකෘතිය මූලාකෘතියක් කරගනිමින් වර්ධනය වෙමින් තිබූ සිංහල සිනමාවේ, ඉන්දියානු ස්ත්‍රී කටහඬවල ආධිපත්‍යය ද පරයා යමින්ය. එසේම, ඉන්දියානු ස්ත්‍රී කටහඬ පමණක් නොව, ලතා වල්පොලට පෙර දේශීය ස්ත්‍රී හඬවල් ලෙස මතුව තිබූ, බටහිර සංගීතයේ යම් ශික්ෂණයක් ලැබූ ප්‍රබලතම හඬවල් දෙකක් වූ රුක්මණී දේවියගේ සහ චිත්‍රා සෝමපාලගේ හඬවල් ද පසුකරමින්ය.

ලතා වල්පොලගේ හඬ බටහිරත් නොවන, හින්දුස්තානීත් නොවන - එනම් නිර් බටහිර හා නිර් ඉන්දීය - අන්තර්මධ්‍ය හඬක් ලෙස නැගී එන අතර, එම හඬ සුනිල් සාන්තයන්ගේ සිංහල සංගීත අනන්‍යතා ව්‍යාපාරයට අවිඥානික නමුත් බරපතළ ලෙස සම්බන්ධ වූ බව පෙනී යන බව නදීක නිරීක්ෂණය කරයි.

මෙම සියලු කරුණු ඔස්සේ, නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොල ගායන ශිල්පිනිය හදුන්වන්නේ උදක්ම සම්මානලාභී, පුරෝගාමී හෝ අයිකොනික ගායිකාවක් ලෙස පමණක් නොව, වසර දෙදහස් පන්සියයක් පුරා සංගීතයට ප්‍රවේශයක් හෝ සෘජු අදාළත්වයක් නොතිබූ බව ඔහු පවසන අවවරප්‍රසාදිත බහුතර හුදී ජනතාවගේ සංගීත ශික්ෂාව ගොඩනගා ගැනීමට, අවිඥානිකව නමුත් බරපතළ ලෙස, දශක හතකට නොඅඩු කාලයක් දායක වූ ගායන ශිල්පිනියක් ලෙසය. ඒ අනුව, බහුතර ශ්‍රී ලාංකිකයාගේ කණ සංගීතයට හුරු කිරීමේ ඓතිහාසික ක්‍රියාවලියට සෘජුවම මැදිහත් වූ එම බරපතළ සමාජ–සංස්කෘතික ක්‍රියාදාමයේ ප්‍රධාන මැදිහත්කාරිය ලෙස ඔහු ඇය හඳුන්වා දෙයි.

නදීකගේ මෙම විග්‍රහය පැහැදිලිවම අගය කළ යුතුය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ලතා වල්පොල රුක්මණී දේවියවද, 1940 දශකයේ ආරම්භයේ සිංහල චිත්‍රපට සඳහා බොහෝ ජනප්‍රිය ගීත ගායනා කළ ජී. එස්. බී. රාණි පෙරේරා ද, චිත්‍රා සෝමපාල ද අතික්‍රමණය කරමින් නැගී සිටි අසහාය ගායිකාවක් පමණක් නොව, කිසියම් අර්ථයකින් ලාංකික ස්ත්‍රී ගායන ක්ෂේත්‍රයට නව ශෛලියක් හඳුන්වා දුන් Trendsetter කෙනෙකුද වේ.

ලතා වල්පොලෙන් පසු ශ්‍රී ලාංකික ස්ත්‍රී ගායන ක්ෂේත්‍රය තුළ ඇය සම්පූර්ණයෙන්ම පසුකර ගිය වෙනත් ගායිකාවක් බිහි වූයේද යන්න සැක සහිතය. ඇයගෙන් පසුව බිහි වූ ඇන්ජලින් ගුණතිලක, ඉන්ද්‍රානි පෙරේරා සහ චන්ද්‍රලේඛා පෙරේරා පවා ඇය විවර කළ මාවත ඔස්සේම ඉදිරියට ඇදුණු ගායිකාවන් බව පෙනී යයි. චරිතා ප්‍රියදර්ශණී පීරිස්ට හෝ, නිරංජලා අබේවර්ධනට හෝ, දීපිකා පිරිස්ට හෝ, සමිතා එරන්දති මුදුන්කොටුවට හෝ ඇය සම්පූර්ණයෙන්ම පසුකර යා නොහැකි වූ බව මගේ අදහසයි. ඒ නිසාම ලතා වල්පොල අද්විතීය ය.

ඒ අර්ථයෙන් බලන කල, නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොලගේ ගායනා ශ්‍රී ලාංකිකයාගේ කණ සංගීතයට හුරු කිරීමේ ඓතිහාසික ක්‍රියාවලියට සෘජුවම මැදිහත් වූ, බටහිරත් නොවන, හින්දුස්තානීත් නොවන, අන්තර්මධ්‍ය සිංහල සංගීත අනන්‍යතාවයක් හඳුන්වා දුන්, ලාංකික සංගීත අනන්‍යතාවයක් ගොඩනගා දීමට සුනිල් සාන්තයන්ගේ ව්‍යාපාරයට අවිඥානිකව එක් වූ හඬක් ලෙස හඳුන්වා දීම, ඊටත් වඩා අගය කළ යුතු විග්‍රහයක් ලෙස පෙනී යයි.

ඇත්ත වශයෙන්ම, නදීක ලතා වල්පොලව මෙසේ හඳුන්වා දෙමින් කියන්න උත්සාහ කරන්නේ කුමක්ද?

එය නදීකගේ කතාවේ අවසාන කොටසින් හොඳින්ම හෙළිදරව් වේ. නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොලගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී අවසාන වශයෙන් ප්‍රකාශ කරන්නේ, දශක හතක් පුරා දහස් සංඛ්‍යාත ගීත ගායනා කළ ගායිකාවක් ලෙස ඇය ඉහළින් වරනැගුණේ, ඔහු දැක්වූ ලෙස, “ශ්‍රී ලාංකිකයාගේ කණ සංගීතයට හුරු කිරීමේ ඓතිහාසික ක්‍රියාවලියට සෘජුවම මැදිහත් වූ, බටහිරත් නොවන, හින්දුස්තානීත් නොවන, අන්තර්මධ්‍ය දේශීය ස්ත්‍රී ගායන හඬක් ලබාදුන් ගායිකාව” වීම නිසා පමණක් නොවන බවයි. ඔවුන් ලතා වල්පොලට උපහාර දක්වන්නේ, අන් කිසිවක් නිසා නොව, හුදී ජනතාවගේ රසවින්දනීය මාධ්‍යයක් ලෙස සංගීතය පොදු මහජන අයිතියක් බවට පත් කිරීම සඳහා ඇය දායක වූ බැවිනි.

නදීක ගුරුගේගේම වචනවලින් දැක්වුවහොත් එය මෙසේය: "අවසාන වශයෙන් අද අප ලතා වල්පොළ මැතිණියට ගෞරව දක්වන්නේ, එක් කේවල ගායන ශිල්පිණියකට දක්වන ගෞරවයක් ලෙස පමණක් නොව, සිංහල ගීතය බහුතරයක් අවවරප්‍රසාදිත ජනතාවගේ ජීවිතයට ක්‍රමයෙන් ඇතුළු කරමින්, සංගීතය වනාහී පොදුජන අයිතිවාසිකමක් බවට ප්‍රජාතාන්ත්‍රීකරණය කිරීමට දායක වූ ඇය ද ඇතුළත් ඉතිහාසමය යුගයකට ද ගෞරව දක්වමිනි.”

