බර්ටෝල්ට් බ්රෙෂ්ට්ගේ රංග රීතිය පිළිබඳව ජර්මනියේදීම හැදෑරූ, නාට්යය හා රංග කලාව පිළිබඳ විශාරදයකු වූ, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලයේ හිටපු ආචාර්යවරයෙකු වූ ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා අභාවප්රාප්ත වී ඇති බව දැනගත්තෙමි.
ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා පිළිබඳ අප මුලින්ම දැනගත්තේ 1996 වැනි කාලයේදීය. ඒ කාලයේදී ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු හා මහාචාර්ය නලින් ද සිල්වා අතර වූ විවාදයක් දිවයින පුවත්පතේ දිගු ලිපි පෙළක් ලෙස පළවිය. එහිදී නලින් ද සිල්වා මහතා, මයිකල් ප්රනාන්දු ක්රිස්තියානිකාරයෙකු යැයි සෘජුව නොකියමින්, “මයිකල් ප්රනාන්දුගේ නිවසට ඇතුළු වූ විට ජේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ ඇණ ගසා සිටින විශාල කුරුසයක් එල්ලා තිබෙන බව” සඳහන් කරමින් අදහස් පළ කළේය.
නම ඇසූ පමණින්ම ඔහු ක්රිස්තියානිකාරයෙකු බව පෙනී ගියද, එවකට ශ්රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්රබලයකු මෙන්ම එම පක්ෂය විසින් පළ කළ ‘ඇත්ත’ පුවත්පතේ කතුවරයා ද වූ ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා හා ක්රිස්තියානි ආගම අතර තිබූ හෝ තිබෙන සම්බන්ධය කුමක්ද යන්න පිළිබඳ කිසියම් ආකාරයක කුතුහලයක් අප අතර එකල ජනිත විය.
එවකට නලින් ද සිල්වා මහතාගේ කතිකාවත්, ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දුගේත් ආචාර්ය වික්රමබාහු කරුණාරත්නගේත් ප්රතිචාර පිළිබඳව නිතර සාකච්ඡා වූ ස්ථාන අතර, හිටපු කතෝලික පියතුමෙක් වූ ලීනස් ජයතිලක මහතා කාර්යාලයක් ලෙස භාවිත කළ කොම්පඤ්ඤවීදියේ බැරැක්ක පටුමගෙ අංක 17 ද, ආචාර්ය වික්රමබාහුගේ කිව් පාරේ පිහිටි නව සම සමාජ පක්ෂ කාර්යාලය ද විශේෂයෙන් සඳහන් කළ හැකිය.
ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතාගේ දේශපාලනික, ආගමික හා ශාස්ත්රීය සම්බන්ධතා පිළිබඳව අප මුලින්ම පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබාගත්තේ, කිව් පාරේ සහ බැරැක්ක පටුමගේ පැවති එම සාකච්ඡා තුළිනි.
එකල අප දැනගත් කරුණු අතර, ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා ජා-ඇල, තුඩැල්ල පිහිටි ක්රිස්තුස් රාජ විද්යාලයෙන් (Christ King College) අධ්යාපනය ලැබූ බවත්, තුඩැල්ල අඩක්කල දේවමාතා දේවස්ථානය (Mother of Refuge Church, Tudella) සමඟ ඔහුට කිසියම් සම්බන්ධයක් තිබූ බවත්, තුඩැල්ල අසල ගමක් වූ දෙහියගාත ප්රදේශයේ පදිංචිව සිටි සංගීතවේදී සුනිල් සාන්ත මහතාගේ සමීපතයෙකු වූ බවත් අසා තිබුණි.
එමෙන්ම ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා ශ්රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ වූයේ 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව බවත්, ඊට පෙර ඔහු ශ්රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයට සමීපව සිටි බවත් කියැවුණි. නාට්යකරුවෙකු ලෙස මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා නිර්මාණය කළ පළමු නාට්යය වූ “ගොළු කතගේ සැමියා” (The Tragedy of a Man Who Married a Dumb Wife) නාට්යයේ ප්රධාන නළුවා 1971 කැරැල්ලට සම්බන්ධ වූවෙකු වූ නමුත්, මයිකල් ප්රනාන්දු මහතා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට දේශපාලන වශයෙන් සම්බන්ධ නොවූ බවද කියැවුණි.