මෙයින් පැහැදිලිව පෙනී යන්නේ, ඔවුන් ලතා වල්පොලට ගෞරවය දක්වන්නේ දේශපාලන අභිලාෂයක් සහ අරමුණක් කේන්ද්‍ර කරගෙන බවයි. 

ඔවුන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, වසර දෙදහස් පන්සියයක් පුරා (සහස්‍ර දෙකහමාරක දිගු කාලයක් තිස්සේ) ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති පූර්ව යටත්විජිත, යටත්විජිත සහ පශ්චාත් යටත්විජිත කාලවකවානු තුළ සංගීතය මහජන රසවින්දන මාධ්‍යයක් ලෙස නොතිබී ඇත. වැඩවසම් යුගයේදී සංගීතය පරිභෝජනය කිරීමේ පරම අයිතිය සහ හැකියාව තිබුණේ පාලක පන්තියට පමණි. හුදී ජනතාවට රසවින්දනීය මාධ්‍යයක් ලෙස සංගීතය පරිභෝජනය කිරීමට අවස්ථාවක් නොතිබුණි. එම යටත්වාසී සමාජය තුළ සංගීත නිෂ්පාදනය පැවතිණේ කුල ධූරාවලියේ පහළම උපකුල අතරය. එම සංගීත භාවිතා වූයේ රසවින්දනීය කාර්යයක් සඳහා නොව, අභිචාරමය කාර්යයන් සඳහාය. යටත්විජිත යුගයේදී පවා සංගීතය පැවතිණේ ප්‍රභූන් හා වරප්‍රසාද ලැබූවන් අතරය.

තවද  පශ්චාත් යටත්විජිත යුගයේදී ද ග්‍රැමෆෝන සහ ගුවන් විදුලි යන්ත්‍ර තිබුණේ සමාජයේ යම් ආර්ථික හැකියාවක් තිබූ පිරිස අතර පමණි. පූජිත ගුණවර්ධනගේ Ceylon Calling සහ Off the Air ආදී කෘතිවල දත්ත උපුටා දක්වමින්, නදීක ගුරුගේ පෙන්වා දෙන්නේ 1930 දී පමණක් නොව, 1950 දී ද ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන් විදුලි යන්ත්‍ර තිබුණේ ජනගහනයෙන් පුද්ගලයින් 366 දෙනෙකුගෙන් හෝ 243 දෙනෙකුගෙන් එක් අයකුට පමණක් බවයි. ඒ අනුව, ගුවන් විදුලිය මහජන සංගීත රසවින්දනය බෙදාහැරීමට දායක වූ ආකාරය ද සීමා සහිත බව ඔහු අවධාරණය කරයි. 1950 වන විටත් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනයෙන් සියයට 99.5කට අධික ජනතාවට ගුවන් විදුලිය ඔස්සේ සංගීතය පරිභෝජනය කිරීමට අවස්ථාවක් නොතිබුණු බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි.

එම පසුබිම තුළ,1940 දශකයේ අග භාගයේ සිනමාව හරහා සංගීතමය රසාස්වාදය පළමු වරට සාමාන්‍ය ජනතාව අතරට විවර වූ ප්‍රබල මාර්ගයක් විවෘත වූ බව ඔහු කියා සිටී. ඒ අනුව, සිනමාව පැමිණීමත් සමග සංගීත පරිභෝජනය ඉතා ඉහළ ගොස් ඇති බව ඔහු නිගමනය කරයි.

එහෙත් මෙහිදී, පුද්ගලයන්ගෙන් කොපමණ පිරිසක් සිනමා ශාලා වෙත ගියේද, එවකට රටේ සිනමා ශාලා කොපමණ සංඛ්‍යාවක් පැවතිණිද, ඒවා කුමන කලාපවල බෙදී පැවතිණිද යන මූලික දත්ත නදීක ගුරුගේ ඉදිරිපත් නොකරයි.

එසේ වුවද, නදීක ගුරුගේ ලතා වල්පොල සිනමාව ඔස්සේ ලාංකික සංගීතයේ අනගිභවනීය ස්ත්‍රී කටහඬ බවට පත්වූ බව අවධාරණය කරයි. ඉන්දියානු සිනමා ප්‍රාග්ධනය විසින් රීටා ජෙනවිව් ප්‍රනාන්දු “ලතා වල්පොල” ලෙස යලිනාමකරණය කළ බව පවසමින්, “ප්‍රාග්ධනය” කේන්ද්‍ර කරගත් මාක්ස්වාදී අර්ථකථනයක් ඔස්සේ සංගීතය හා සංස්කෘතිය කියවන නදීක, ලතා වල්පොල ලෙස යලිනාමකරණය වූ රීටා ජෙනවිව් ප්‍රනාන්දුගේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය විග්‍රහ නොකරයි.

අඩුම තරමේ, යටත්විජිත පාලන සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි ක්‍රිස්තියානි ආගම් විසින් සංගීතය මහජනතාව අතර සමාජගත කළ ආකාරය හෝ, එම යුගයේදී සංගීතය වරප්‍රසාද ලැබූවන් අතර පමණක් නොව, කතෝලික හා ක්‍රිස්තියානි පල්ලිවලට ගිය, කැරොල්, පසන්, කන්තාරු ආදියෙන් සංගීත ශික්ෂණයක් ලැබූ හුදී ජනතාව අතරද පැවති බව ඔහු සඳහන් නොකරයි. ලතා වල්පොල ලෙස යලිනාමකරණය වූ රීටා ජෙනවිට් ප්‍රනාන්දු බිහිවූයේ ද, යටත්විජිත යුගයේදී මෙරටට හඳුන්වා දුන් ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය ඔස්සේ බවත් ඔහු වචනයකින් හෝ සඳහන් නොකරයි.

නදීක ගුරුගේ පමණක් නොව, ඔහු නියෝජනය කරන දේශපාලන ධාරාවම එසේ නොකරන්නේ ඔවුන්ගේ දේශපාලන අභිලාෂයන්ට අනුවය. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ බහුවාර්ගික, බහුවිධ සමාජයක් නොව, භූගෝලීය, වාර්ගික සහ කුලමය වශයෙන් බහුවිධව පැවති ජන සමූහයක් ක්‍රමානුකූලව එක් සාර්වත්‍ර සමාජයක් ලෙස රූපාන්තරණය කිරීමයි.

එම සන්දර්භය තුළ, ලතා වල්පොල ලෙස යලිනාමකරණය වූ රීටා ජෙනවිව් ප්‍රනාන්දුගේ ක්‍රිස්තියානි සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය ඉස්මතු කිරීම ඔවුන්ට අවශ්‍ය නොවේ. ඒ නිසාම ඔවුහු ඉතිහාසය ඔවුන්ට අවශ්‍ය පරිදි නැවත නැවත සකස් කරගැනීමට උත්සාහ කරති. ලතා වල්පොලගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී නදීක ගුරුගේ පැවැත්වූ කතාව තුළද ප්‍රදර්ශනය වූයේ එම අභිලාෂයමය.