ඊට හේතු වූ කරුණු අතර, එවකට සම සමාජ-කොමියුනිස්ට් පක්ෂ ප්රමුඛ ලංකාවේ සම්ප්රදායික වාමාංශික පක්ෂ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ යනු “සුළු ධනේශ්වර පක්ෂයක්” ය යනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ විග්රහය ඔහු විසින් පිළිගැනීමද ඇතුළත් වූ බව සඳහන් විය.
බැරැක්ක පටුමගේ සහ කොළඹ කිව් පාරේ පැවති සාකච්ඡා අතර, “මයිකල් ප්රනාන්දු දිවයින පුවත්පතේ නලින් ද සිල්වා සමඟ විවාද කළද, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාලය තුළ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ශිෂ්ය ව්යාපාරයට එරෙහිව නලින් ද සිල්වාගේ නඩය සමඟ එක්ව කටයුතු කළේය” යන චෝදනාවක්ද එල්ල විය.
මෙම සියලු චෝදනා වල පදනම වූයේ දිවයින පුවත්පතේ නලින් ද සිල්වා හා මයිකල් ප්රනාන්දු අතර පැවති විවාදයයි. එම විවාදයේදී, “මයිකල් ප්රනාන්දු අනන්යතාවය යනු කුමක්දැයි නොදන්නෙකුය” යනුවෙන් නලින් ද සිල්වා අදහස් පළ කළේය. කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්රබලයෙකු වූ මයිකල් ප්රනාන්දුගේ නිවසේ ජේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ ඇණ ගසා සිටින විශාල කුරුසයක් එල්ලා තිබූනි යැයි නලින් ද සිල්වා සඳහන් කළේ එම සන්දර්භය තුළය.
මෙම විවාදය මතු වූයේ, නලින් ද සිල්වා “සිංහල-බෞද්ධ අනන්යතාවය ද්විත්ව නිෂේධනයක්” ලෙස විග්රහ කළ අදහස ඇසුරිනි. නලින් ද සිල්වා මයිකල් ප්රනාන්දු මෙන්ම වික්රමබාහු කරුණාරත්න මහතාද සලකුණු කළේ, ‘ග්රීක-යුදෙව්-ක්රිස්තියානි’ අනන්යතාවය නියෝජනය කරන, සිංහල-බෞද්ධ විරෝධී “බටහිර සංස්කෘතියේ” නියෝජිතයන් ලෙසය.
එහෙත්, නලින් ද සිල්වා කියූ පරිදි, ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු සැබවින්ම ‘ග්රීක-යුදෙව්-ක්රිස්තියානි’ අනන්යතාවය නියෝජනය කළ සිංහල-බෞද්ධ විරෝධී බටහිර සංස්කෘතියේ නියෝජිතයෙක්ද?
ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු ඇරිස්ටෝටලියානු ග්රීක නාට්ය සම්ප්රදායට ප්රතිමුඛ බර්ටෝල්ට් බ්රෙෂ්ට්ගේ දුරස්ථ (Epic / Alienation) රංග රීතිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියෙකි. බටහිර ධනවාදී ආර්ථික ක්රමයට එරෙහිව, මාක්ස්වාදී සමාජවාදී ආර්ථික ක්රමය වෙනුවෙන් ඔහු පෙනී සිටියේය. එදිරිවීර සරච්චන්ද්ර ගේ මනමේ නාට්යය පිළිබඳවද විවිධ විවේචන ඉදිරිපත් කළ, සිංහල-බෞද්ධ ස්වෝත්මවාදී ප්රවාහයට විරුද්ධව නැගී සිටියෙකි.
යුද්ධයටත්, වර්ග සංහාරයටත් විරුද්ධ වූ ඔහු දෙමළ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් පිළිගත්තෙකි. ශ්රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ලෙස පවත්නා වංසකථා සම්ප්රදාය වෙනුවට, මහාචාර්ය ලෙස්ලි ගුණවර්ධන ප්රවර්ධනය කළ කාලානුක්රමික (Periodization) ඉතිහාස විවරණය පිළිගත් අයෙකි.
එහෙත්, එසේ වූව ද නලින් ද සිල්වා දැක්වූ පරිදි, ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු ‘ග්රීක-යුදෙව්-ක්රිස්තියානි’ අනන්යතාවයක් නියෝජනය කළ සිංහල-බෞද්ධ විරෝධී නියෝජිතයෙක්ද?
ඇත්ත වශයෙන්ම ඔහු එවැනි ස්ථාවර අනන්යතාවයක් නියෝජනය කළ පුද්ගලයෙකු නොවීය.
අන්යෝන්යව රඳා පවතින, පරස්පර විරෝධී අදහස් නිරන්තරයෙන් දැකිය හැකි, නලින් ද සිල්වා මහතාගේ විග්රහ අනුව නම්, “මයිකල් ප්රනාන්දු අනන්යතාවය යනු කුමක්දැයි නොදන්නෙකු” ය. එනම්, ඔහු සිය අනන්යතාවය කුමක් දැයි හදුනා නොගත් තැනැත්තෙකි.
එහෙත් නලින් ද සිල්වා මයිකල් ප්රනාන්දු ක්රිස්තියානිකාරයෙකු යැයි සෘජුව නොකියා, මයිකල් ප්රනාන්දුගේ නිවසේ කුරුසයක් ඇතැයි කියමින් කියන්නට උත්සහ කළේ මයිකල් ප්රනාන්දුලාගේ ඇත්ත සංස්කෘතික අනන්යතාවය වෙන එකක් ය, එය ඔවුන් හෙලිකිරීමට අසමත් ය යනුවෙන් සංඛේතාත්මකව සඳහන සිදු කළේය. ඇත්ත වශයෙන්ම මෙය මයිකල් ප්රනාන්දුට පමණක් සීමා වූ කරුණක් නොව, බොහෝ ලාංකික ක්රිස්තියානීන්ටද අදාළ වන්නකි. ලාංකික කිතුනුවන් බොහොමයක් සිය අනන්යතාවය කුමක් දැයි සොයමින් සිටින පිරිසකි. අනෙක් අතට මාක්ස්වාදී හෝ ජාතික හා ජාතිවාදයන් හෝ ස්වදේශීය වාදයන් හෝ කරපින්නාගත් බොහෝ ලාංකික ක්රිස්තියානින් බොහෝ දුරට අනන්යතා අර්බුදයට ලක්ව සිටී.
එහෙත්, බොහෝ සේ සංසුන්, නිවුනු, සරල හා අල්පේච්ඡ ජීවිතයක් ගත කළ මනුෂ්යයෙකු වූ ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු මහතාව වෙනත් ආකාරයකින්ද තේරුම් ගත හැකිය යන්න මගේ අදහසයි. එය නම්, එතුමා ජර්මනියේ (එවකට නැගෙනහිර ජර්මනියේ) ප්රගුණ කළ බර්ටෝල්ට් බ්රෙෂ්ට්ගේ රංග රීතිය හා ජීවන චරිතයයි.
බ්රෙෂ්ට් පිළිබඳ හදාරමින් ජර්මනියේ ගත කළ කාලය, ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දුගේ ජීවිතයේ අතිශය සුවිශේෂී කාලපරිච්ඡේදයක් වූ බවට සැකයක් නැත. බ්රෙෂ්ට්ගේ ගමේම ජීවත්වෙමින්, “සමාජවාදී සමාජ ක්රමයක්” පැවති බව සඳහන් නැගෙනහිර ජර්මනියේ, දුරස්ථ රංග රීතිය ප්රගුණ කරමින්, සිය චින්තනය ගොඩනගා ගනිමින්, සියල්ලෙන් විගලිතව හා දුරස්ථව සිටීම ඔහු විසින් සවිඥානිකව තෝරාගත් ජීවන රටාවක් විය හැක.
ඒ අර්ථයෙන්, ක්රිස්තියානි ඇතුළු බොහෝ අනන්යතාවයන්ගෙන්ද දුරස්ථව සිටීමට ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු ප්රිය කළා විය හැක. එහෙත්, අනන්යතාවයන් යනු පුද්ගලයා මිය ගිය පසුවද ඔහුගෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත්ව යන්නක් නොවේ. පේරාදෙණිය විශ්ව විද්යාලයේ ආචාර්ය මයිකල් ප්රනාන්දු යන නාමය ඇසෙත්ම ඔහුගේ අනන්යතාවය ඒ සමග නැගී සිටී.
"A person is really dead only when nobody thinks of him anymore." - Bertolt Brecht
මාකස් ප්රියන්ත පෙරේරා
01/02/26