එහෙත් එම දේශපාලන අභිලාෂය මහපොළවේ යථාර්ථයක් නොවන බව, ලතා වල්පොලගේ අවමංගල්‍යය උත්සවයේදීවත් ඔවුන් තේරුම් ගත යුතුව ඇත. කතෝලික ආගමික චාරිත්‍ර අනුව සිදු වූ එම අවමංගල්‍යය උත්සවයේදී ප්‍රකට වූයේ, රටේ වාමාංශිකයන්ගේ හෝ දක්ෂිණාංශිකයන්ගේ දේශපාලන අභිලාෂ නොව, පුද්ගලයන් ජීවත්වූ සහ ඔවුන්ව ගොඩනැගූ සමාජයේ සැබෑ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයන්මය.

ලතා වල්පොලගේ අවසාන ඉල්ලීම අනුව ඇගේ භූමදානයේදී ගායනා කළ

“මා පියුමක් ලෙස ඔබ පාමුල පරව ගියේවේ”

ගීතිකාව, සංකේතවත් කළේ ද පුද්ගලයා ජීවත්වූ, ඔවුන්ව ගොඩනැගූ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයය. 

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා

01/01/26

(එම ගීතිකාව)

මා පියුමක් ලෙස ඔබ පාමුල පරව ගියේවේ

දූවිල්ලක් ලෙස ඔබ පා යුගල මත රැඳුණාවේ

මී බිඳුවක් ලෙස ඔබ දෙතොලට රසය වුණාවේ

තෙල් බිඳුවක් ලෙස ඔබ කෙස් මත මා ඇලුණාවේ

ඝන අඳුරට සඳ පහනක් සමිඳුනි ඔබ අපට

ඔබ වත මට දෙයි සහනය සැම සතුරන් පලවා

මගේ සිරුරේ දුවන රුහිරයට ජීවය පොවන

දුක් සුසුමක් ඔබ ඇති තැන මට සතුටක් දෙනවා

මඳ පවනක් ලෙස මා ගත වැදී සිසිල ගෙනාවේ

ඔබ සීතල රැයකට මා හට උඳුන වුණාවේ

ජේසුනි ඔබේ නම මතුරා ගී කියමි නිරතුරා

රඳවා සෙනෙහස උතුරා ඔබමය මා මිතුරා

ලතා වල්පොල සහ ලතා මංගේශකාර් - සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයේ සාරය

ලංකාවේ ලතා වල්පොල සහ ඉන්දියාවේ ලතා මංගේශකාර් අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස ලෙස මම දකින්නේ ඉන්දියාවේ ලතා මංගේශකාර් තම සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය රැකගෙන, එය ප්‍රවර්ධනය කරමින්, ඉදිරි පරම්පරාවල් සඳහාත් මගහැරිය යානොහැකි කලාකාරිනියක් බවට පත්වීමත්, එහෙත් ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් ලෙස ලංකාවේ ලතා වල්පොල තම සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය ක්‍රමයෙන් අහිමි කරගත් කලාකාරිනියක් වීමයි.

එවැනි තත්ත්වයක් ඇති වීමට හේතු ගණනාවක් තිබුණත්, ප්‍රධාන හේතුව වශයෙන් මම දකින්නේ ඔවුන්ට අදාල සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය ලබාදුන් හෝ එය ගොඩනගා දුන් ප්‍රධාන පදනම්වල  තීරණාත්මක බලපෑමේ නැගීම හා වැටීමයි.

ඉන්දියාව නිදහස ලැබීමෙන් පසු කාලයේදී, තම ජාතික අනන්‍යතාවය සෙවීම හා ගොඩනැගීම දිගින් දිගටම සිදු කල අතර ඒ ක්‍රියාවලියේදී “ඉන්දියානු ජාතික හඬක්” ලෙස  සුවිශේෂී, මියුරු ගී හඬක් වශයෙන් ලතා මංගේශකාර්ට ස්ථාපිත වීමට හැකිවෙනවා. ඒ අනුව ලතා මංගේශකාර් ඉංදියානු ජාතික සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය මුල්කරගත් ඉංදියානු ජාතිකවාදී ව්‍යාපෘතියේ කැපීපෙනෙන චරිතයක් බවට පත්වුණා.

නමුත් ලංකාව නිදහසින් පසු කාලයේදී විවිධ අනන්‍යතා සොයමින්, ඒවා අතර හිරවුණු රටක් බවට පත්වුණා. රටක් විදිහට නිදහසෙන් පසු  ලංකාව ගොඩනගා ගත් ජාතික සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය තුල  ලංකවේ ලතා වල්පොලට ඉංදියාවේ ලතා මංගේශකාර් වැනි තැනකට පත්වීමට හැකිවුනේ නෑ..

එයට හේතුව කලින් කියූ ලෙසම ලතා වල්පොල  වැනි කලාකරුවන්ට අදාල සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය ලබාදුන් හා එය ගොඩනගා දුන් ප්‍රධාන පදනම්වල තීරණාත්මක බලපෑම හීනවී යෑමයි. ලතා වල්පොල වැනි කලාකරුවන්ට ගායන ක්ෂේත්‍රය තුළ තම අනන්‍යතාවය ගොඩනගාගෙන ඉදිරියට යාමට මුල්කාලයේදී බලපාපු ප්‍රධාන පදනම, ආයතනික ඒජන්සිය වූයේ  ශ්‍රී ලංකාවේ කතෝලික පල්ලියයි. නමුත් නිදහසින් පසු කාලයේදී, ශ්‍රී ලංකාවේ කතෝලික සභාව ද විවිධ අභ්‍යන්තර බිඳවැටීම්වලට ලක්වී විවිධ කාලවල විවිධ ප්‍රවනතා සමග කේවල් කිරීමටත් එක තැන පල්වීමටත් ලක්වෙනවා. ශ්‍රී ලංකාවේ කතෝලික සභාවට ලෝක කතෝලික සභාව සමඟ යාවත්කාලීන වීමටත්, දේශීය සංස්කෘතික සන්දර්භයට සාර්ථක ලෙස ප්‍රතිචාර දැක්වීමටත් අපහසු වුණා.

 ලතා මංගේශකාර් වැනි කලාකරුවන්ට තම සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය තවදුරටත් ප්‍රවර්ධනය කරගැනීමට අවශ්‍ය සහය, මඟපෙන්වීම සහ ආරක්ෂාව සිය ජාතික සංස්කෘතික පදනම් ඔස්සේ තහවුරු වෙද්දී ලංකාවේ ලතා වල්පොල වැනි කලාකරුවන්ගේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයන් දියවී යනවා. ඔවුන්ට අවශ්‍ය සහය හා නිසි මහපෙන්වීම ලබාදීමට ඔවුන් නියෝජනය කල සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයේ ප්‍රධාන ඒජන්සියවූ ශ්‍රී ලංකාවේ කතෝලික පල්ලියට හැකිවෙන්නේ නෑ. ඒ නිසා අවසානයේදී ඇයත් නිදහසේ පසු ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික වශයෙන් අවතැන් වූ කලාකරුවන්ගේ ගොඩට ඇතුළත් වෙනවා.

මෙම අවතැන්වීම ලතා වල්පොල වැනි අදාල කලාකරුවන්ගේ ජීවිත, නිර්මාණ හා කලා ක්ෂේත්‍රයන් තුළට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නොවෙයි. එය වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා කතෝලික අනන්‍යතාවය තුළ ද දැකගත හැකි සංසිද්ධියක් ලෙසයි මට හිතෙන්නේ. 

මගේ විශ්වාසය අනුව, සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය කියන්නේ ඕනෑම පුද්ගලයෙකුගේ පමණක් නොවෙයි ඕනෑම ආයතනයක ද පැවැත්මේ මූලික සාරයයි. එය බිඳ වැටීම යනු, ජීවත්ව සිටිය ද මිය ගිය අයෙකු සේ ජීවත් වීමක් වැනි දෙයකි...

"ලුණෙහි ලුණු රසය නැති වුවහොත් එයට කුමකින්නම් ලුණු රසය කවන්න ද?"

ඉතින් — සුභ ගමන්

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා 

29/12/25

ආණ්ඩුවේ ආපදා දේශපාලනය - The disaster politics of Sri Lanka's government

ලංකාව මෙතෙක් මුහුණ දුන්න විශාලතම ගංවතුර ලෙස මෙතෙක් සැලැකුවේ 1957 ගංවතුර. එයත් ඇද හැලුණේ නත්තල් සමයේදී. ඇද හැලුණු අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ නායයෑම්, මධ්‍යම, උතුරු මැද, උතුරු - නැගෙනහිර පහත් බිම් ප්‍රදේශවල ගංවතුරට යටවී තිබෙනවා. ඉන් පුද්ගලයින් 300 දෙනෙකුට ජීවිත අහිමිවී 300,000 ක් පමණ නිවාස අහිමි වී තිබෙනවා, අනතුරෙන් පීඩාවට පත්වූ පිරිස මිලියන 02 ක්වූ බව ගණන් බලා තිබෙනවා..

ඒ 1957.. මේ පාර 2025 Ditwah කුණාටුවෙන් ඒවගේ 2 දෙගුණයකටත් වඩා හානියක් වෙලා තියෙනවා. මනුෂ්‍ය ජීවිත පවා 600 කට වඩා වැඩියෙන් මිය ගිහින්, ඒ වගේම ඊටත් වඩා හානියක් සිදුවෙලා තිබෙනවා.. දැන් 1957 වගේ නෙමේ ඊටත් වඩා මේ වගේ තත්ත්වයකට මුහුණ දෙන්න පුළුවන් හැකියාවක් සම්පත් ප්‍රමාණයක් ලංකාවේ පමණක් නෙමේ අවට කලාපයම සතුයි. අර Indian Expires පුවත්පත කියලා තියෙන විදිහට ලංකාවේ ආණ්ඩුව අඩුම තරමින් ඉංදියානු කාලගුණ දෙපාර්තමේන්තුව දැක්වූ අනතුරු ඇගවීම් ගැන හෝ සැලැකිල්ලට ගෙන කටයුතු කළා නම් මීට වඩා ජීවිත හානි අඩුකරන්න තිබුනා යැයි යන මතය බැහැර කරන්න බෑ.

ආණ්ඩුවක මුලික වගකීම තමයි ජීවිත හා දේපළ රැකදීම... දැන් මොනවා කිව්වත් කෙරුවත්.. මිනිස් ජීවිත රැකදීමට මේ ආණ්ඩුව ගත් ක්‍රියාමාර්ග ගැන කිසිසේත්ම සෑහීමට පත්වෙන්න බෑ.. ආණ්ඩුවේ ඒ වගකීම හා වගකීම පැහැර හැරීම ප්‍රශ්ණ කිරීම වැලැක්වීමට, ඒ සම්බන්ධයෙන් මහජන අවධානය යොමුවීම වෙතකට යොමුකිරීමට ආණ්ඩුව ආපදා දේශපාලනයක (Disaster politics) නිරත වෙනවා.

ආපදා දේශපාලනය (Disaster politics) කියන්නේ ආපදාවන් සහ දේශපාලනය අන්තර්ක්‍රියා කරන ආකාරය ගැන අධ්‍යයනය කරන දේශපාලන විද්‍යා විෂය ක්ෂේත්‍රයේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය. ගංවතුර/ වසංගත වැනි සිදුවීම් රටක ප්‍රතිපත්ති වෙනස්කම් ඇති කිරීමට බලපාන ආකාරය, රාජ්‍ය පාලනයට බලපාන ආකාරය, රාජ්‍ය ගොඩනැගීමේ සිට පාලන තන්ත්‍රයන්ගේ, ආණ්ඩුව වල ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරගැනීමට, පෙර පැවති දේශපාලන අදහස් සහ බල ව්‍යුහයන් නැවත ප්‍රතිව්‍යුහ ගතකර ගැනීමට, නැවැත හැඩ ගස්සවා ගැනීමට, බොහෝ විට ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා තාවකාලික "අවස්ථා කවුළු" (windows of opportunity) නිර්මාණය කරගැනීමට, දේශපාලන අසාර්ථකත්වයන් අවම කරගෙන සහන ප්‍රයත්නයන් හරහා රජයේ ජනප්‍රියත්වය වර්ධනය කරගැනීමට හා ඡන්දදායකයින්ගේ චර්‍යාවට බලපෑම් කිරීමට කටයුතු කරන ආකාරය අධ්‍යායනය කිරීම තමයි ආපදා දේශපාලනය (Disaster politics) යටතේ අධ්‍යාපන කරන්නේ.

එහෙත් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු පශ්චාත් යටත්විජිත රටවල තත්වය ආපදා තත්වයන්ට අදාලව දේශපාලනය නිරීක්ෂණය කරද්දී පෙනී යන දෙයක් තමයි ආණ්ඩුව/රජය මහජනයාගේ ජීවිත හා දේපළ ආරක්ෂා කරගැනීමට අපොහොසත් වීම සම්බන්ධයෙන්, ආණ්ඩුවේ වගවීම හා වගකීම පැහැර හැරීම සම්බන්ධයෙන්, අවධානය යොමුවීම වැලැක්වීමට සිය දේශපාලන බලය හා භාවිතය යොදා ගැනීම නිතර දැකිය හැකිවීම. දැන් මේ ආණ්ඩුව කරමින් සිටින්නෙත් එවැනක්. එනම් ජීවිත හා දේපළ ආරක්ෂා කිරීමට අපොහොසත් වීම, එම වගවීම පැහැර හැරීම සම්බන්ධයෙන් රජයට යොමුවෙන චෝදනා ගැන මහජන අවධානය නොමග යැවීමට සිය දේශපාලන බලය හා භාවිතය යොදා ගැනීම. මේ කාරණාය ශ්‍රී ලංකාවේ තත්වය ඇසුරෙන් ආපදා දේශපාලනය (Disaster politics) අධ්‍යායනය කරන්නෙකට අලුතෙන්ම හමුවෙන විෂය ක්ෂේත්‍රයක් විය හැකියි.

Up until now, the largest flood Sri Lanka has faced was considered to be the flood of 1957. That disaster also occurred during the Christmas season. Due to the heavy rainfall, the central highlands experienced landslides, and the central, north-central, and north-eastern low-lying regions were inundated. Around 300 people lost their lives and approximately 300,000 people lost their homes. The total number of those affected was estimated to be around two million.

This time, however, the damage caused by Cyclone Ditwah in 2025 has been more than twice as severe. More than 600 lives have been lost, and an even greater level of destruction has occurred. However unlike 1957, both Sri Lanka and its surrounding regions now possess a greater capacity and a greater amount of resources to confront such situations. As the *Indian Express* reported, it is difficult to dismiss that if the Sri Lankan government had at least taken into account the warnings issued by the Indian Meteorological Department, the total loss of life could have been reduced.

A primary responsibility of any government is to protect lives and property. At present, it is impossible to be satisfied with the measures this government took to safeguard human lives. Instead of facing questions about its responsibilities and failures, the government appears to be engaging in “disaster politics” to divert public attention.

“Disaster politics” is a field within political science that examines how disasters and politics interact. It studies how events such as floods or pandemics influence policy changes, affect state governance, contribute to state-building, reshape existing political ideas and power structures, and create temporary “windows of opportunity” for reforms. It also examines how governments may seek to minimise political failures, enhance their popularity through relief efforts, and influence voter behaviour.

However, when observing disaster-related politics in post-colonial countries such as Sri Lanka, one recurring pattern becomes evident: governments often use their political power to divert public attention away from their failure to protect lives and property and their inability to fulfill their responsibilities. This appears to be what the current government is doing as well — using its political authority to deflect public attention from accusations regarding its failure to safeguard the population.

For scholars studying disaster politics, Sri Lanka’s present situation may represent an emerging area of interest.

Marcus Priyantha Perera

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා

07/12/25

බ්‍රිතාන්‍යයේ Bonfire Night දිනය හා ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගැසීම

 Remember, Remember the Fifth of November (05/11) - අද බ්‍රිතාන්‍යය වැසියන් මල්වෙඩි දාමා, ගිනිමැල දල්වා, රතිඤ්ඤා පත්තු කර සෑම වසරකම යෙදෙන නොවැම්බර් 05 දිනය සමරණු ලබනවා. මෙම ගිනි මැල සංදර්ශන නිසාම අද දිනය බ්‍රිතාන්‍යයේ හදුන්වනු ලබන්නේ Bonfire Night දිනය නමිනි. 

මේ සැමරුමේ පදනම වුයේ 1605 නොවැම්බර් 5 වෙනි දින බ්‍රිතාන්‍යය  පාර්ලිමේන්තුවට ගිනි තබා, 1 වෙනි ජේම්ස් රජ (James I) මරා දමා, ගයි ෆවුක්ස් (Guy Fawkes) ඇතුළු පිරිසක් බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තු ක්‍රියාවලිය අඩපණ කිරීමට, බ්‍රිතාන්‍යය  පාර්ලිමේන්තුව විනාශ කිරීමට කළ කුමන්ත්‍රණය (Gunpowder Plot) සමච්චලයට ලක්කිරීමයි.

පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගසා විනාශ කිරීමට උත්සහ කළ එම කුමන්ත්‍රණය සම්බන්ධයෙන්  එවකට චෝදනා එල්ලවුයේ Robert Catesby මෙහෙයවූ කුඩා කතෝලික කණ්ඩායමකටය. ගයි ෆවුක්ස් (Guy Fawkes) යනු ඔවුන් බදවා ගත් ස්පාඤ්ඤ කතෝලික හමුදා සමග කටයුතු කළ පුපුරන ද්‍රව්‍යය පිලිබදව පුහුණුවක් ලැබූවෙක්.

එම කාලයේදී  (1600) එංගලන්ත සභාව හෙවත් ඇන්ග්ලිකන් පල්ලිය නියෝජනය කළ 1 වෙනි ජේම්ස් රජ (James I) ඒවකට බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තුව යොදවාගෙන කතෝලික සභාවට සහ කතෝලික ජනයාට එරෙහිව විවිධ අණ පනත් සම්මත කරමින් බ්‍රිතාන්‍යය හා එහි පාලනයට නතුකරගෙන සිටි ප්‍රදේශ තුල දැඩි කතෝලික මර්ධනයක් දියත් කරමින් සිටි යුගයකි.  ගයි ෆවුක්ස් (Guy Fawkes), Robert Catesby ඇතුළු  කුඩා කතෝලික කණ්ඩායමට අවශ්‍ය වූයේ බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගසා, 1 වෙනි ජේම්ස් රජ මරා, විවිධ අණපනත් පනවමින් බ්‍රිතාන්‍යය දියත් කරමින් සිටි එම මර්ධනකාරි ක්‍රියවලිය පරාජය කිරීමට හෝ ඊට එරෙහිව ප්‍රබල විරෝධයක් පළකිරීමටය. 

එහෙත් එය සාර්ථක වූයේ නැත. පර්ලිමේන්තුවේ යටි මහලේ වෙඩි බෙහෙත් ගොඩගසමින් සිටියදී ගයි ෆවුක්ස්ව (Guy Fawkes) අත් අඩංගුවට පත්විය. ගයි ෆවුක්ස් (Guy Fawkes), ලාගේ Robert Catesby ලාගේ, කුමන්ත්‍රණය පරාජයට පත්විය. ඔවුන්ට මරණ දඩුවම පැනවීය. 

එම කුමන්ත්‍රණකරුවන්ගේ පරාජය සැමරීම මෙන්ම, බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගසා, බ්‍රිතාන්‍යයේ නීති සම්පාදන ක්‍රියාවලිය, බ්‍රිතාන්‍යය  පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, පරාජය කිරීමට හැකිය යන්න සමච්චලයට ලක්කිරීම, විහිළුවක් බව පෙන්වාදිම  අද දිනයේ බ්‍රිතාන්‍යයන් සමරණ November 5 (05/11) සැමරුම හෙවත්  Bonfire Night දිනයේ පදනමය. අද බ්‍රිතාන්‍යයන්  මල්වෙඩිදාමා, රතිඤ්ඤා පත්තු කර, ගිනි මැල් දල්වා රාත්‍රිය ආලෝකමත් කරන දිනයකි.  

බ්‍රිතාන්‍යයේ පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගසා බ්‍රිතාන්‍යයේ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විනාශ කිරීමට හිතීම ම විහිළුවක් යැයි සමරන අද වැනි දිනක: ශ්‍රී ලංකාවේ අපිට වුව ද ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවට  බෝම්බ ගැසූ බව, ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව ගිනි තැබීමට උත්සහ කළ ඉතිහාසයක් ඇති බව, අමතක කළ නොහැක. 

එහෙත් ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගැසූ හා එය ගිනිතබා විනාශ කිරීමට ගත් උත්සහයන් ලාංකිකයා වැළද ගත්තේ පාලකයන්ට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ගය ලෙස මිස ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට  එරෙහිව එල්ලවූ ප්‍රහාර ලෙස නොවේ.

 ඒ නිසාම පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගැසීම හේතුවෙන් තුවාල ලබා රෝහල් ගතවූ අමාත්‍යය ලලිත් ඇතුලත්මුදලි කේන්ද්‍රකරගෙන දියත්වූ "මැදපු කමිස තුන නැත" වැනි විහිළු ජනයා අතර බහුලව සංසරණය වීමටත්, ජනයා අමන්දානන්දයට පත් කිරීමටත් හේතුවිය. 

එහින් ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගැසූ විට  ලාංකිකයා අමන්දානන්දයට නැන්වූයේ පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගැසීමේ ක්‍රියාවලියය.  ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට එරෙහිව එල්ලවූ තර්ජනය පිලිබදව ඔවුන්ට කියවීමක් නොවිණි.

එයට හේතු වූයේ ලාංකිකයා සිටියේ J.R. ඇතුළු පාලනයට එරෙහිව වීමය. රට වැසියන් අතර ජනප්‍රිය වෙමින් තිබුණේ පාලකයාට, පාලනයට, එරෙහිව වර්ධනයවෙමින් තිබූ විරෝධාකල්ප මානසිකත්වය. රටේ උත්තරීතරම ආයතනයක් වන පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගැසීම තුල රටේ එතෙක් ස්ථාපිත ආයතනගත ක්‍රියාවලියට එරෙහිව එල්ල වූ ප්‍රහාරයේ භයානක පූර්වාදර්ශය සම්බන්ධයෙන් රට වැසියාට අවබෝධයක් නොවුනි. ලංකිකයා සිටියේ ලලිත් ඇතුළත්මුදලිගේ "මැදපු කමිස තුන" රසවිදිමින් මිස උදාවෙමින් පැවැති අනතුරු පිලිබදව අවබෝධයකින් නොවේ.

එහෙත් 1605 නොවැම්බර් 05 දින බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තුවට බෝම්බ ගසා විනාශ කිරීමට ගත් උත්සහය බ්‍රිතාන්‍යයන් සිය පාලකයාට එරෙහිව නැගීමක් ලෙස සැලකුවාට වඩා බ්‍රිතාන්‍යයන් සැලැකිල්ලට ගත්තේ එය ඔවුන් රටක් ලෙස  එතෙක් පවත්වාගෙනා ක්‍රමය විනාශ කිරීමට ගත් උත්සහයක් ලෙසය.

කාලාන්තරයක් පුරා ගොඩනගාගත් සිය උත්තරීතර ආයතන ව්‍යූහයට බෝම්බ ගසා, ඔවුන්ගේ සම්ප්‍රදාය බිද දමා, ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවයේ සංකේතයක් ලෙස සලකන බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය විනාශ කිරීමට ගත් උත්සහය සම්බන්ධයෙන් බ්‍රිතාන්‍යයන් හා ලාංකිකයන්   දැක්වන ප්‍රතිචාරයන්ගේ වෙනස එයය...

"Remember, Remember the Fifth of November(05/11),

The Gunpowder Treason and Plot,

I know of no reason

Why Gunpowder Treason

Should ever be forgot..."

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා 

05/11/25

මුස්ලිම් හෙදියන්ට හිජාබ් අවශ්‍ය ඇයි?

 

මුස්ලිම් හෙදියන්ට හිජාබයක් පැලදීමට අවසරදීම පිලිබද සාකච්ඡාවක් පහුගිය දිනවල ලංකාවේ මතුව තිබුණි. ඒ සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමුකරන විට මට මතක්වුයේ අපි ඉගෙනගත් 1957 මැලේසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ හෙදියන්ගේ නිල ඇඳුම පිලිබද විවාදය ය. 

පශ්චාත් යටත්විජිතවාදය ගැන සිදුකරන අධ්‍යයනවලදී සාකච්ඡාවට ලක්කරන මැලේසියානු පර්ලිමේන්තුවේ එම විවාදය අනුව කියවුනේ මැලේසියාවේ යටත් විජිත බලපෑම පිටු දැකීමට නම් හෙදියන්ගේ නිල ඇඳුමෙන්ම එය පටන් ගත යුතු බවයි. 

බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් නිදහස ලැබූ මැලේසියානුවන්ට එකල හෙද සේවයට අදාලව පැවැති විවිධ නියාමන නිසාම එරට හෙදියන්ගේ නිල ඇඳුම එක්වරම වෙනස්කර ගන්නට බැරිවිය. එහෙත් එහිලා මුල්ම පියවරක් ලෙස ඔවුන් එය එරට වින්නඹුවන්ගේ  (midwives) නිල ඇඳුම වෙනස් කරමින් පටන් ගත්හ. මැලේසියානු වින්නඹුවන්ට හදුන්වාදුන් නිල ඇඳුම හිස් අවාරනයක් හා දණහිස දක්වා දිවෙන දිග ඇඳුමකින් යුක්තවූ ඉස්ලාමීය මූලධර්ම හා මැලේ සම්ප්‍රදාය සමග එකට මුසුවූ නිල ඇඳුමකි. සෞඛ්‍ය සේවයේ නිරතවන ඉස්ලාමීය කාන්තාවන්ගේ නූතන නිල ඇඳුම පිලිබද පෙළගැස්මේ  ආරම්භය එය යැයි සැලකේ. 

මෙහිදී වැදගත්ම ප්‍රශ්ණය නම් සෞඛ්‍ය සේවයේ නිරතවන ඉස්ලාමීය කාන්තාවන්ට, මුස්ලිම් හෙදියන්ට, වෙනමම නිල ඇඳුමක අවශ්‍යතාවය මතුවුයේ ඇයි? යන්නය.

එයට හේතුව වුයේ, හෙදියන්ගේ නිල ඇඳුම කතෝලික පැවිදි කන්‍යා සොහොයුරියන්ගේ (sisters) නිල ඇඳුමෙන් පැනනැගුනේ යැයි යන කියවීමයි. 

එහි ඇත්තක් තිබේ. නූතන හෙදියන්ගේ මුල්ම  නිල ඇඳුම කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම් ඇසුරෙන්, එහි සෘජු ආභාෂය ලැබූවකි. කලාන්තරයක් පුරාම කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියන් රෝගීන්ට සහ තුවාල ලැබූවන්ට ප්‍රතිකාර කිරිම හා රැකබලා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නමක් දිනාගෙන සිටියහ. කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියන්ගේ එකී දයාවේ සේවයන් නුතන හෙද සේවයේ සංකේතයක් බවට පත්වූවකි. මෙකී ඓතිහාසික සම්බන්ධතාවය 1860 දී පළමු හෙද පාසල පිහිටවු ෆ්ලෝරන්ස් නයිටිංගේල්ට නූතන වෘත්තීය හෙදියන්ගේ හිස් ආවරණ, සුදු ඇප්‍රොන් සහිත දිග ඇඳුම ඇතුලත් මුල්ම හෙද නිල ඇඳුම මෙන්ම හෙද සේවයේ ප්‍රමිතීන් සකස්කර ගැනීමට ද බලපා තිබේ.

ඇත්ත වශයෙන්ම,1860 ගණන්වල සිට බොහෝ මෑත යුගයන් දක්වාම රෝහල්වල වෘත්තීය හෙදියන් මෙන්ම කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියන් ද එකට සේවය කර තිබේ. 

ශ්‍රී ලංකාවේ ද කොළඹ මහ රෝහල පිහිටවිමෙන් පසුව 1886 ජුනි 22 දා සිට ෆ්‍රැන්සිස්කන් නිකායේ (Franciscan Missionaries of Mary - FMM) කන්‍යා සොහොයුරියන් ද, පසුව සැල්වටෝරියන් නිකායේ (Salvatorian Sisters) ද, එමෙන්ම Little Sisters of the Poor නිකායේ හා යහපත් එඩේරාගේ නිකායේ (Good Shepherd Sisters) කන්‍යා සොහොයුරියන් ද රට පුරාම රෝහල් වල සේවය කර තිබේ. 

ඒ අතර මීගමුව දිස්ත්‍රික් රෝහල  ලංකාවේ රෝහලක වැඩිම විදේශීය කන්‍යා සොහොයුරියන් ප්‍රමාණයක් (Catholic nuns) ස්වේචාවෙන් සේවය කළ දිස්ත්‍රික් රෝහල වී තිබුණි. එම යුගයේදී මීගමුව රෝහල තුල පමණක් නොව මීගමුව දිස්ත්‍රික්කයේ සෑම මීසමකම කතෝලික පල්ලිය විසින් දියත්කල සෞඛය සහ පෝෂණ වැඩසටහන් වල එම කන්‍යා සොහොයුරියන් සක්‍රියව  කටයුතු  කරමින් සිට ඇත. 

එම යුගයේ මිනිසුන් තම දරුවන්ගේ බර කිරාගැනීමටත්, තුවාලයකට බෙහෙත් දමාගැනීමටත් පැමිණ ඇත්තේ පලාතේ මඩමටය. නැතිනම් පල්ලියේ බෙහෙත් ශාලාවටය. 

 එහෙත් මෙසේ ස්වෙච්චා පදනමක්මතවත් විදේශීය මෙන්ම දේශීය කන්‍යා සොහොයුරියන්ට (catholic nuns) ලංකාවේ රෝහල්වල කටයුතු කිරීමට නොහැකිවන ලෙස අණපනත් ගෙනවිත්, 1963වන විට විදේශීය කන්‍යා සොහොයුරියන්ගේ වීසා අත්හිටවා,  ලංකාවෙන් පිටුවහල්කර තිබේ. 

එම නිසාම මීගමුවේ ඉහතකී පල්ලිවල/මඩම්වල තිබූ සෞබ්‍ය මාධ්‍යස්ථාන වැසීගොස්, රෝහල්වල සේවයකළ, ඇප-උපස්ථානකළ හෙද කන්‍යා සොහොයුරියන්ගේ  සේවය මීගමුවට ද අහිමව ගොස් තිබේ. 1970, 80වන විට ලංකාවේ වැඩිම හෙද හිගයක් පැවති රෝහලක් ලෙස මීගමුව රෝහලත් නම් කළේ එවැනි පදනමකින් ය. මේ බව මම මීට කලකට පෙර ලියූ "1900 දී ලංකාවේ සෞඛ්‍යය සම්පන්නම දිස්ත්‍රිකය මීගමුව - In 1910, Negombo was the healthiest district of Ceylon" යන ලිපියේ දක්වා තිබුණි ( එය මෙම යොමුවෙන් කියවිය හැක).

ඇත්තවශයෙන්ම, 1960 දශකයේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ හෙද සේවයේ යෙදී සිටි දේශීය/විදේශීය කන්‍යා සොහොයුරියන්ව (catholic nuns) හෙද සේවයෙන් ඉවත් කිරීම සිදුවන්නේ පශ්චාත් යටත්විජිත සමයේ ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයේ සිදුවන වෙනස්කම් වලට සමපාතවය. එයද පශ්චාත්  යටත්විජිත මැලේසියාවේ හෙද සේවයේ කාන්තා නිල ඇඳුම සම්බන්ධයෙන් ගත් ක්‍රියාමාර්ග ද එකම සංදර්භයක එකම පෙළගැස්මකි. 

පසුකාලීනව මැලේසියාව, ශ්‍රී ලංකාව පමණක් නොවේ බටහිර රටවල් පවා හෙද සේවයේ නිල ඇඳුමේ විවිධ වෙනස්කම් සිදුකර තිබේ. මැලේසියාව ඇතුළු මුස්ලිම් රටවල නම් එම වෙනස්කම් ඉස්ලාමීය ආගමික ඉගැන්වීම් හි කාන්තා ඇඳුමට ගැලපෙන ලෙස  ආගමීක පසුබිමකින් සිදුකරනු ලැබුවකි. යුරෝපයේ නම් එකී වෙනස්කම් 'පහසුව' මුල්කරගෙන   සිදුකරනු ලැබූවකි. යුරෝපයේ බොහෝ රටවල වර්තමානයේ හෙද සේවිකාවන් බොහෝදුරට කටයුතු කරන්නේ හිස් පලදනාවක් රහිතවය. එහෙත් නිල අවස්ථාවකදී ඔවුන් හිස් වැසුම සහිත නිල හෙද ඇඳුම අදිනු ලබයි. ඔවුන් නිල හෙද ඇඳුම සිය වෘත්තිය ගෞරවය සංකේතවත් කිරීමක් වශයෙන් සලකයි. 

එවැනි තත්ත්වයක් තුල ශ්‍රී ලංකාවේ හෙද සේවයේ නිරත ඉස්ලාමීය කාන්තාවන්ට හිජාබයක් ඇදීමට රජය ඉඩදීම තුලින් බලාපොරොත්තු වන්නේ ඇගේ ආගමීක අනන්‍යතාවය සිය වෘත්තිය නිල ඇඳුම තුලින් ද නිරූපණය කිරීමට ඉඩ පහසුකම් සලසාදීමක් ද? 

 කතෝලික කන්‍යා සොහොයුරියන්ගේ ඇදුමට සමානයැයි කියමින්  මුස්ලිම් හෙදියන් සදහා වෙනම හෙද ඇඳුමක් ඉල්ලු මැලේසියාවේන් පටන් ගත් මුස්ලිම් හෙද නිල ඇඳුම ගැන ශ්‍රී ලංකාවේ රජයට හා ජනතාවට නිසි කියවීමක් තිබේද? 

නිල ඇඳුම  කිසියම් වෘත්තියක නිල සංකේතයක් බව පොදු පිලිගැනීමය. පහසුව සදහා යම් යම් සරල කරගැනීම් සිදුකරගැනීම පිලිගත හැකි වුවද වෘත්තිය පිලිගැනීම්වලට ඉහලින් ආගමීක හා සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයන් ඔසවා තැබිය යුතුද? 

පසුගිය දශක දෙක තුල බ්‍රිතාන්‍යය සමාජයේ පාසැල් නිල  ඇඳුමේ සිට හෙද නිල ඇදුම දක්වා  ඇතිවූ විවිධ සාකච්ඡා හා විවාදයන් හී අවධානයට යොමු කළ කරුණු අතරින් මාගේ අවධානය දිනාගත් කරුණක් අවසාන වශයෙන් මෙහි සටහන් කරමින් මෙම සටහන අවසන් කරමි: 

"Uniforms have helped to reduce peer problems; let’s not ruin that by introducing religious or cultural distinctions - නිල ඇඳුම් තරාතිරම පිලිබද ගැටළු අඩු කිරීමට උපකාරී වී තිබේ; ආගමික හෝ සංස්කෘතික වෙනස්කම් හඳුන්වා දීමෙන් එය විනාශ නොකරමු"

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා 

29/10/25

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්, සදික් ඛාන්ව පතුරු ගහන්නේ මම්ඩානිට මුහුණදෙන්න බැරි නිසාද?

මේ දවස්වල ඇමැරිකාවේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් 'තමන්ගේ කුඹුරේ ඉන්න මුවා පන්නගන්න බැරුව අනික් උන්ගේ කුඹුරුවල ඉන්න මුවෝ පස්සේ පන්නනවා වගේ වැඩක් කරගෙන යනවා... ඒ තමයි ලංඩන් නගරාධිපති සදික් ඛාන් (Sadiq Khan) ගැන අරහෙ මෙහෙ හැම තැනම දෙස්දොවොල් දි දි යනවා.

මෙවර එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය අමතන වෙලවෙත් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කිව්වා "ලන්ඩන් නගරයේ ඉතාම භයානක නගරාධිපතිවරයෙක් ඉන්නවා, ඔහු හරිම භයානක කෙනෙක්, ඔහු ලන්ඩන් නගරයට ශරියා නීතියත් ගෙන්න යනවා" වගේ පට්ටපල් කෙබර ඇදලා දැම්මා..

ට්‍රම්ප් ලංඩන් ආව වෙලාවෙත් අවස්ථා කිහිපයකදීම ලංඩන් නගරාධිපති සදික් ඛාන්ව (Sadiq Khan) විවේචනය කළා... ලංඩන් නගරයේ නගරාධිපතිකමට සදික් ඛාන් (Sadiq Khan) උචිත නොවන බව ඔහු කිව්වා.. ඇත්තටම ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ලංඩන් නගරාධිපති සදික් ඛාන් ගේ පස්සේ පන්නන්නේ ඇයි?

ඒ වෙන මොකවත් නිසා නෙමේ, නිව්යෝර්ක් නුවර නගරාධිපතිවරණය ලබන නොවැම්බර් 04 වෙනිදා යෙදෙනවා. නිව්යෝර්ක් නුවර එම නගරාධිපතිවරණයට Democrat පක්ෂයෙන් උගන්ඩාවේ උපන් සොහරන් මම්ඩානි (Zohran Mamdani) තරග කරනවා. ඔහු ඉතාම ජනප්‍රිය චරිතයක් බවට පත්වී තිබෙනවා පමණක් නෙමෙයි, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට දැවැන්ත අභියෝගයක් එල්ල කරමිනුත් ඉන්නවා. මෑතකදී (23/09/25) කමලා හැරිස් (Kamala Harris) පවා මම්ඩානිට (Zohran Mamdani) සහය දීමට ඉදිරිපත් වුනා. මේ වෙද්දී ට්‍රම්ප් විරෝධී ජනයා මම්ඩානි වටේ එකතුවෙමින් ඉන්නවා.

ඉතින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්, මම්ඩානි (Zohran Mamdani) ගේ නමක්වත් සදහන් කරන්නේ නෑ.. මොකද එකත් මම්ඩානිට වාසියක් වෙයි කියලා. ඒ වෙනුවට ට්‍රම්ප් ලංඩන් නගරාධිපති සාදික් ඛාන් (Sadiq Khan) ව පතුරු ගහනවා...

ට්‍රම්ප් එහෙන් සදික් ඛාන් ගැන විවිධ බේගල් ඇද බාද්දී නිව්යෝර්ක් නුවර නගරාධිපති අපේක්ෂක සොහරන් මම්ඩානි (Zohran Mamdani) ලංඩන් නුවර නගරාධිපති සාදික් ඛාන් (Sadiq Khan) ගේ හොද කියනවා: ලංඩන් නගරයේ අවුරුදු 16 යෙන් පහල හා අවුරුදු 60න් ඉහල සියළු දෙනාටම ප්‍රවාහනය නොමිලේ.. දුප්පතුන්ට නොමිලේ ආහාර ලබාදෙන ආහාර බැංකු (food banks) 300-350 විතර ලංඩන් නගරයේ තියෙනවා, බස් සියල්ලම වගේ පරිසර හිතකාමී යි (0% of carbon emulations), බ්‍රිතාන්‍යයේ ආර්ථිකයට ලංඩන් නගරයෙන් පමණක් 23%කට ආසන්න ආර්ථික දායකත්වයක් (£618 billion GDP) ලබා දෙනවා, ලංඩන් නගරයේ පමණක් භාෂා 300ක් කථා කරන, ජනවර්ග 287 ක් වෙසෙන බහුවාර්ගික ජනතාවක් සාමයෙන් ඉන්න තැනක්, ලංඩන් කියන්නේ සතියකට දහස් ගාණක් ශාස්ත්‍රීය, සංස්කෘතික හා ආගමීක උත්සව පවත්වන තැනක්ය..

ආදී විස්තර කියමින් ලංඩන් නගරය උදාහරණයට ගනිමින්, ජනාධිපති ට්‍රම්ප් යටතේ ඇමැරිකානු සමාජයට වෙලා තියෙන හානිය ගැන කියමින්, නිව්යෝර්ක් නුවර නගරාධිපති අපේක්ෂක සොහරන් මම්ඩානි (Zohran Mamdani) සිය මැතිවරණය මෙහෙයවනවා. ට්‍රම්ප්ට ඕක කාලා ඉන්න බෑ..

ඇත්තටම මේ මොහොතේ ඇමැරිකාවේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ට ඇති ප්‍රධානතම අභියෝගය වී ඇත්තේ නිව්යෝර්ක් නුවර නගරාධිපති අපේක්ෂක සොහරන් මම්ඩානි (Zohran Mamdani). ට්‍රම්ප් ඔහු ගැන කථාකරන්නවත් කැමැති නෑ.. ඒ වෙනුවට "මුව හමට තලනවා" වගේ ලංඩන් නගරයේ නගරාධිපති සාදික් ඛාන් (Sadiq Khan) ව විවේචනය කරනවා.

මේක බ්‍රිතාන්‍යය මාධ්‍ය දකින්නේ සම්පුර්ණ විහිළු විකාරයක් (comicality) විදිහට.. කොහොම තිබුන ඇමැරිකාවක් ද අද මේ තත්ත්වය පත්වෙලා තියෙන්නේ කියලා බ්‍රිතාන්‍යය මාධ්‍යය විහිළු කරනවා...

ඕනෑ රටක හරක් ටිකක් බොරුවෙන් අන්දලා බලයට එන්නත් පුළුවන්... ආණ්ඩුකරන් යන්නත් පුළුවන්... හැබැයි රටේ තත්වය නග්ගලා ගන්න බෑ...

ලංකාවටත් වෙලා තියෙන්නේ ඕකම තමයි..

These days, it seems as though President Donald Trump of the United States is behaving like a farmer who cannot chase the deer out of his own field, but instead goes running after the deer in someone else’s.

That is exactly what he is doing with the Mayor of London, Sadiq Khan - attacking him everywhere he goes.

Even yesterday, while addressing the United Nations General Assembly, Trump claimed: “There is a very terrible mayor in London, a truly dreadful man, he’s even trying to bring Sharia law to the city,” - a completely baseless and inflammatory remark. On several occasions during his visits to London too, Trump has criticised Sadiq Khan, declaring him unfit to serve as Mayor of London.

But why, in truth, is Donald Trump going after Sadiq Khan so relentlessly?

It is not really about Khan at all. The real reason is the upcoming New York mayoral election, due on 4 November. Contesting from the Democratic Party is Zohran Mamdani, a Ugandan-born politician who has rapidly become both popular and a formidable challenge to Trump. Even Kamala Harris yesterday (23/09/25) publicly extended her support to Mamdani. Anti-Trump fronts are rallying strongly around him.

Trump, however, carefully avoids mentioning Mamdani’s name - knowing full well that even naming him would give his opponent greater recognition and advantage. Instead, he diverts attention by constantly targeting London’s mayor, Sadiq Khan.

As Trump hurls insults at Khan, Zohran Mamdani, the Democratic candidate for New York, points to Khan’s record in London as an example: free public transport for all under-16s and over-60s, between 300 and 350 food banks supporting the poor, a fleet of buses that are almost entirely carbon-free, London contributing nearly 23% of the UK’s economy (around £618 billion in GDP), a truly multicultural city with 287 ethnic communities speaking over 300 languages, and a place where thousands of cultural, academic, and religious events are held every week.

Mamdani contrasts this vision of London with the harm inflicted on American society under Trump’s presidency - and this is something Trump cannot stomach.

At this moment, the greatest challenge facing Donald Trump is undoubtedly Zohran Mamdani. Trump refuses even to speak his name, choosing instead to “lash out at the wrong target” by vilifying Sadiq Khan.

The British press views this as nothing short of comical - a farce, really. They mockingly ask: how on earth has America, once so powerful, come to such a state?

Of course, in any country, a group of fools may indeed be deceived by lies, enough to bring someone to power or to topple a government. But what they cannot do is uplift the state of a nation.

Sri Lanka, too, has learned that lesson the hard way.

Marcus Priyantha Perera

මාකස් ප්‍රියන්ත පෙරේරා

24/09/25